انتشارات و مدیریت آموزش و پژوهش دادگستری کل استان تهران فصلنامه قضاوت 1735-1227 26 125 2026 04 21 Examining the Nature of the Inherent Jurisdiction of the Juvenile Court under the Code of Criminal Procedure and Judicial Practice واکاوی نوع صلاحیت ذاتی دادگاه اطفال و نوجوانان در قانون آیین دادرسی کیفری و رویه قضایی. 22 45 734699 10.22034/judg.2026.2065581.1520 FA محمدجواد فتحی عضو هیات علمی دانشگاه تهران، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران، رایانامه: mjfathi@ut.ac.ir 0000-0003-2719-6552 مهرداد موحدی دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: mehrdad.movahedi@ut.ac.ir 0009-0008-9950-5645 وحید دادگستر دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران، رایانامه: vahiddadgostar1367@gmail.com 0009-0009-4376-8849 Journal Article 2025 07 14 Following the entry into force of the 2013 Code of Criminal Procedure, the multiplicity and lack of coherence of the statutory provisions concerning the jurisdiction of the Juvenile Court have given rise to doubts regarding the nature of its inherent jurisdiction. On the one hand, certain provisions expressly characterize the Juvenile Court as a special-exclusive court, enacted in line with fair trial standards and principles. On the other hand, some provisions of the same Code suggest that these courts are merely specialized forums and treat them as branches of the Criminal Court of Grade Two. Divergent views among legal scholars and inconsistent judicial decisions on this issue are likewise evident, creating uncertainty as to the competent authority for resolving jurisdictional disputes. This situation has also left the solution to this important matter—one governed by mandatory rules—to the discretion of judges. This article seeks to identify the prevailing judicial practice through an examination of approximately fifty cases from the courts of Isfahan Province, including decisions rendered by the Juvenile Court, Criminal Court Two, the Provincial Court of Appeal, and the Supreme Court. Its principal aim is to determine whether the Juvenile Court is an exclusive court possessing an inherent jurisdiction that is distinct from and independent of the Criminal Court Two, or whether it is merely a branch of the latter that adjudicates juvenile cases on a specialized basis. The manner in which jurisdictional conflicts concerning such cases are resolved in judicial practice is also addressed. The findings indicate that, vis-à-vis the Revolutionary Courts, Military Courts, Criminal Court One, Criminal Court One Special for Juvenile Offences, and Criminal Court Two, the Juvenile Court constitutes an exclusive forum. Accordingly, any jurisdictional dispute between the Juvenile Court and the aforementioned courts falls within the exclusive competence of the Supreme Court. <span lang="AR-SA">پس از لازم‌الاجراشدن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب </span><span lang="FA">۱۳۹۲</span><span lang="AR-SA">، مواد قانونی متکثر و آشفته راجع به صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان، موجب بروز تردیدهایی در خصوص نوع صلاحیت ذاتی این دادگاه شد. از یک سو، برخی مواد قانونی بر «اختصاصی» بودن دادگاه اطفال و نوجوانان تصریح داشته و منطبق بر استانداردها و اصول دادرسی عادلانه وضع شده‌اند و از سویی دیگر، موادی از قانون موصوف دلالت بر «تخصصی» بودن این محاکم دارند و آن را شعبه‌ای از دادگاه‌های کیفری دو محسوب کرده‌اند. اختلاف‌نظر میان حقوقدانان و تهافت آرا در رویۀ قضایی در خصوص این موضوع نیز مشهود است و همین مسئله موجب سردرگمی در شناسایی مرجع حل اختلاف در صلاحیت شده است. همچنین ارائۀ راه‌حل را در این موضوع مهم، که از جمله قواعد آمره است، به سلیقۀ قضات واگذار کرده است. در این مقاله، با بررسی حدود 50 پرونده از محاکم استان اصفهان، و آرای صادره از دادگاه‌های اطفال و نوجوانان، کیفری دو، تجدیدنظر استان و دیوان‌ عالی ‌کشور، درصدد کشف رویۀ قضایی حاکم بوده‌ایم. هدف اصلی این است که مشخص کنیم آیا دادگاه اطفال و نوجوانان دادگاهی اختصاصی و با صلاحیت ذاتی متفاوت و مستقل از دادگاه‌های کیفری دو است یا شعبه‌ای از محاکم کیفری دو به ‌شمار می‌رود که به جرایم اطفال و نوجوانان به‌صورت تخصصی رسیدگی می‌کند؟ گفتنی است، نحوۀ حل اختلاف در صلاحیت رسیدگی به این پرونده‌ها در رویۀ قضایی نیز دور از نظر نگارندگان نبوده است. بر اساس یافته‌ها، دادگاه اطفال و نوجوانان در برابر دادگاه‌های انقلاب، نظامی، کیفری یک، کیفری یک ویژۀ رسیدگی به جرایم نوجوانان و کیفری دو، مرجعی «اختصاصی» محسوب می‌شود و هرگونه‌ حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه اطفال و نوجوانان با مراجع پیش‌گفته، منحصراً با «دیوان ‌عالی کشور» است.</span> https://www.ghazavat.org/article_734699_4bbeb7e0972defa394a037e248ccbe94.pdf