Judgment

Judgment

Alternative Statement of Claim in Civil Procedure (With an Emphasis on Iranian Judicial Proceedings)

Document Type : Scientific

Author
Assistant Prof., Department of Private law, Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran. e.bahrami@usc.ac.ir
Abstract
As a general rule, the inclusion of at least one claim for relief and one cause of action is sufficient to file a lawsuit and have it adjudicated. For example, a claimant who alleges that the defendant borrowed their vehicle but refuses to return it may bring an action against the person in possession, seeking the “restitution of the vehicle” on the ground of “being deemed usurpation” (Article 631 of the Civil Code). However, there are cases in which the claimant is unaware of certain factual circumstances, and this lack of knowledge leads him to formulate multiple claims for relief in alternative and in a sequential order. For instance, in the foregoing example, the claimant may have no information as to whether the vehicle still exists or has been destroyed. Consequently, in the remedy sought section, he may request “a judgment ordering the defendant to return the vehicle or, in the event that the vehicle has been destroyed, a judgment ordering the defendant to deliver an equivalent vehicle. This situation, which has given rise to the term “alternative claim” in civil procedure law, is accompanied by the following questions: First, is the remedy sought the sole factor leading to the emergence of an alternative claim, or can another element—such as the cause of action—also give rise to a different conception of an alternative claim? Second, what is the relationship between the concept of an alternative claim and related concepts, namely an “uncertain (non-definite) claim” and a “speculative or contingent (non-certain) claim”? and Third, how should a court deal with an alternative claim? Answering these questions through a descriptive–analytical method and by relying on library-based sources constitutes the main objective of the present article. Drawing upon numerous judicial awards, the article concludes, first, that the remedy sought is not the sole factor rendering a claim as alternative; rather, an alternative claim may also be conceived on the basis of the cause of action. Second, despite the apparent similarities between alternative claim and non-definite claim and uncertain claim, these concepts are distinct and fundamentally different from one another; therefore, hearing an alternative claim without issuing a notice to cure defects is the appropriate approach for addressing such claim.
Keywords
Subjects

1.         افتخار جهرمی، گودرز و السان، مصطفی. (1401). آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، تهران: میزان.
2.         بهرامی، احسان. (1400). مصادیق عدول از قواعد دادرسی در دعوای فروش ترکه با نگرش به رویۀ قضایی، فصلنامه پژوهش‌های حقوقی، دورۀ 20، شمارۀ 45.
3.         بهرامی، احسان. (1401). عدول از قاعدۀ صلاحیت محلی و غیرقابل ابطال‌بودن حکم دادگاه در دعوای تقسیم ترکه، فصلنامه پژوهش‌های حقوقی، دورۀ 21، شمارۀ 49.
4.         تبریزی، میرزا جواد. (بی‌تا). أسس القضاء و الشهادة، قم: دفتر مؤلف.
5.         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد 2، تهران: گنج دانش.
6.         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1401). دائرة‌ المعارف علوم اسلامی ـ قضایی، جلد دوم، تهران: گنج دانش.
7.         جواهرکلام، محمدهادی و حدادی اردکانی، صمد. (1402). معیارهای شناسایی تلف حکمی در حقوق اسلامی؛ با تحلیل ضابطۀ انتقال به ثالث با حسن‌نیت در رویۀ قضایی و طرح اصلاح قانون مدنی، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دورۀ 24، شمارۀ 59.
8.         حلی، محمد بن حسن بن یوسف (فخرالمحققین). (1387 ق). إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، جلد چهارم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
9.         حیدری، سیروس و کیهان، محسن. (1401). انحاء مختلف تصرف در سبب دعوای مدنی، فصلنامه مطالعات حقوقی، دورۀ 14، شمارۀ 4.
10.      خدابخشی، عبدالله. (1399). حقوق دعاوی، جلد نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
11.      السان، مصطفی؛ بهرامی، احسان و الماسی، اکبر. (1403). مصادیق دعوای مردد (غیرمنجز) و تکلیف دادگاه در مواجهه با آن؛ با تأکید بر رویۀ قضایی، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ 88، شمارۀ 125.
12.      شمس، عبدالله. (1385). آیین دادرسی مدنی (دورۀ پیشرفته)، جلد نخست، تهران: دراک.
13.      شمس، عبدالله. (1403). آیین دادرسی مدنی (دورۀ پیشرفته)، جلد دوم، تهران: دراک.
14.      طباطبایی، محمد بن علی. (بی‌تا). المناهل، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
15.      فتحی، بدیع. (1404). دعوای جایگزین در دادرسی مدنی ایران، آمریکا و فرانسه، فصلنامه پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دورۀ 29، شمارۀ 129.
16.      فرحزادی، علی‌اکبر و میرنژاد بروجنی، رسول. (1399). اصل قابل استماع بودن دعاوی در فقه اسلامی و حقوق ایران، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دورۀ 25، شمارۀ 89.
17.      فیروزی، محمود؛ ذاکری‌نیا، حانیه و کشاورز، مجتبی. (1403). بررسی تطبیقی شیوۀ تعیین خواسته در حقوق و رویۀ قضایی ایران و فدرال آمریکا با محوریت دعوای جلب ثالث، فصلنامه قضاوت، دورۀ 24، شمارۀ 120.
18.      قمی، میرزا ابوالقاسم. (1428 ق). رسائل، جلد دوم، قم: بوستان کتاب قم.
19.      گلپایگانی، سیدمحمدرضا. (1413 ق). کتاب القضاء، جلد نخست، قم: دارالقرآن الکریم.
20.      متین‌دفتری، احمد. (1402). آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران: مجد.
21.      محسنی، حسن و حیدری، نرگس. (1399). تغییر خواسته و لزوم اخذ توضیح دربارۀ خواستۀ غیرمنجز (نقد و بررسی دادنامۀ شمارۀ 9309970907000541 مورخ 28/08/1393 شعبۀ 10 دیوان عالی کشور)، فصلنامه قضاوت، دورۀ 20، شمارۀ 104.
22.      محسنی، حسن و ملک‌تبار فیروزجائی، هادی. (1400). اشباه و نظایر ایرادات آیین دادرسی در فقه امامیه، فصلنامه دانشنامه‌های حقوقی، دورۀ 4، شمارۀ 11.
23.      محقق حلی، جعفر بن حسن. (1408 ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد چهارم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
24.      محقق داماد، سیدمصطفی. (1403). قواعد فقه؛ بخش مدنی 1، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
25.      مقدس اردبیلی، احمد بن محمد. (بی‌تا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، جلد دوازدهم، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
26.      مهاجری، علی. (1397). دورۀ جدید مبسوط در آیین دادرسی مدنی، جلد نخست، تهران: فکرسازان.
27.      مؤذنی، حمید و کیخا، محمدرضا. (1400). قابل استماع بودن دعوا با دادخواست غیرقطعی، فصلنامه جستارهای فقهی و اصولی، دورۀ 7، شمارۀ 23.
28.      نراقی، احمد بن محمدمهدی. (1415 ق). مستند الشیعة، جلد هفدهم، قم: مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
29.      نهرینی، فریدون. (1398). آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، تهران: گنج دانش.
30.      هرمزی، خیرالله. (1394). شرایط قابل استماع بودن دعوا در فقه (شرحی بر بندهای 3 و 5 الی 11 مادۀ 84 قانون آیین دادرسی مدنی)، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، دورۀ 13، شمارۀ 4.
 
آرای قضایی
31.      دادنامۀ شمارۀ ۰۰۲۳۳ مورخ 25/03/1393 صادره از شعبۀ 219 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
32.      دادنامۀ شمارۀ 1205 مورخ 1394/11/28 صادره از شعبۀ 14 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
دادنامۀ شمارۀ 14015039000461
Volume 26, Issue 127
Autumn 2026
Pages 24-45

  • Receive Date 20 December 2025
  • Revise Date 07 February 2026
  • Accept Date 04 June 2026