Judgment

Judgment

Jurisprudential and Legal Analysis of the Impact of the Lapse and Waiver of the Right of Defect (Khiyar-e-Aib) on Claiming Arsh, with Emphasis on Judicial Practice

Document Type : Scientific

Authors
1 Jurisprudential and Legal Analysis of the Impact of the Lapse and Waiver of the Right of Defect (Khiyar-e-Aib) on Claiming Arsh, with Emphasis on Judicial Practice
2 Master of Private Law, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran, erfan_gh@atu.ac.ir
Abstract
This study, employing a descriptive-analytical approach, examines the impact of the lapse and waiver of the right of defect (Khiyar-e-Aib) on the preservation or extinction of the right to claim Arsh from both a jurisprudential and judicial practice perspective, with particular focus on a critical analysis of the binding decision of the General Board of the Supreme Court, No. 75, dated 18/11/1401. The fundamental question addressed is how the lapse or waiver of Khiyar-e-Aib affects the right to claim Arsh. Using a library-based research methodology, the study aims, first, to elucidate the relationship between Khiyar-e-Aib and Arsh through jurisprudential and legal foundations, and then to explain whether Arsh survives or is extinguished upon the waiver of Khiyar-e-Aib. The analysis of the sources reveals two prevailing perspectives regarding the relationship between Khiyar-e-Aib and ArshArsh is considered an integral component of Khiyar-e-Aib; therefore, with the waiver or lapse of Khiyar-e-Aib, the right to claim Arsh is also extinguished. Arsh constitutes an independent right, separate from Khiyar-e-Aib, in the sense that it is the right to compensation due to the defect in the sold item; hence, the waiver of Khiyar-e-Aib has no effect on the right to claim Arsh. In evaluating these perspectives, it appears that, given the conventional and literal meaning of Khiyar—which denotes the option to rescind a contract—the interpretation of Arsh as subsumed under Khiyar-e-Aib, and thus the exclusion of Arsh from protection upon waiver of Khiyar-e-Aib, is untenable. Moreover, the internal intention of the contracting parties in waiving contractual options primarily reflects their desire to consolidate the transaction and prevent future rescission, and cannot be interpreted as a waiver of the right to claim Arsh. Accordingly, the stance of the General Board of the Supreme Court in binding decision No. 75 is open to criticism. Based on these findings, it is recommended that the Civil Code explicitly stipulate the non-extinction of Arsh despite the absolute waiver of Khiyar-e-Aib. Until such codification occurs, judicial practice may rely on the insights of this research to guide its rulings in this regard.
Keywords

Subjects


  1. ابوعطا، محمد. عطیه، شمس‌الهمس‌الهی. (1391). «تحلیل مبنا و ماهیت حقوقی ارش»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره5، صص25-9.
  2. اراکی، محمدعلی. (1414ق). الخیارات، قم: مؤسسه در راه حق.
  3. اردبیلی، احمد بن­محمد. (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان، جلد8، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  4. اسکینی، ربیعا. جعفریان، علیرضا. (1389). «بررسی ارش در حقوق ایران و فقه امامیه و تفاوت آن با تقلیل ثمن در کنوانسیون بیع بین‌الملل»، پژوهش­نامه حقوق اسلامی، شماره31، صص87-55.
  5. اصفهانی (کمپانی)، محمدحسین. (1418ق). حاشیه کتاب المکاسب، جلد4، قم: انوار الهدی.
  6. اصفهانی، سیدابوالحسن. (1422ق). وسیلة­النجاة، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی(ره).
  7. امامی، سیدحسن. (1378). حقوق مدنی، جلد1، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  8. انصاری (شیخ)، مرتضی. (1411ق). کتاب المکاسب، جلد2، قم: دارالذخائر.
  9. اهتمام، احمد. (1392ش). وسائل­العباد فی یوم التناد، جلد4، قم: پژوهش­های تفسیر و علوم قرآن.
  10. ایروانی، علی بن­عبدالحسین. (1406ق). حاشیه المکاسب، جلد2، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  11. ایزدی فرد، علی‌اکبر. فلاح، مهدی. (1394). «تاملی درباره ماهیت و مبنای ارش مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره90، صص61-37.
  12. آل‌طاها، سیدحسین. (1397). «بررسی مسقطات ردّ و ارش در خیار عیب از نظر مذاهب پنجگانه»، فصلنامه فقه، حقوق و علوم جزا، شماره8، صص47-34.
  13. بحرانی، یوسف. (1405ق). الحدائق­الناضرة، جلد19، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  14. بصری بحرانی، محمدامین. (1413ق). کلمة­التقوی، جلد4، چاپ 3، قم: سیدجواد وداعی.
  15. بهروزی‌زاد، حمیدرضا. (1401). «مفهوم و شرایط اعمال نظریه عمومی ارش و مقایسه آن با قاعده تقلیل ثمن با مطالعه تطبیقی»، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، شماره14، صص54-16.
  16. پاکباز، سیامک. (1401). شرح قانون مدنی فرانسه، تهران: میزان.
  17. تبریزی، جواد. (1389ش). إرشاد الطالب فی شرح المکاسب، جلد6، قم: دار الصدیقة­الشهیدة (سلام­الله­علیها).
  18. ترحینی عاملی، محمدحسن. (1427ق). الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة، جلد4، چ4، قم، دارالفقه للطباعة والنشر‌.
  19. حائری (طباطبایی)، سیدعلی. (1418ق). ریاض المسائل، جلد8، قم: مؤسسه آل­البیت(ع).
  20. حکیم (طباطبایی)، سیدمحسن. (1410ق). منهاج­الصالحین، جلد2، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
  21. حلّی (علامه)، حسن بن­یوسف. (1410ق). إرشاد الأذهان، جلد1، قم: دفتر انتشارات­اسلامی.
  22. حلّی (علامه)، حسن بن­یوسف. (1413ق). قواعد­الأحکام، جلد2 و3، قم: دفتر انتشارات­اسلامی.
  23. حلّی (علامه)، حسن بن­یوسف. (1414ق). تذکرة­الفقهاء، جلد11، قم: مؤسسه آل­البیت(ع).
  24. حلّی (علامه)، حسن بن­یوسف. (1420ق). تحریر الاحکام، جلد2، 3 و5، قم: مؤسسه امام­صادق(ع).
  25. حلی (محقق)، جعفر. (1408ق). شرائع­الإسلام فی مسائل­الحلال­و­الحرام، جلد2، قم: اسماعیلیان.
  26. خراسانی (آخوند)، محمدکاظم بن حسین. (1406ق). حاشیه‌المکاسب، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  27. خمینی (موسوی)، سید روح‌الله. بی‌تا(الف). تحریرالوسیله، جلد1، قم: دار العلم.
  28. خمینی (موسوی)، سیدمصطفی. بی‌تا(ب). مستند تحریرالوسیلة، 2 جلد، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی قدس­سره.
  29. خویی (موسوی)، سید ابوالقاسم. (1410ق). منهاج­الصالحین، جلد2، چاپ 28، قم: نشر مدینه العلم
  30. خویی (موسوی)، سید ابوالقاسم. بی‌تا. مصباح­الفقاهة (المکاسب)، جلد7، بی‌جا: بی‌نا.
  31. روحانی (حسینی قمی)، سیدصادق. (1412ق). فقه الصادق(ع)، جلد17، قم: دار الکتاب - مدرسه امام صادق(ع).
  32. روحانی (حسینی قمی)، سیدصادق. (1429ق). منهاج­الفقاهة، جلد6، چاپ 5، قم: انوار الهدی.
  33. سبحانی، جعفر. (1414ق). المختار فی أحکام الخیار، قم: مؤسسه امام صادق علیه­السلام.
  34. سبزواری، محمدباقر. (1423ق). کفایة­الأحکام، جلد1، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  35. سیستانی (حسینی)، سیدعلی. (1417ق). منهاج­الصالحین، جلد2، چاپ 5، قم: دفتر حضرت آیت‌الله سیستانی.
  36. شهیدی، مهدی. (1401). حقوق مدنی6 (عقود معین1)، تهران: مجد.
  37. شیرازی حسینی، سیدمحمد. بی‌تا. إیصال الطالب إلی المکاسب، جلد13، تهران: منشورات اعلمی.
  38. صافی­گلپایگانی، لطف‌الله. (1416ق). هدایة­العباد، جلد1، قم: دار القرآن الکریم.
  39. صفایی، سید حسین. (1400). قواعد عمومی قراردادها، تهران: میزان.
  40. صفایی، سیدحسین. کاظمی، محمود. عادل، مرتضی. میرزا نژاد، اکبر. (1401). حقوق بیع بین­المللی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  41. طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم. (1421ق). حاشیه المکاسب، جلد2، چاپ 2، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  42. طباطبایی­قمی، تقی. (1400ق). دراساتنا من الفقه­الجعفری، جلد4، قم: مطبعة الخیام.
  43. طباطبایی­قمی، تقی. (1413ق). عمدة المطالب فی التعلیق علی المکاسب، جلد3، قم: محلاتی.
  44. طوسی (شیخ)، محمد. (1387ق). المبسوط فی فقه­الامامیه، جلد2، تهران: مکتبة المرتضویة.
  45. طوسی، محمد. (1407ق). الخلاف، جلد3، قم: دفتر انتشارات اسلامی حوزه علمیه قم.
  46. عاملی (حسینی)، سیدجواد. (1419ق). مفتاح­الکرامة، جلد14، قم: دفتر انتشارات­اسلامی.
  47. عاملی (شهید اول)، محمد بن­مکی. (1417ق). الدروس­الشرعیة، جلد2 و3، چاپ 2، قم: دفتر انتشارات­اسلامی.
  48. عاملی (شهید ثانی)، زین­الدین. (1410ق). الروضة­البهیة فی شرح اللمعة­الدمشقیة (تحقیق کلانتر)، جلد3، قم: مکتبة­الداوری.
  49. عاملی کرکی (محقق ثانی)، علی بن­حسین. (1414ق). جامع­المقاصد، جلد4، چاپ 2، قم: مؤسسه آل­البیت(ع).
  50. کاتوزیان، ناصر. (1403). دوره حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد پنجم (انحلال قرارداد)، تهران: گنج دانش.
  51. کاشف­الغطا، علی. (1422ق). شرح خیارات اللمعة، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
  52. کاشف­الغطا، محمدحسین. (1359ق). تحریر المجلة، جلد2، نجف: المکتبة المرتضویة.
  53. گلپایگانی (موسوی)، سید محمدرضا. (1413ق). هدایة­العباد، جلد1، قم: دارالقرآن الکریم.
  54. مامقانی، ملاعبدالله. (1350ق). نهایة­المقال فی تکملة غایة­الآمال، قم: مجمع الذخائر الإسلامیة.
  55. محقق داماد، سید مصطفی. (1406ق). قواعد فقه، جلد1، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى‌.
  56. محمدی جرقویه­ای، محمدرضا. (1394). وضعیت حقوقی ارش پس از اسقاط خیار عیب، فصلنامه علمی آرا، دوره 2، شماره 1، صص 18-8.
  57. نجفی، محمدحسن. (1421ق). جواهرالکلام فی شرح شرائع­الإسلام، جلد12، قم: مؤسسه دائرة­المعارف فقه­اسلامی بر مذهب اهل­بیت (علیهم­السلام).
  58. هاشمی شاهرودی، محمود. (1382ش). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد3، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (علیهم السلام).
Volume 25, Issue 122
Summer 2025
Pages 29-51

  • Receive Date 11 April 2025
  • Revise Date 26 July 2025
  • Accept Date 09 September 2025