انتشارات و مدیریت آموزش و پژوهش دادگستری کل استان تهران فصلنامه قضاوت 1735-1227 مقالات آماده انتشار 2026 06 04 Claim for Dividend Payments in Joint Stock Companies دعوای مطالبۀ سود سهام شرکت‌های سهامی 736278 10.22034/judg.2026.2078671.1637 FA مهدی امینی استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد 0000-0002-7929-8617 حسین کاویار دانشیار گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک 0000-0001-5699-4241 Journal Article 2025 11 23 Dividends constitute a portion of a company’s net profit that, once approved by the general assembly of shareholders, is distributed among them. The right to claim dividends is therefore regarded as one of the fundamental entitlements of shareholders in joint stock companies. Ensuring the timely payment of dividends holds significant importance within the framework of corporate law as well as securities regulation.<br /> This article, adopting a descriptive analytical method and a critical approach, examines the legal conditions governing dividend claims, the competent adjudicatory authority, the applicable procedural rules, and the enforcement mechanisms.<br /> The findings indicate that under Article 15 of the Law on the Development of New Financial Instruments and Institutions, the legislator shifted jurisdiction over dividend related disputes in listed companies from the ordinary courts to the Securities and Exchange Market Arbitration Board (as defined in Article 36 of the Securities Market Act). Moreover, it granted the Securities and Exchange Organization (SEO) a form of statutory representation to initiate dividend claims before the Arbitration Board. Both reforms, however, invite criticism: the former due to doubts about the “professional” nature of such disputes, the ambiguous legal character of the Arbitration Board, and the lack of a clear procedural framework; the latter because of numerous uncertainties regarding the scope and manner of the SEO’s representative authority—issues for which existing legislation provides no explicit answer. These shortcomings may, in practice, hinder the effective exercise of that statutory representation. سود سهام بخشی از سود خالص شرکت است که پس از تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام، بین سهامداران تقسیم می‌شود. مطالبۀ سود سهام یکی از حقوق اساسی سهامداران در شرکت‌های سهامی است. بنابراین تضمین پرداخت به‌موقع آن در نظام حقوق شرکت‌ها و حقوق بازار اوراق بهادار اهمیت دارد. این مقاله با روشی توصیفی- تحلیلی و با رویکردی انتقادی، شرایط دعوای مطالبۀ سود، مرجع و آیین رسیدگی و ضمانت‌اجراهای آن را مورد تحلیل قرار می‌دهد. <br /> یافته‌های مقاله نشان می‌دهد، قانونگذار در مادۀ 15 قانون توسعه ابزارها، در خصوص مطالبه سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و فرابورس، مرجع رسیدگی را از محاکم عمومی به هیات داوری (موضوع مادۀ 36 قانون بازار) تغییر داده است و برای سازمان بورس و اوراق بهادار، نوعی نمایندگی قانونی برای طرح دعوای مطالبۀ سود در هیأت داوری مقرّر داشته است که هر دو مورد، محلّ نقد است. اوّلی به جهت تردید در حرفه‌ای بودن اختلاف، اختلاف نظر در ماهیت هیأت داوری و خلأ قانونی در خصوص آیین رسیدگی به اختلافات و دومی به جهت چالش‌ها و پرسش‌های متعدّدی که در خصوص کیفیت اجرای نمایندگی سازمان در مطالبۀ سود وجود دارد و در قوانین، پاسخی برای آنها یافت نمی‌شود. امری که می‌تواند، در عمل اعمالِ این نمایندگی را با چالش مواجه سازد.