فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی تحلیلی «اعاده دادرسی» در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خانواده دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
قاعده اعتبار امر مختوم از قواعد مسلم در دادرسی است که راه هرگونه اعتراض به رأی را پس از قطعیت آن می‌بندد؛ اما در مواردی ممکن است این قاعده با اصل کشفیت واقع در امور کیفری برخورد نماید. نقطه برخورد قاعده «اعتبار امر مختوم» و اصل «مطابق واقع بودن حکم»، محل تولد نهادی است تحت عنوان اعاده دادرسی. اصولاً یکی از موارد برخورد عدالت و انصاف در دادرسی نیز همین‌جا است. عدالت اقتضا دارد که پس از قطعیت حکم و طی شدن سیر رسیدگی، دیگر هیچ ادعایی نسبت به پرونده استماع نشود؛ اما از طرفی انصاف اقتضا دارد تا شخصی که به ناحق و خلاف واقع محکوم شده است بتواند از خود دفاع نماید. اعتراض به رأی علی‌الاصول خلاف قاعده اعتبار امر مختوم بوده و ممکن است آرای قضایی را متزلزل نماید. از طرفی، هر رأی باید مطابق با واقع و حقیقت باشد و اگر بعداً اثبات شد که خلاف واقع صادر شده است باید راهی برای نقض آن پیش‌بینی نمود، مخصوصاً که هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که یک قاضی ولو بسیار عالم هم باشد مصون از خطا و اشتباه است. در این مقاله، موضوع اعاده دادرسی در قانون جدید آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 مطالعه شده است و همه ابعاد آن مورد نقد و بررسی قرار گرفته و در نهایت رویکرد کلی قانونگذار ایران در خصوص این نهاد تبیین شده و پیشنهاداتی درباره اصلاح آن نیز ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    1. اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ سی و هفتم، میزان، 1393.
    2. اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی، جلد سوم، چاپ چهارم، میزان، 1393.
    3. پرو، روژه؛ نهادهای قضایی فرانسه، ترجمه شهرام ابراهیمی، عباس تدین و غلامحسین کوشکی، نشر سلسبیل، چاپ اول، قم، 1384.
    4. پژوهشکده شورای نگهبان؛ آیین دادرسی کیفری 1392 در پرتو نظرات شورای نگهبان، نشر پژوهشکده شورای نگهبان، چاپ اول، تهران، 1393.
    5. پژوهشگاه قوه قضائیه؛ بانک داده آرا، قابل دسترسی در: (http://judgements.ijri.ir).
    6. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ ترمینولوژی حقوق، چاپ 27، گنج­دانش، 1394.
    7. حیاتی، علی‌عباس؛ اعاده دادرسی، میزان، چاپ اول، 1387.
    8. خالقی، علی؛ آیین دادرسی کیفری، شهر دانش، چاپ بیست و ششم، 1393.(الف)
    9. خالقی، علی؛ نکته­ها در قانون آیین دادرسی کیفری، شهر دانش، چاپ دوم، 1393.(ب)
    10. خدابخشی، عبدالله؛ حقوق دعاوی، شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم، 1393.
    11. زراعت، عباس؛ اصول آیین دادرسی کیفری، مجد، چاپ اول، 1382.
    12. زراعت، عباس؛ اعاده دادرسی در امور کیفری، مجله مدرس، شماره 4، 1386.
    13. سپهوند، امیر؛ اعاده دادرسی در قوانین کیفری، ماهنامه دادرسی، شماره 32، 1381.
    14. صناعی‌زاده، حسین؛ پزشکی قانونی، دادگستر، چاپ سوم، 1392.
    15. کاتوزیان، ناصر؛ اثبات و دلیل اثبات، جلد دوم، میزان، چاپ اول، 1383.
    16. کاتوزیان، ناصر؛ اعتبار امر قضاوت‌شده در دعوای مدنی، دادگستر، چاپ اول، 1376.
    17. گلدوست جویباری، رجب؛ آیین دادرسی کیفری منطبق با قانون جدید، جنگل، چاپ اول، 1393.
    18. گلدوست جویباری، رجب؛ کلیات آیین دادرسی کیفری، جنگل، چاپ چهارم، 1388.
    19. لارگیه، ژان؛ آیین دادرسی کیفری فرانسه، ترجمه حسن کاشفی اسمعیل­زاده، گنج دانش، چاپ اول، 1378.
    20. معاونت حقوقی ریاست جمهوری؛ مجموعه قانون آیین دادرسی کیفری و مقررات مربوط، نشر معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، چاپ چهارم، 1396.

  • تاریخ دریافت 27 بهمن 1395
  • تاریخ بازنگری 03 فروردین 1396
  • تاریخ پذیرش 01 خرداد 1396