انتشارات و مدیریت آموزش و پژوهش دادگستری کل استان تهران فصلنامه قضاوت 1735-1227 25 124 2026 01 21 Climate Lawsuits Against Carbon Emissions and Fossil Fuels From Lahore to The Hague and Their Impact On The Transition to Clean Energy دعاوی اقلیمی علیه انتشار کربن و سوخت‌های فسیلی از لاهور تا لاهه و تأثیر آن در انتقال به انرژی پاک 132 170 734382 10.22034/judg.2026.2060755.1470 FA ولی اله نصیری دانشجوی دوره دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، ایران. رایانامه: valinasiri58@yahoo.com صالح رضایی پیش رباط دانشیار پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: srezaei@aeoi.org.ir 0000-0003-3512-8226 حجت سلیمی ترکمانی دانشیار گروه حقوق دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. رایانامه: salimi@azaruniv.ac.ir 0000-0001-5762-2167 Journal Article 2025 05 16 Climate litigation is a dynamic solution to combat greenhouse gas emissions. Although the green litigation mechanism has its roots in the countries of the global North, today it is a common mechanism for combating carbon emissions even in the countries of the global South, and its scope extends from the "International Court of Justice in The Hague, Netherlands" to the "Lahore High Court in Pakistan". This study, using a "descriptive-analytical" method, seeks to examine how the spread of climate litigation leads to the modification of energy production and consumption patterns. The results of the study show that the spread of climate litigation against greenhouse gas emitters has faced governments and the world's largest fossil fuel companies with a fateful choice: the green transition. Otherwise, they will increasingly find themselves involved in climate litigation. The research findings indicate that climate lawsuits, by targeting large carbon emitters, have accelerated the energy transition (transition from fossil fuels to clean energy sources), and the decisions issued in these cases, due to their persuasive power and evidentiary power, can be influential and decisive in changing and correcting undesirable patterns of energy production and consumption.<br><br><br><br><br><br><br><br><br><br>  <span lang="FA">دعاوی اقلیمی راه‌حلی پویا برای مقابله با انتشار گازهای گلخانه‌ای </span><span lang="AR-SA">ناشی از احتراق </span><span lang="FA">سوخت‌های فسیلی است. سازوکار</span> <span lang="FA">دادرسی سبز اگرچه ریشه در کشورهای جهان شمال دارد، امروزه حتی در کشورهای جهان جنوب نیز سازوکاری رایج برای مقابله با انتشار کربن است و دامنۀ آن از «دادگاه عالی لاهور پاکستان» تا «دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه» کشیده شده است. این تحقیق با روش «توصیفی</span><span lang="FA"> </span><span lang="FA">ـ</span><span lang="AR-SA"> </span><span lang="FA">تحلیلی» ضمن بررسی برخی از مهم‌ترین دعاوی علیه انتشاردهندگان کربن و آلودگی‌های ناشی از سوخت‌های فسیلی، درصدد بررسی این مسئله است که چگونه گسترش دعاوی اقلیمی سرانجام موجب اصلاح الگوی نامطلوب تولید و مصرف انرژی<strong> </strong>می‌شود؟ بر اساس<strong> </strong>نتایج تحقیق، </span><span lang="AR-SA">گسترش دعاوی اقلیمی علیه سوخت‌های فسیلی، دولت‌ها و بزرگ‌ترین شرکت‌‌های نفتی جهان را با انتخابی سرنوشت‌ساز یعنی انتقال به انرژی‌های پاک مواجه کرده است، زیرا در غیر این صورت به‌طور فزاینده‌ای خود را درگیر دعاوی حقوقی اقلیمی خواهند یافت. </span><span lang="FA">یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که</span> <span lang="FA">دعاوی اقلیمی با هدف قراردادن انتشاردهندگان بزرگ کربن، موجب تسریع</span> <span lang="FA">انتقال انرژی (انتقال از سوخت‌های فسیلی به منابع انرژی پاک) می‌شوند و آرای صادره در این پرونده‌ها به دلیل قدرت اقناعی و</span> <span lang="FA">توان اثباتی می‌توانند در تغییر و اصلاح الگوی نامطلوب تولید و مصرف انرژی تأثیرگذار و قاطع باشند.</span><strong> </strong><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br><br>  https://www.ghazavat.org/article_734382_7c5b5e472c07d497dd85c01cb5eb30f3.pdf