1
استادیار دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیهالسلام
2
کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه امام صادق علیهالسلام
چکیده
مطابق اصل 156 قانون اساسی، قوه قضاییه «پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی» بوده و یکی از عمده وظایف آن، «احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع» میباشد. پوشیده نیست که یکی از مهمترین ارکان قوه قضاییه در تحقق بخشیدن به چنین هدفی، دادستان است. از سوی دیگر میتوان ارتکاب جرم را بارزترین تجلی خدشه در حقوق و آزادیهای اشخاص و جامعه دانست و عملکرد مناسب دادستان در حوزه حقوق کیفری میتواند تا حدود زیادی پاسداشت حقوق و آزادیهای عمومی را ارتقا بخشد. در همین راستا میتوان صلاحیتهایی را که دادستان جهت صیانت از حقوق و آزادیها عهدهدار میگردد در مراحل گوناگون کنش و واکنش نظام کیفری مشاهده نمود. بر این اساس، چگونگی واکنش نظامهای کیفری در قبال پدیده مجرمانه طی شش مرحله قابل تفکیک میباشد که عبارتند از: پیشگیری، کشف، تعقیب، تحقیق، دادرسی و نهایتاً اجرای مجازات. نوشتار پیش رو تلاش دارد تا کیفیت نقشآفرینی دادستان در صیانت از حقوق و آزادیها را در قالب سه مرحله نخست بامحوریت حقوق کیفری ایران مورد بررسی و واکاوی قرار دهد.
حاجزاده، هادی؛ گزارش پژوهشی با عنوان مفاهیم حقوق عمومی: منفعت عمومی، پژوهشکده شورای نگهبان، 1393.
دادیار، هادی؛ نقش دادستان در حفظ حقوق عامه و چالشهای اجرایی آن، رساله دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق پردیس فارابی دانشگاه تهران، 1390.
راسخ، محمد و بیات کمیتکی، مهناز؛ مفهوم مصلحت عمومی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 56، زمستان 1390، صص119-93.
گلدوست جویباری، رجب؛ نقش دادستان در پیشگیری از وقوع جرم، تحقیقات حقوقی، شماره 66، تابستان 1393، صص224-211.
محمدی، شـهرام و رستگار مهجنآبادی، محمدباقر؛ اصل رقابت تعقیب در دادرسی کیفری در پرتو نظام حـقوقی فـرانسه و ایران، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، شماره 2و3، بهار و تابستان 1394، صص133-115.
نجفی توانا، علی و شاطریپور اصفهانی، شهید؛ پیشگیری اجتماعی از جرم در پرتو تحولات ناشی از اجتماعی شدن فرهنگ، آمـوزههای حقوق کیفری، شماره 4، پاییز-زمستان 1391، صص84-55.
وروایی، اکبر و رنجبر، نینا؛ مؤلفههای پیشگیری وضعی از وقوع قتل عمد، پژوهشهای اطلاعاتی و جنایی، شماره 3، پاییز 1394، صص100-79.