1
دانشجوی کارشناسی ارشد گروه آموزشی مطالعات جنسیت دانشگاه پاریس
2
کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
یکی از چالشبرانگیزترین پدیدههای دنیای اجتماعی امروز که با آن مواجه هستیم حضور افرادی است که در دستهبندی کلیشهای و سنتی مرد و زن نمیگنجند. تراجنسیتیها گروهی هستند که هویت جنسی آنها در هیچیک از قالبهای مرد و زن قرار نمیگیرد. در نگاه اول بسیاری از مردم و حتی پزشکان این افراد را در بهترین حالت بیمار قلمداد میکنند، درحالیکه این گروه از افراد که در حال حاضر تعداد آنها نیز کم نیست، گروه جدیدی در دنیای امروز محسوب میشوند. شیوع این افراد در دنیا و ایران (در آمار پزشکی قانونی در 10 سال اخیر حدود پنج هزار تا شش هزار عمل تغییر جنسیت در ایران صورت میگیرد)، نظامهای حقوقی را وادار به توجه به آنها کرده است. در این میان دعاوی و حقوقی مطرح شد که جهت احقاق آنها دادگاه اروپایی حقوق بشر پیشتاز بود و با شناخت و احراز این گروه از افراد مبادرت به صدور آرایی در جهت حفظ وضعیت حقوقی آنها نمود. البته لازم به یادآوری است که کشور ایران در شناسایی این افراد از دهه 1360 پیشتاز بوده، اما با این وجود برخی از حقوق اساسی این افراد در روند تغییر جنسیت نادیده گرفته شده است و همواره تلاش جامعه بها دادن به دو جنسیت مرد یا زن بوده و قسم سومی در میان نبوده است. این امر در حالی است که جنسیت بهطورکلی به مرد، زن و افراد تراجنسیتی تعلق مییابد. این پژوهش ضمن ارائه تعریف دقیق از جنس و جنسیت، به مطالعه تطبیقی درخصوص معیارها و موازین حقوق بشری در ایران و آرای دادگاه اروپایی حقوق بشر میپردازد تا در این راستا حقوق اساسی این افراد مورد شناسایی قرار گیرد.
امامی، اسدالله؛ مطالعه تطبیقی نسب و تغییر جنسیت در حقوق ایران و فرانسه، نشر میزان، چاپ اول، 1392.
روزبهانی، محمدرضا و کاوند بروجردی، علیرضا؛ بررسی فقهی و حقوقی تغییر جنسیت از دیدگاه اندیشمندان اسلامی و غربی، نشر کتاب آوا، چاپ اول،
کریمینیا، محمدمهدی؛ تغییر جنسیت با تأکید بر دیدگاه امام خمینی، چاپ و نشر عروج، چاپ اول، 1391.
ویسی، اصلان و نظری، احسان؛ جایگاه تغییر جنسیت در نظام حقوقی ایران، انتشارات جنگل، چاپ اول، 1395.
ب. منابع خارجی
افتخاری، اصغر و اسدی، مهدی؛ کرامت انسانی در قرآن کریم و پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن، فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، دوره 3، شماره 1، بهار
جودکی، بهزاد و خالقی، ابوالفتح؛ رضایت بیمار: شروط قانونی و حمایت کیفری از آنها، مجله اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره پنجم، آذر 1391.
حبیبزاده، محمدجعفر و رحیمنژاد، اسماعیل؛ کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 11، شماره 4، زمستان 1386.
حسنقلیپور، طهمورث و شریفی، سیدمهدی؛ جایگاه حقوق شهروندی و کرامت انسانی در سیره عملی و نظری امام خمینی(ره)، کنگره ملی بررسی اندیشههای فرهنگی اجتماعی حضرت امام خمینی،
حسینی، سیدجعفر، وکیلزاده، رحیم و موثقی، حسن؛ کرامت انسانی در اعلامیه حقوق بشر و اسلام، فصلنامه بهار سخن، دوره 35، شماره 35، بهار 1396.
عباسزاده، رقیه و اسدی، ابوالقاسم؛ آثار تغییر جنسیت در جرائم و مجازاتها، فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال چهل و ششم، شماره 2، پاییز و زمستان 1392.
کریمینیا، محمدمهدی؛ بررسی مستندات قرآنی حکم تغییر جنسیت و آثار فقهی آن، مجله قرآن، فقه و حقوق اسلامی، شماره 6، بهار و تابستان 1396.
یزدانپناه، لیلا و صمدیان، فاطمه؛ بررسی اختلال هویت جنسیتی با تأکید بر نقش خانواده، مطالعات اجتماعی ایران، سال پنجم، شماره 1، بهار 1390.
ج. منابع خارجی
Antonov, Mikhaïl; la théorie du droit de Gorges Gurvich et ses origines philosophiques russes, Droit et société, 2016.
Dhommeaux, Jean; Transsexualisme et changement d'Etat civil, In: Revue juridique de l'Ouest, 1992-3, pp. 363-372.
Grange, Juliette; Genre et sexe: nouvelles catégories épistémologiques des sciences humaines, Cités2010/4 (n° 44).
Guylène Nicolas nous rappelle que «Thomas d’Aquin expose que la dignité de la personne humaine réside dans sa nature raisonnable: c’est 661 Conseil d’Etat, Juge des référés du 25 octobre 2007, n°310125, «Mme Y …».
Le consentement éclairé en psychologie, 2 avril 2019 (https://nospensees.fr/le-consentement-eclaire-en-psychologie/).
Le Goues, Morgan; Le consentement du patient en droit de la santé. Droit. Université d’Avignon, 2015.
Michel, Perrot; article «Histoire» in Dictionnaire critique du féminisme, puf, 2004.
Rouyer, Véronique; Professeure de psychologie du développement de l’enfant, Conférence «Socialisation de genre et construction de l’identité sexuée de l’enfant: «approche psychosociale et développementale», Université de Bordeaux , edition 2015.
The Dictionnaire de la langue française byÉmile Littré, commonly called simply the "Littré", is a four-volumedictionary of the French language published in Paris by Hachette.
The Grand dictionnaire universel du XIXe siècle (Great Universal Dictionary of the 19th Century), often called the Grand Larousse du dix-neuvième, is a Frenchencyclopedic dictionary.