دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران و پژوهشگر پژوهشگاه قوه قضائیه
چکیده
درباره نحوه محاسبه خسارت تأخیر تأدیه چک، رویکردهای متفاوتی در رویه قضایی وجود دارد. دلیل این ناهمگونی، وجود دو مقرره متفاوت در خصوص موضوع فوق است؛ هرچند که قانونگذار در سال 1376 به موجب تبصره ماده 2 قانون صدور چک، تاریخ چک را به عنوان مبدأ محاسبه این خسارت پیشبینی کرده است امّا در سال 1379 بر اساس ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی، ملاحظات دیگری درباره نحوه محاسبه و شرایط مطالبه خسارت تأخیر تأدیه مقرر نموده است. با توجه به مفاد دو ماده فوق، برخی دادگاه ها معیار تعیین شده در قانون صدور چک (تاریخ سررسید) را ملاک قرار داده و در مواردی که دارنده چک پس از تاریخ مندرج در چک، اقدام به مطالبه آن و اخذ گواهینامه عدم پرداخت می نماید، خسارت تأخیر تأدیه را از تاریخ چک محاسبه میکنند. در مقابل، عدهای تاریخ اخذ گواهی عدم پرداخت را معیار قرار میدهند. آرایی نیز مشاهده شده است که ملاک محاسبه را تاریخ تقدیم دادخواست می دانند. در مورد چک های مشمول مرور زمان تجاری نیز رویه دیگری حاکم است. تقسیم بندی و تفکیک این رویکردها و مبانی استدلالی آنها در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفته است.
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) شهریور 91، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اوّل، 1392.(الف)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) مهر 91، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1392.(ب)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) اسفند 91، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1392.(پ)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) بهار 92، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1393.(ت)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) تابستان 92، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1393.(ث)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) پاییز 92، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1393.(ج)
پژوهشگاه قوه قضائیه (اداره انتشار رویه قضایی کشور)؛ مجموعه آرای قضایی دادگاههای تجدیدنظر استان تهران (حقوقی) زمستان 92، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه، چاپ اول، 1393.(چ)
پوراسماعیلی، علیرضا؛ مطالعه تطبیقی تأثیر تقصیر زیاندیده بر مسئولیت مدنی در حقوق ایران و کامنلا، نشریه علمی پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، دوره 4، شماره 7، زمستان 1392.
شهری، غلامرضا؛ مجموعه نظریههای مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در مسائل مدنی، روزنامه رسمی، چاپ نخست،
صقری، محمد؛ حقوق بازرگانی اسناد (چک، اسناد در وجه حامل و بروات بیگانه)، جلد دوم، شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم، تهران،1394.
کاویانی، کوروش؛ حقوق اسناد تجاری، انتشارات میزان، چاپ هفتم، تهران،1394.
محمدی، محمدرضا؛ پرداخت خسارت تأخیر تأدیه چک و تأثیر آن در دعوای کیفری چک پرداخت نشدنی، مجله حقوقی دادگستری، شماره 80، زمستان 1391.
