فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

ایجاد وحدت رویه قضایی؛ بررسی مسائل بنیادین

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهران
چکیده
اصل 161 قانون اساسی، «ایجاد وحدت رویه قضایی» را به‌عنوان یکی از وظایف دیوان عالی کشور معرفی و به تبع آن، به‌عنوان یکی از اهداف نظام قضایی قلمداد کرده است. بدیهی است که تحقق شایسته این هدف مستلزم فهم دقیق و همه‌جانبة آن است. بر این اساس، این نوشتار در پی طرح و پاسخ به این سه پرسش کلیدی است: وحدت رویه قضایی چیست؟ چرا باید در پی ایجاد آن بود؟ و چگونه می‌­توان آن را ایجاد کرد؟ در باب چیستی، به این مسئله پرداخته می­‌شود که در مورد کدام دعاوی، چه نوع دادرسی­‌ای باید انجام شود تا بتوان از وحدت رویة قضایی سخن گفت؟ در پاسخ به چرایی، دلایل له و علیه ایجاد وحدت رویه قضایی تبیین و ارزیابی می­شود. همچنین چگونگی، ابزارهای مختلف تقنینی، قضایی و اجرایی برای ایجاد وحدت رویه قضایی و مزایا و معایب آنها مورد بررسی می‌­گیرد. پاسخ به این پرسش­ها با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایة مطالعات نظری و تطبیقی صورت خواهد گرفت و در نهایت ما را به این نقطه می­رساند که اولاً هرگونه تلاش برای ایجاد وحدت رویه قضایی مستلزم داشتن پاسخی مشخص به مسائل بنیادینِ مربوط است. ثانیاً در خصوص برخی مسائل، دستیابی به پاسخ مشخص دشوار است.
کلیدواژه‌ها

Bankowski, Zenon and et al, “Rationales for Precedent”, in
Interpreting Precedents: A Comparative Study, edited by MacCormick
N., and et, al, Ashgate, 1997.
19. Bruno, Anna Silvia, “Bringing Uniformity to Brazilian Court
Decisions: Looking at the American Precedent and at Italian Living
Law" Electronic Journal of Comparative Law 11 (4), 2007.
20. Fon, Vincy and Parisi, Francesco, “Judicial Precedents in Civil Law
Systems: A Dynamic Analysis”, International Review of Law &
Economics 26, 2006.
21. Goodhart, Arthur Lehman, “Precedent in English and Continental
Law”, 50 Law Quarterly Review, 1934.
22. Haazen, Olav, “Precedent in the Netherlands”, Electronic Journal of
Comparative Law, vol. 11.1, May 2007, (available at:
https://www.ejcl.org/111/art111-12.pdf).
23. Luppi, Barbara and Parisi, Francesco, “Judicial Creativity and Judicial
Errors: An Organizational Perspective”, 2010, (available at:
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1344399).
24. Oakes, Richardson Anne and Davies, Haydn, “Justice must be seen to be
done: A contextual reappraisal”, Adelaide Law Review vol. 37, 2016.
25. Peczenik, Aleksander, “The Binding Force of Precedent”, in
Interpreting Precedents: A Comparative Study, edited by MacCormick
N., and et, al, Ashgate, 1997.
26. Tamanaha, Brian Z., On the Rule of Law: History, Politics, Theory,
Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
27. Troper, Michel & Grzegorczyk, Christophe, “Precedent in France”, in
Interpreting Precedents: A Comparative Study, edited by MacCormick
N., and et, al, Ashgate, 1997.
28. Vong, David, “Binding precedent and English judicial law-making”,
Jura Falconis, Lovaina, v. 21, n. 3, 1985.
29. Waldron, Jeremy, “Lucky in Your Judge”, Theoretical Inquiries in
Law 9, 2007.

  • تاریخ دریافت 21 بهمن 1397
  • تاریخ بازنگری 21 اسفند 1397
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1398