Judgment

Judgment

Start of compensation for late payment of check With criticism of the unanimous decision of the procedure 812 of the year 1400

Document Type : Scientific

Author
Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran, banaeioskoei@atu.ac.ir
Abstract
The basis for claiming damages for late payment under the Check Issuance Law is not much different from the general rule stipulated in Article 522 of the Code of Civil Procedure, and contrary to the opinion stated in the unanimous decision 812 of 1400, the claim of the check holder is a condition for the realization of the aforementioned damages. The aforementioned unanimous decision has two important objections: First, it conflicts with Article 304 of the Commercial Code, which explicitly determines the origin of damages for late payment of the principal of the claim as the time of the objection or the demand itself. Second, the lack of attention to the changes of 2003 and the subsequent use of the ambiguous phrase "date of check" which can include: the date of issuance, the date stated in the document, and the date of demand, has caused other ambiguities. Since, according to the aforementioned amended law, the holder has no right to claim before the date specified in the check, it should be said that the date stated in the check only indicates the right to claim, not the claim itself. Therefore, in accordance with the Commercial Code, the time of issuing the certificate of non-payment is the basis for initiating damages for late payment of a non-deliverable check.




 
Keywords

Subjects


1.         اسکینی، ربیعا و علیرضا جعفریان. (1388). بررسی تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دائن و مقایسۀ آن با انتقال طلب، معارف اسلامی و حقوق، سال 10، شمارۀ 1.
2.         اسکینی، ربیعا. (1392). حقوق تجارت تطبیقی چک، سفته و برات در حقوق ایران، فرانسه و انگلیس، چاپ دوم، تهران: مجد.
3.         اسکینی، ربیعا. (1402). حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل)، چاپ 32، تهران: سمت.
4.         بنایی اسکویی، مجید. (1401). ارکان صدور اجرائیۀ چک بلامحل از طریق دادگاه، پژوهشهای حقوقی، دورۀ 21، شمارۀ 52.
5.         بنایی اسکویی، مجید. (1402). تحلیل حقوقی و اقتصادی ضمانت اجرای بانکی صدور چک بلامحل (قانون صدور چک اصلاحی 1397)، مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 53، شمارۀ 1.
6.         ستوده تهرانی، حسن. (1391). حقوق تجارت، جلد سوم، چاپ 23، تهران: دادگستر.
7.         سکوتی نسیمی، رضا. (1395). مباحث تحلیلی از حقوق اسناد تجاری، چاپ دوم، تهران: مجد.
8.         شیخ انصاری، محمدجواد؛ جعفری، علی و نظریان، وحید. (1401). نقدی بر مبنای فقهی و ضرورت قانونی قاعدۀ جلوگیری از خسارت، فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال 52، شمارۀ 1، بهار و تابستان.
9.         شیروی، عبدالحسین. (1380). نقد و بررسی مقررات آیین دادرسی مدنی راجع به مطالبۀ خسارت قراردادی و تأخیر تأدیه، مجلۀ مجتمع آموزشی عالی قم، سال 3، شمارۀ 9.
10.      صقری، محمد. (1401). حقوق تجارت 3؛ اسناد (صدور، ظهرنویسی، پرداخت و ...)، تهران: مجد.
11.      عبدیپور فرد، ابراهیم. (1401). حقوق تجارت؛ جلد سوم اسناد تجاری، چاپ هشتم، تهران: مجد.
12.      عبدی، مونا و باقری، محمود. (1402). حقوق ناشی از تأخیر در پرداخت تعهدات پولی، مطالعات تطبیقی، دانشگاه شیراز، دورۀ 15، شمارۀ 3.
13.      غریبه، علی. (1387). بررسی فقهی ـ حقوقی قابلیت مطالبۀ میزان کاهش ارزش پول و خسارت تأخیر تأدیه، فصلنامۀ تخصصی فقه و تاریخ تمدن، سال 4، شمارۀ 16.
14.      فخاری، امیرحسین. (1381). تاریخ صدور چک چه تاریخی است؟، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دورۀ 5، شمارۀ 35-36، 31-57.
15.      قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل. (1383). بایستههای حقوق اساسی، چاپ 14، تهران: میزان.
16.      کاتوزیان، ناصر. (1376). قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، چاپ دوم، تهران: انتشار.
17.      کاویانی، کوروش. (1389). حقوق اسناد تجاری، چاپ سوم، تهران: میزان.
18.      کریمی، عباس و بهرامپوری، رسول. (1399). مطالعۀ تطبیقی ماهیت ضمان ناشی از تأخیر در اجرای تعهدات پولی در حقوق ایران و فرانسه، فصلنامۀ پژوهشهای حقوق تطبیقی، دورۀ 24، شمارۀ 3.
19.    کریمی، عباس و جواهر کلام، محمدهادی. (1399). تحلیل رأی وحدت رویۀ شمارۀ 733 هیئت عمومی دیوان عالی کشور؛ با تأکید بر ماهیت پول و تمایز کاهش ارزش پول، خسارت تأخیر تأدیه و خسارت ناشی از افزایش قیمتها، دوفصلنامۀ دانشنامۀ حقوق اقتصادی، دورۀ جدید، سال 27، شمارۀ 17.
20.      محسنی، سعید. (1389). جایگاه خسارت تأخیر تأدیه در اسناد تجاری، مجلۀ حقوقی دادگستری، سال 74، شمارۀ 69.
21.      محقق احمدآبادی، مصطفی و رضائینژاد، همایون. (1398). تأخیر در اجرای تعهدات پولی و آثار آن (تحلیل حقوق موضوعه و نقد رویۀ قضایی)، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، سال هفتم، شمارۀ 26.
22.      موسوی بجنوردی، سیدمحمد. (1382). مشروعیت خسارت تأخیر تأدیه، مقالات و بررسیها، دفتر 73.
23.      میرزایی، اقبال علی. (1391). امکان تجدیدنظر در آرای وحدت رویه توسط دیوان عالی کشور، پژوهشنامۀ حقوق کیفری، سال 3، شمارۀ 1، بهار و تابستان.
24.    نهرینی، فریدون. (1402). جایگاه قانون تاریخ مطالبۀ دین در خسارت تأخیر تأدیه؛ ارزیابی رأی وحدت رویۀ شمارۀ 812 مورخ 1/04/1400 هیئت عمومی دیوان عالی کشور، پژوهش حقوق خصوصی، دورۀ 11، شمارۀ 22.
 
آرا و نظرات قضایی:
1.         دادنامۀ قطعی شمارۀ 9109970222501534 مورخ 23/11/1391 شعبۀ 25 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، (سامانۀ ملی آرای قضایی، تاریخ مراجعه 28/06/1404).
2.         نظریۀ مشورتی اداره حقوقی قوۀ قضائیه شمارۀ 1027/7 مورخ 27/11/1381.
3.         نظریۀ مشورتی اداره حقوقی قوۀ قضائیه شمارۀ 10699/7 مورخ 06/12/1381.
 

  • Receive Date 17 July 2025
  • Revise Date 12 November 2025
  • Accept Date 14 February 2026