فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

نقش دادستان در صیانت از حقوق و آزادی های عمومی در حقوق کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام
2 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام
چکیده
مطابق اصل 156 قانون اساسی، قوه قضاییه «پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی» بوده و یکی از عمده وظایف آن، «احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی­‌های مشروع» می‌­باشد. پوشیده نیست که یکی از مهم­ترین ارکان قوه قضاییه در تحقق بخشیدن به چنین هدفی، دادستان است. از سوی دیگر می‌­توان ارتکاب جرم را بارزترین تجلی خدشه در حقوق و آزادی­‌های اشخاص و جامعه دانست و عملکرد مناسب دادستان در حوزه حقوق کیفری می­‌تواند تا حدود زیادی پاسداشت حقوق و آزادی‌های عمومی را ارتقا بخشد. در همین راستا می‌­توان صلاحیت‌هایی را که دادستان جهت صیانت از حقوق و آزادی‌­ها عهده­‌دار می‌­گردد در مراحل گوناگون کنش و واکنش نظام کیفری مشاهده نمود. بر این اساس، چگونگی واکنش نظام­‌های کیفری در قبال پدیده مجرمانه طی شش مرحله قابل تفکیک می‌­باشد که عبارتند از: پیشگیری، کشف، تعقیب، تحقیق، دادرسی و نهایتاً اجرای مجازات. نوشتار پیش رو تلاش دارد تا کیفیت نقش‌آفرینی دادستان در صیانت از حقوق و آزادی‌ها را در قالب سه مرحله نخست بامحوریت حقوق کیفری ایران مورد بررسی و واکاوی قرار دهد.
کلیدواژه‌ها

  1. آشوری، محمد؛ آیین دادرسی کیفری، جلد1، سمت، تهران، 1385.
  2. ابراهیمی، شهرام؛ جرم‌شناسی پیشگیری، جلد1، میزان، تهران، 1391.
  3. اصلانی، فیروز و پروین، خیرالله؛ اصول و مبانی حقوق اساسی، انتشارات دانشگاه تهران، 1391.
  4. الیوت، کاترین و ورنون، کاترین؛ نظام حقوقی فرانسه، ترجمة صفر بیگ‌زاده، انتشارات مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، تهران، 1382.
  5. بوشهری، جعفر؛ حقوق جزای تطبیقی، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1389.
  6. خالقی، علی؛ نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، مؤسسه مطالعات و پژوهش­های حقوقی شهر دانش، تهران، 1394.
  7. دادبان، حسن؛ آیین دادرسی کیفری، جلد1، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، 1377.(الف)
  8. دادبان، حسن؛ حقوق جزای عمومی، جلد1، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، 1377.(ب)
  9. رحیمی‌نژاد، اسمعیل؛ جرم‌شناسی، انتشارات فروزش، تبریز، 1395.
  10. روشندل، جلیل؛ امنیت ملی و نظام بین­المللی، سمت، تهران، 1374.
  11. ساولانی، اسماعیل؛ آیین دادرسی کیفری، جلد1، نشر مشاهیر دادآفرین، تهران، 1395.
  12. میرمحمدصادقی، حسین؛ حقوق جزای اختصاصی(جرایم علیه اموال و مالکیت)، جلد2، میزان، تهران، 1392.
  13. ناجی زواره، مرتضی؛ آیین دادرسی کیفری، جلد1، خرسندی، تهران، 1395.
  14. یوسفی مراغه، مهدی؛ آیین دادرسی کیفری کاربردی، جلد1، مجد، تهران، 1395.

ب. پایان­نامه‌ها، مقالات و سایر منابع

  1. حاج­زاده، هادی؛ گزارش پژوهشی با عنوان مفاهیم حقوق عمومی: منفعت عمومی، پژوهشکده شورای نگهبان، 1393.
  2. دادیار، هادی؛ نقش دادستان در حفظ حقوق عامه و چالش­های اجرایی آن، رساله دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران، 1390.
  3. راسخ، محمد و بیات کمیتکی، مهناز؛ مفهوم مصلحت عمومی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 56، زمستان 1390، صص119-93.
  4. گلدوست جویباری، رجب؛ نقش دادستان در پیشگیری از وقوع جرم، تحقیقات حقوقی، شماره 66، تابستان 1393، صص224-211.
  5. محمدی، شـهرام و رستگار مهجن­آبادی، محمدباقر؛ اصل رقابت تعقیب در دادرسی‌ کیفری‌ در‌ پرتو نظام حـقوقی فـرانسه و ایران، مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، شماره 2و3، بهار و تابستان 1394، صص133-115.
  6. نجفی توانا، علی و شاطری‌پور اصفهانی، شهید؛ پیشگیری اجتماعی از جرم در پرتو تحولات ناشی از اجتماعی شدن فرهنگ، آمـوزه‌های‌ حقوق کیفری، شماره 4، پاییز-زمستان 1391، صص84-55.
  7. وروایی، اکبر و رنجبر، نینا؛ مؤلفه‌های پیشگیری وضعی از وقوع قتل عمد، پژوهش­های اطلاعاتی و جنایی، شماره 3، پاییز 1394، صص100-79.
  8. http://www.dadsara.ir.
دوره 18، شماره 93
بهار 1397
صفحه 93-120

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1397
  • تاریخ بازنگری 17 اردیبهشت 1397
  • تاریخ پذیرش 24 خرداد 1397