1
استادیار دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2
دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
چکیده
در حقوق کیفری اسلامی، جرایم مستوجب حد عبارت از جرایمی است که نوع، میزان و کیفیت اجرای آنها در شرع مقدس تعیین شده است. در واقع، هنگامی که جرم و مجازات آن در شرع مقدس بیان شده باشد قانونگذار عادی حق دخل و تصرف در آن را ندارد و نمیتواند مانند مجازاتهای تعزیری، آن را با توجه به شرایط و اوضاع و احوال، تدوین و اجرا نماید. این درست است که جرایم مستوجب حد، تخفیفبردار نیستند اما در میان فقها و حقوقدانان بر سر این موضوع اختلاف است و هر کدام از جبهههای موافق و مخالف اعمال تخفیف، برای خود دلایل و مبانی قابل توجهی ارائه نمودهاند. در این راستا، پژوهش حاضر سعی نموده است تا علاوه بر حفظ اصل موضوع که همان منع اعمال تخفیف در جرایم مستوجب حد است، نظرات موافقان اعمال تخفیف و اصطلاحاً «به روز نمودن» جرایم مستوجب حد را به همراه منابع و مبانی فقهی و حقوقی آن و نیز از دیدگاه جرمشناسی مورد بررسی قرار دهد که نسبت به پژوهشهای مرتبط نوعی نوآوری را در خود جای داده است. همچنین، این نوشتار بیان نموده که قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوّب 1392 نسبت به قانون مجازات اسلامی سابق اشتیاق نسبتاً زیادی برای ورود نهاد «تخفیف» در جرایم مستوجب حد از خود نشان داده است.
ابراهیمی، محمد؛ مجازاتهای بدنی اسلامی از منظر نظام بینالملل حقوق بشر، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق بشر، دانشگاه مفید، قم، 1385.
اردبیلی، محمدعلی؛ حقوق جزای عمومی، جلد 3، میزان، چاپ نهم، 1395.
باباخانی، علی؛ موقعیت اصل فردی کردن در حقوق جزای اسلامی، انتشارات دانشگاه تهران، 1374.
بخشیزاده اهری، امین؛ محشای قانون مجازات اسلامی، انتشارات جاوید نو، چاپ دوم، 1392.
پیوندی، غلامرضا؛ حکمتهای کیفر در نظام جزایی اسلام، مجله حقوق اسلامی، سال 13، شماره 47، بهار 1395.
جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا؛ عظمت نمادین حدود و موانع اجرایی آن، فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی، شماره 63، پاییز 1392.
زندی، محمدرضا؛ تقریرات درس حقوق جزای اختصاصی، دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، نیمسال اول تحصیلی 1394-1393.
طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ بررسیهای اسلامی، جلد 2، نشر هجرت، قم، بیتا.
فاضل موحدی لنکرانی، محمد؛ شرح فارسی تحریر الوسیله امام خمینی (ره)، جلد 2 (باب حدود)، انتشارات مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، 1386.
فتحی، حجتالله؛ شرح مبسوط در قانون مجازات اسلامی مصوّب 1392، جلد 1، مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی بر مذاهب اهل بیت (ع)، قم، 1393.
فلاحی، احمد؛ مجازات در حقوق کیفری اسلام، مجله حقوقی دادگستری، شماره 70، تابستان 1389.
فیومی، احمد بن محمد؛ مصباح المنیر، انتشارات دار الهجرة، چاپ دوم، 1414ق.
القاسمی، محمد سعود عالم؛ بررسی تغییر احکام شرعی در گذر زمان و مکان، ترجمه جمیل تبوراک و ابراهیم صالحیپور، فصلنامه ادیان، مذاهب و عرفان، سال چهارم، شماره 16، 1388.
کلینی، محمد بن یعقوب؛ الکافی، جلد 4، انتشارات دارالمکتب الاسلامی، چاپ چهارم، 1407ق.
گلدوزیان، ایرج؛ محشای قانون مجازات اسلامی، مجد، چاپ سوم، 1393.
محمدی ری شهری، محمد؛ میزان الحکمة، جلد 2، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، قم، 1389.
مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1368.
معین، محمد؛ فرهنگ فارسی، انتشارات فرهنگ نما، چاپ اول، 1387.
ولیدی، محمدصالح؛ بایستههای قانون مجازات اسلامی، جنگل، چاپ اول، 1388.
هاشمی شاهرودی، سید محمود؛ بایستههای فقه جزا، میزان، 1419ق.