Judgment

Judgment

Capacities of the Iranian legal system and the prohibition of child marriage

Document Type : Scientific

Authors
Atefeh Abbasi 1
fatemeh salehinejad 2
1 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology, Sisters Campus of Imam Sadiq University (AS), atefehabbasi@isu.ac.ir
2 Doctoral student of private law, aghighesabz7@gmail.com
10.22034/judg.2024.2037717.1313
Abstract
Marriage is one of the fundamental social institutions and falls within the scope of inherent human rights, playing a crucial role in the physical and psychological well-being of individuals. However, child and adolescent marriages, due to their irreparable consequences—particularly for the health of girls—have become a significant challenge. According to international legal instruments, the minimum accepted age for marriage is eighteen years, and marriages below this age are prohibited. In Iran, following the predominant view of Shia jurisprudence, the minimum marriage age is set at thirteen for girls and fifteen for boys, with marriages below this age permitted under specific conditions. Given the physical and psychological harms associated with early marriage, this study, using a library-based method and a descriptive-analytical approach, aims to identify the capacities of the Iranian legal system—including Islamic jurisprudence, domestic laws and regulations, international instruments, and judicial opinions—to prohibit marriages for individuals under eighteen years of age. The study demonstrates the necessity of distinguishing the age of religious responsibility from the age of entitlement to social and civil rights, ultimately proposing the age of eighteen as the legal marriage age, due to the attainment of maturity by minors at this age.
Keywords
Child
marriage
Iranian legal system
puberty
  1. امامى، سید حسن، حقوق مدنى، انتشارات اسلامیه، تهران، بی‌تا.
  2. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، انتشارات گنج دانش، 1378.
  3. دهخدا، علی‌اکبر، لغت­نامه­، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1373.
  4. شریعتمداری، علی، روان‌شناسی تربیتی، چاپ ششم، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1375.
  5. صانعی، یوسف، رساله توضیح‌المسائل، چاپ پنجاه و ششم، قم،انتشارات میثم تمار، 1387.
  6. صفایی، حسین و امامی، اسدالله، حقوق خانواده، چاپ نهم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1382.
  7. عمید، حسن، فرهنگ عمید، چاپ پنجم، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1363.
  8. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی (خانواده)، چاپ سوم، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1371.
  9. محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، چاپ دوازدهم، تهران، مرکز نشر علوم اسلامى، 1406ق.
  10. معین، محمد، فرهنگ معین، چاپ هشتم، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1371.

 

مقالات

  1. آذری، هاجر و میراحمدی، منیره، «رویکردهای قضایی به تشخیص مصلحت در ازدواج کودکان»، فصلنامه زن و جامعه، شماره 10 (40)، 1398، صص 28-1.
  2. اسدی، لیلاسادات (1386)، «بررسی مفهوم کودک با رویکردی به حوزه کیفری»، دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره 12 (45 و 46)، 1386، صص 58-34.
  3. افتخارزاده، سیده زهرا، «تجربه زیسته زنان در ازدواج زودهنگام»، پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، شماره 1 (3)، 1394، صص 156-109.
  4. باقری، خسرو، «مراحل رشد»، ماهنامه رشد معلم، شماره ۲۰ (۲۰)، 1363، صص ۱5-۱3.
  5. دانش‌پور، افتخار و بابایی، پگاه، «بررسی نکاح سفیه از دیدگاه فقه اسلامی و حقوق ایران»، دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره 22 (66)، 1396، صص 118-99.
  6. شکری، فریده، «بررسی حقوقی سن ازدواج و رشد دختران»، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، شماره 10 (40)، 1387، صص 156-131.
  7. صالحی، حمیدرضا و اسماعیل‌پور، مائده، «تأملاتی در کودک‌آزاری با رویکردی بر قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381»، دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره 19 (61)، 1393، صص 142-117.
  8. عباسی سرمدی، مهدی و زنگی اهرمی، عهدیه، «بررسی سن کودک و آثار حقوقی آن از منظر اسناد بین‌المللی»، دوفصلنامه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره 20 (63)، 1394، صص 41-23.
  9. مقدادی، محمدمهدی و جوادپور، مریم، «تأثیر ازدواج زودهنگام بر سلامت جنسی کودکان و سازوکارهای مقابله با آن»، فصلنامه حقوق پزشکی، شماره 11 (40)، 1396، صص 60-31.
  10. موسوی بجنوردی، سید محمد، «بلوغ»، پژوهشنامه متین، شماره 1 (2)، 1378، صص 98-81.

 

پایان‌نامه‌

  1. طوقانی‌پور، فائزه، «جرایم والدین و سرپرستان قانونی علیه کودکان در نظام حقوقی ایران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق(ع) ـ پردیس خواهران، تهران، 1390.

 

قوانین و مقررات

  1. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
  2. قانون مدنی.
  3. قانون حمایت از کودکان و نوجوانان (1381).
  4. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان (1399).
  5. قانون حمایت از خانواده (1353).
  6. قانون حمایت از خانواده (1391).
  7. قانون راجع به ازدواج (1316).
  8. قانون اهداف و اصول تشکیل خانواده و سیاست‌های تحکیم و تعالی آن (1384)، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  9. قانون سیاست‌ها و راهبردهای ارتقای سلامت زنان (1386)، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  10. منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران (1383)، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  11. سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در حوزه خانواده (1395).
  12. سالنامه آمارهای جمعیتی (1397)، تهران، سازمان ثبت احوال کشور.
  13. طرح اصلاح ماده 1041 قانون مدنی اصلاحی مصوب 1/4/1381 (1397).
  14. گزارش اظهار نظر کارشناسی درباره طرح اصلاح ماده 1041 قانون مدنی اصلاحی مصوب 1/4/1381 (1398)، معاونت پژوهش‌های سیاسی ـ حقوقی مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات حقوقی.
  15. گزارش رد طرح اصلاح ماده 1041 قانون مدنی اصلاحی مصوب 1/4/1381 (1397)، کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی.

ب) منابع عربی

  1. ابن قدامه، عبدالله بن احمد، الکافی فی فقه الإمام أحمد، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1414ق.
  2. اردبیلى، احمد بن محمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1403ق.
  3. اسکافى، ابن جنید، محمد بن احمد کاتب بغدادى، مجموعه فتاوى ابن جنید، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1416ق.
  4. انصاری، محمد علی، الموسوعه الفقهیه المیسره، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1415ق.
  5. بابرتی، محمد بن محمد، العنایه شرح الهدایه، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.
  6. بحرانى، آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1405ق.
  7. بهوتی، منصور بن یونس، کشاف القناع عن متن الإقناع، بیروت، دارالکتب العلمیه، بی‌تا.
  8. ثعلبی، عبدالوهاب بن علی، التلقین فی الفقه المالکی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1425ق.
  9. حلبى، ابن زهره، حمزه بن على حسینى، غنیه النزوع إلى علمی الأصول و الفروع، قم، مؤسسه امام صادق علیه السلام، 1417ق.
  10. حلى، جمال‌الدین، احمد بن محمد اسدى، المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407ق.
  11. حلى، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
  12. ــــــــــــــــــــــ، مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1413ق.
  13. حلى، محقق، نجم‌الدین، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، قم، مؤسسه اسماعیلیان، 1408ق.
  14. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، المختصر النافع فی فقه الامامیه، چاپ ششم، قم، مؤسسه المطبوعات الدینیه، 1418ق.
  15. خرشی، محمد بن عبدالله، شرح مختصر خلیل، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.
  16. خوئی، سید ابوالقاسم، مصباح الفقاهه، چاپ چهارم، قم، انصاریان، 1417ق.
  17. ــــــــــــــــــــ، موسوعه الإمام الخوئی، قم، مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی، 1418ق.
  18. زحیلی، وهبه بن مصطفی، الفقه الإسلامی وأدلته، دمشق، دارالفکر، 1409ق.
  19. سبحانی تبریزی، جعفر، قاعدتان فقهیتان اللاضرر و الرضاع، قم، مؤسسه سیدالشهدا (ع)، 1408ق.
  20. سغدی، علی بن حسین، النتف فی الفتاوی، بیروت، مؤسسه الرساله، 1404ق.
  21. سیوطی، عبدالرحمان ابن ابی‌بکر، الدرالمنثور فی تفسیر بالمأثور، قم، کتابخانه حضرت آیت‌الله مرعشی نجفی، 1404ق.
  22. شافعی، محمد بن ادریس، الأم، بیروت، دارالمعرفه، 1393ق.
  23. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، 1390ق.
  24. طباطبایی حکیم، سید محسن، مستمسک العروه الوثقى، قم، مؤسسه دارالتفسیر، 1416ق.
  25. طوسى، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیه، چاپ سوم، تهران، المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه، 1387ق.
  26. ـــــــــــــــــــــــ، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1407ق.
  27. ـــــــــــــــــــــــ، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا.
  28. عاملى، حر، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام، 1409ق.
  29. عاملى کرکى، على بن حسین، جامع‌المقاصد فی شرح‌القواعد، چاپ دوم، قم، مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام، 1414ق.
  30. عاملی، زین‌الدین بن علی، الروضه‌البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، قم، کتابفروشی داوری، 1410ق.
  31. ــــــــــــــــــــــــ، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه، 1413ق.
  32. علیش، محمد بن احمد، منع الجلیل شرح مختصر خلیل، بیروت، دارالفکر، 1409ق.
  33. عمرانی، یحیی بن ابی الخیر، البیان فی مذهب الإمام الشافعی، جده، دارالمنهاج، 1421ق.
  34. فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت، دار إحیاءالتراث العربی، 1420ق.
  35. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، مفاتیح الشرایع، قم، مجمع الذخائر الاسلامیه، 1401ق.
  36. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
  37. کمیته حقوق کودک ملل متحد، ملاحظات نهایی گزارش مشترک سوم و چهارم ادواری جمهوری اسلامی ایران، مترجمان: زهرا جعفری و مریم صفری،. مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، 1395.
  38. ماوردی، علی بن محمد، الحاوی الکبیر، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1414ق.
  39. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحارالانوار، چاپ دوم، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.
  40. مرداوی، علی بن سلیمان، الانصاف فی معرفه الراجح من الخلاف، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1419ق.
  41. مرغینانی، علی بن ابی‌بکر، الهدایه فی شرح بدایه المبتدی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  42. مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، قم، الامام امیرالمؤمنین(ع)، 1411ق.
  43. موسوی خمینی، سید روح الله، تحریرالوسیله، قم، مؤسسه مطبوعات دارالعلم، بی‌تا.
  44. ـــــــــــــــــــــــــــــ، کتاب البیع، چاپ چهارم، قم، مؤسسه اسماعیلیان، 1410ق.
  45. نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الاسلام، چاپ هفتم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.

 

ج) منابع خارجی

  1. Convention (No. 182) concerning the prohibition and immediate action for the elimination of the worst forms of child labour, 1999.
  2. Convention on the Rights of the Child, 1989.
  3. International Covenant on Civil and Political Rights& International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, 1966.
  4. Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the involvement of children in armed conflict, 2000.
  5. Universal Declaration of Human Rights, 1948.
Judgment
Volume 23, Issue 115
Autumn 2023
Pages 37-58

  • Receive Date 06 August 2024
  • Revise Date 23 August 2024
  • Accept Date 09 September 2024