Judgment

Judgment

The Effects of Employing Procedural Tricks in a Statement of Claim

Document Type : Scientific

Authors
1 Assistant Professor, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran. hoseindavoodi@khu.ac.ir
2 Ph.D. Student in Private Law, University of Tehran, Tehran, Iran.(Corresponding Author) mehdihadi@ut.ac.ir
3 Ph.D. Student in Private Law, Tarbiat Modares University. Tehran, Iran. azamlotfi692@yahoo.com
Abstract
Procedural tricks in a statement of claim refers to a claimant’s use of the potential afforded by procedural rules in drafting a statement of claim in a manner designed to secure greater procedural advantages. The acquisition of such advantages does not, in itself, entail the infringement of the defendant’s substantive or procedural rights. Identifying the effects of employing such procedural tricks is essential, as they have undeniable implications for the adjudication of disputes. Using a descriptive-analytical methodology, drawing on library-based data and examining judicial practice, the present study seeks to identify these effects. Changes in the territorial jurisdiction of the court, the expansion of the scope of judicial examination of the claim, the finality of a judgment at the first-instance stage, and the conversion of a first-instance judgment into an order dismissing the claim at the appellate stage are among the principal effects of employing procedural tricks in a statement of claim. In principle, such tricks do not arise from deficiencies in the law and should not be regarded as illegitimate or unethical conduct. Rather, the skilful use of procedural rules, provided that their underlying rationale is respected, can contribute to the development of civil procedure.
Keywords
Subjects

1.         ابهری، حمید و طلایی فیروزجائی، مراد. (1394). ماهیت حقوقی و فقهی دعوای اعسار، پژوهشنامۀ حقوق تطبیقی، سال اول، شمارۀ 1.
2.         اشرافی، ارسلان و رضایی، غلامحسین. (1396). شهادت دروغ و کتمان شهادت در حقوق بین‌النهرین باستان، ایران و اسلام، فصلنامه قضاوت، دورة ۱۷، شمارة ۸۹.
3.         ارشدی، علی‌یار. (1382). حقوق اساسی و شرح و نقد قانون اساسی ایران، تهران: انتشارات سرمدی.
4.         افتخار جهرمی، گودرز و السان، مصطفی. (1401). آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ سوم، تهران: میزان.
5.         انصاری، علی و دهقانی، حسین. (1396). حسن‌نیت در حقوق دادرسی، حقوق اداری، دورۀ 4، شمارۀ 12.
6.         بهرامی، احسان. (1401). عــدول از قاعــدۀ صلاحیــت محلــی و غیــرقابــل ابطــال‌بــودن حکــم دادگاه در دعــوای تقســیم ترکــه، مجلۀ پژوهش‌های حقوقی، دورۀ 21، شمارۀ 49، 225-242.
7.         پژوهشکدۀ استخراج و مطالعات رویۀ قضایی. (1392). مجموعه آرای قضایی دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران (حقوقی)، مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه، چاپ سوم، 1399.
8.         پوراستاد، مجید. (1389). پیدایش و چالش قاعدۀ منع تحصیل دلیل، فصلنامۀ حقوق دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 40، شمارۀ 4.
9.         پوراستاد، مجید و حصارخانی، فاطمه. (1394). تحلیل اقتصادی فرایند دادرسی مدنی بر اساس هزینه‌ها، تحقیقات حقوقی بین‌المللی، دورۀ 8، شمارۀ 28.
10.      پوراسماعیلی، علیرضا و برزوئی، عباس. (1404). نقش توافق طرفین دعوا در اعتبار ادلۀ اثبات دعوا، فصلنامه قضاوت، دورۀ ۲۵، شمارۀ ۱۲۳.
11.      جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1388). ترمینولوژی حقوق، چاپ چهارم، تهران: گنج دانش.
12.      جوکار، عبدالحسین و مقدادی، محمدمهدی. (1401). حقوق و تکالیف ثالث در مرحلۀ اجرای احکام در محاکم حقوقی و دیوان عدالت اداری، پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال چهارم، شمارۀ 11.
13.      حسن‌زاده، مهدی. (1392). اقامۀ دعوای طاری در خارج از مهلت، پژوهش حقوق خصوصی، سال دوم، شمارۀ 4.
14.      دادمرزی، سیدمهدی و بافهم، محمد. (1398). حیله و تقلب نسبت به قانون ازطریق عقد صلح، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورة 49، شمارة 3.
15.      داودی، حسین. (1397). ویژگی‌های قواعد شکلی (آیین دادرسی مدنی)، مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 48، شمارۀ 2.
16.      داودی، حسین. (1398). تفسیر غایت‌مدار قواعد شکلی، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 49، شمارۀ دوم.
17.      داودی بیرق، حسین و هادی، مهدی. (1404). محدودیت‌های اصل استماع دعوا با نگاهی به رویۀ قضایی، پژوهش‌های حقوقی، دورۀ 24، شمارۀ 62.
18.      دهقانی فیروزآبادی، حسین. (1398). حیله در دادرسی مدنی، چاپ سوم، تهران: فکرسازان.
19.      زندی، محمدرضا. (1393). رویۀ قضایی دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران در امور مدنی (الزام به تنظیم سند رسمی)، جلد 7، تهران: جنگل.
20.      السان، مصطفی؛ بهرامی، احسان و الماسی، اکبر. (1403). مصادیق دعوای مردد (غیرمنجز) و تکلیف دادگاه در مواجهه با آن؛ با تأکید بر رویۀ قضایی، مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 88، شمارۀ 125، ۱۴۵-۱۷۳.
21.      شمس، عبدالله. (1398). آیین دادرسی مدنی، جلد 2 و3، چاپ سی‌ودوم، تهران: دراک.
22.      صالحی ذهابی، جمال. (1389). اصل نسبی‌بودن رأی حقوقی، مجلۀ حقوقی دادگستری، سال 74، شمارۀ 71، 41-71.
23.      عمید، حسن. (1384). فرهنگ فارسی، چاپ 30، تهران: امیر کبیر.
24.      غمامی، مجید. (1402). معناکاوی شخص ثالث در اعتراض ثالث به رأی دادگاه، دو فصلنامۀ نقد و تحلیل آرای قضایی، دورۀ 2، شمارۀ 4.
25.      قلی‌پور، حسن؛ احمدی، سید مهدی و جعفری مته کلایی، محمدحسن. (1393). بررسی اصل تعادل ترافعی (تناظر) در دادرسی قضایی و داوری تجاری بین‌المللی، فصلنامۀ پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، سال دهم، شمارۀ 37.
26.      قهرمــانی، نصــرالله. (1386). مباحــث دشــوار آیــین دادرســی مــدنی، جلد 1، چــاپ اول، تهــران: خرسندی.
27.      کاتوزیان، ناصر. (1396). اعتبار امر قضاوت‌شده در دعاوی مدنی، چاپ دهم، تهران: میزان.
28.      کریمی، عباس و شکوهی‌زاده، رضا. (1388). قاعدۀ عدم پذیرش شهادت بر مسموعات و استثنائات آن در نظام کامن لا با نگاهی تطبیقی به حقوق ایران، مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 39، شمارۀ 1، 215-233.
29.      کریمی، علی‌اصغر. (1392). مشکلات تعیین خواندۀ دعوا در دادرسی‌های مدنی، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، دورۀ 18، شمارۀ 61.
30.      محسنی، حسن. (1394 الف). یک رأی و دو دیدگاه متفاوت در موضوع ضرورت یا اختیار برای تشکیل جلسۀ دادرسی: دیدگاه اول- نقض اصول دادرسی و سلب حقوق اصحاب دعوا با تشکیل ندادن نخستین جلسۀ دادرسی، فصلنامۀ رأی، دورۀ 4، پیاپی 10.
31.      محسنی، حسن. (1394 ب). رویکرد تطبیقی بر دعوای متقابل. فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، شمارۀ 73.
32.      محسنی، حسن. (1397). تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی هم‌زمان؛ بازی بد با آیین دادرسی یا آیین دادرسی بازی؟، فصلنامۀ رأی، دورۀ 7.
33.      محسنی، حسن و داودی، حسین. (1400). اصل منع استناد به عمل خلاف قانون خود در ادعا و دفاع، مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 85، شمارۀ 116.
34.      محسنی، حسن و رضایی‌نژاد، امیرحسین. (1390). حقوق و اخلاق؛ اخلاق و دادرسی: تأملاتی پیرامون اعتبار صدای ضبط‌شده بدون اخطار، حقوقی دادگستری، سال 75، شمارۀ 73.
35.      محسنی، حسن و نجفی، احمد. (1401). ماهیت اظهارات اشخاص ثالث در دادرسی و موانع پذیرش آن، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 52، شمارۀ 1.
36.      محمدی، سام و قلی‌پور علمداری، مهران. (1395). مطالعۀ تطبیقی اصل تناظر در حقوق ایران و انگلیس، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، سال چهارم، شمارۀ پانزدهم.
37.      موسوی، عباس. (1401). نقد رأی از عدالت آیینی تا عدالت قضایی، دو فصلنامۀ نقد و تحلیل آرای قضایی، دورۀ 1، شمارۀ 1.
38.      میرشکاری، عباس و حسینی، سیدمحمدامین. (1400). تحلیل اعتبار «حیلۀ شرعی» با تطبیق بر یک پروندۀ حقوقی، دو فصلنامۀ علمی مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، سال 15، شمارۀ 44.
39.      نهرینی، فریدون. (1390). اصول حاکم بر اعادۀ دادرسی، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، دورۀ 14، شمارۀ 55.
40.      نهرینی، فریدون. (1400). آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ دوم، تهران: گنج دانش.
41.      نهرینی، فریدون. (1401). بایستگی صلاحیت دادگاه به هنگام تقدیم دادخواست نقد و بررسی رأی شمارۀ 37 دیوان عالی کشور، دو فصلنامۀ نقد و تحلیل آرای قضایی، دورۀ اول، شماره دوم.
42.      نهرینی، فریدون و خاکباز، محمد. (1400). کنکاشی بر قاعدة محدودبودن رسیدگی دادگاه در قلمرو خواسته، فصلنامۀ حقوق خصوصی، دورۀ 18، شمارۀ 1.
Volume 26, Issue 127
Autumn 2026
Pages 124-146

  • Receive Date 23 April 2025
  • Revise Date 20 May 2025
  • Accept Date 17 September 2025