فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

تأملی در تحولات تقنینی هرزه‏‌نگاری رایانه‌‏ای؛ مطالعه تطبیقی حقوق کیفری ملی و اسناد بین‌‏المللی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه مازندران
2 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه مازندران
3 دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه مازندران
چکیده
هرزه‌نگاری در فضای مجازی یا رایانه‌ای به‌ معنای ارتکاب رفتارهای سرزنش‌پذیرِ قطعی و سرزنش‌پذیر مشروط که از طریق سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی باشد، تعریف می‌گردد. این پدیده در حقوق داخلی مطلقاً و همچنین در عرصه بین‌المللی به ‌طور نسبی جرم‌‌انگاری و رویکردهای مختلفی نسبت به آن اتخاذ شده است. در حقوق داخلی، قانون‌گذار کلیه مصادیق، صور و اشکال هرزه‌نگاری رایانه‌ای را جرم‌انگاری نموده و برای آن مجازات در نظر گرفته است. در اسناد بین‌المللی بر خلاف حقوق داخلی صرفاً هرزه‌نگاری کودک جرم‌انگاری شده و دیگر گونه‌ها در زمره رفتارهای منحرفانه محسوب می‌شوند. در نهایت به سیاست‌گذاران جنایی تقنینی پیشنهاد می‌گردد با منطبق کردن قوانین داخلی (ملی) با اسناد بین‌المللی (فراملی) صرفاً به جرم‌انگاری و کیفرگذاری هرزه‌نگاری کودکان مبادرت بورزند و مبارزه با این بزهکاران توسط ابزار و اهرم‌های قهرآمیز و حقوق کیفری صورت پذیرد. در مقابل، مبارزه و پیشگیری با دیگر گونه‌های هرزه‌نگاری رایانه‌ای توسط سیاست‌گذارانِ مشارکتی به همراه پاسخ‌های اجتماعی باشد تا از تمامی ابزار و اهرم‌های سیاست‌گذاری در جهت مبارزه و پیشگیری استفاده شود.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

    الف. کتاب‌ها

    1. ابراهیمی، محسن، هرزه‌نگاری: فرهنگ و جرم‌شناسی، انتشارات فرهامه، تهران، ۱۳۹۳.
    2. الهی‌منش، محمدرضا و سدرهنشین، ابوالفضل، محشای قانون جرائم رایانه‌ای، انتشارات مجد، تهران، ۱۳۹۱.
    3. بیگی، جمال، بزه‌دیدگی اطفال در حقوق کیفری ایران، انتشارات میزان، تهران، ۱۳۸۸.
    4. پیکا، ژُرژ، جرم‌شناسی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، انتشارات میزان، تهران، ۱۳۹۰.
    5. عالی‌پور، حسن، حقوق کیفری فناوری اطلاعات، انتشارات خرسندی، تهران، ۱۳۹۵.
    6. غفاری چراتی، صالح و اکرادی، سعید، پیشگیری از کلاهبرداری سایبری، موانع و راه‌های رفع آن، انتشارات رهام اندیشه، تهران، 1395.
    7. قدسی، سید ابراهیم، موضوعات چالشی در حقوق جزای اختصاصی، انتشارات گام حق، تهران، ۱۳۹۳.
    8. محمدنسل، غلامرضا، حقوق جزای اختصاصی جرائم رایانه‌ای در ایران، انتشارات میزان، تهران، ۱۳۹۲.
    9. مصفا، نسرین، میثاق حقوق کودک در اسلام از منظر حقوق بشردوستانه بین‌المللی، انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، تهران، ۱۳۸۶.
    10. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین و هاشم‌بیگی، حمید، دانشنامه جرم‌شناسی، انتشارات گنجدانش، تهران، ۱۳۹۰.

    ب. مقاله‌ها

    1. باباخانی، مرضیه و قاسمی، احمد، «هرزه‌نگاری از منظر اسناد بین‌المللی و حقوق ایران»، مجله تحقیقات جدید در علوم انسانی، شماره چهاردهم، پاییز ۱۳۹۵.
    2. تقی‌پور، علیرضا و زرینه، مرتضی، «پاسخ کیفری در قبال هرزه‌نگاری سایبری در اسناد بین‌المللی و قانون جرائم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸»، مجله حقوقی دادگستری، شماره نود و نهم، پاییز ۱۳۹۶.
    3. خسروشاهی، قدرت‌الله و پورقهرمانی، بابک، «پیشگیری اجتماعی از وقوع جرائم کودکان در پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک درباره خرید و فروش، روسپیگری و هرزه‌نگاری»، مجله مطالعات پیشگیری از جرم، شماره هجدهم، بهار ۱۳۹۰.
    4. دزیانی، محمدحسن، «جرائم کامپیوتری»، ماهنامه انجمن انفورماتیک ایران، شماره صد و بیست و دوم، ۱۳۸۵.
    5. طلعت، آرمین و آهنگر اصیل، محمد، «حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه در چارچوب اسناد بین‌المللی»، مجله پژوهش‌های حقوقی، شماره سی‌ام، ۱۳۹۵.
    6. غفاری چراتی، صالح و هادی‌تبار، اسماعیل و قدسی، سید ابراهیم، «تحلیل ارکان مادی و معنوی هرزه‌نگاری رایانه‌ای در نظام حقوقی ایران»، فصلنامه قضاوت، شماره نود و ششم، زمستان 1397.
    7. فصیح رامندی، منصوره، «خشونت جنسی نسبت به کودکان به مثابه نقض حقوق بشر»، فصلنامه حقوق پزشکی، شماره چهل و ششم، پاییز ۱۳۹۷.
    8. فقیه حبیبی، علی، «حقوق کودک در اسلام و خشونت‌های سیاسی جهان اسلام»، مجله پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال هفتم، شماره دوم، تابستان ۱۳۹۶.
    9. محسنی، فرید، «سهم کودکان و نوجوانان از حمایت کیفری در فضای مجازی و حقیقی»، مجله آموزه‌های حقوق کیفری، شماره یکم، بهار و تابستان ۱۳۹۰.
    10. نِگَهی، مرجان، «مقابله با هرزه‌نگاری کودکان: بررسی تطبیقی اسناد بین‌المللی و قوانین کیفری ایران»، پژوهشنامه حقوق کیفری، شماره دوم، پاییز و زمستان ۱۳۹۱.
    11. نوری، سیدمسعود، «پروتکل الحاقی حقوق کودک "درباره فروش، فحشا و هرزه‌نگاری کودکان" و بررسی الحاق ایران به آن»، مجله حقوق بشر، شماره یکم، بهار و تابستان 1386.

    ج. منابع انگلیسی               

    1. Akadeniz, Yaman, Internet Child Pornography and Law, International Responses, 2015.
    2. Clough, Janathan, Principle of Cyber Crime, Second Education, Cambridge University Press, 2015.
    3. Gillespie, Alisadir, Child Pornography: Law and Policy, Routledge, 2011.
    4. Kalim, Alexandr, Addressing the Gap in International Instruments Governing Internet Child Pornography, Commlaw Conspectus, Vol Towinti Own, 2002.
    5. Kallder, Perry, Eroupean and International  Media Law: Liberal Democracy, Trade and The New Media, Axford University Press, 2001.
    6. Kendal, Vinrgina & Markos, Funkm, Child Exploition and Trafficking: Examining the Global Challenges and U.S Responses, Row Man and Little Filed Publishers, 2012.
    7. Levesque, Roger, Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective, Indiana University Press, 1999.
    8. Oddis, Dina, Combating Child Pornography on the Internet: The Council of Europes Conversation on Cyber Crime, Temple International and Comparative Journal, Vol Sixtin, 2002.
    9. Ost, Suzanne, Child Pornography and Sexual Grooming: Legal Societal Responses, Cambridge University Press, 2009.
    10. Palusci, Vincent Current, Issues In Physical, Abuse, in Jill Korbin and Richard Krugman (eds), Handbook of Child Maltrea Cement, 2014.
    11. Schjolbberg, Stein, The History of Cyber Crime, 1976-2014: Book Son Demand, 2014.
    12. Shelton, Dinah, Remedies In International Human Right Law, 3rd Education, Oxford University Press, 2015.
    13. Vermeulen, Gert, European Data Collection On Sexual Offences Against Minors, Malka, 2001.

  • تاریخ دریافت 24 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری 24 مهر 1398
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1398