فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

مفهوم «طرفین» و آیین مراجعه به «هیأت حل اختلافِ» قانون حمایت از مصرف‌کنندگان خودرو (بررسی رأی‌های صادر شده از شعب ۱۹۱ و ۲۲۹ دادگاه عمومی حقوقی تهران و رأی‌های شعبه پنجم دیوان عالی کشور در پرونده کلاسه ۹۶۰۹۹۸۰۲۱۴۰۰۰۵۰۰)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
چکیده
شخصی که خودروی هیوندای سانتافه خود را نزد شرکت آ.م. گارانتی نموده، وقتی با آتش‌سوزی موتور ـ آن هم در حالی که فقط ۱۶۰۰ کیلومتر پیمایش داشت ـ مواجه می‏‌شود، برای تغییر موتور و تعمیرات اقداماتی انجام می‏‌دهد و برای دریافت بخشی از خسارات به شرکت مرقوم مراجعه می‏‌کند. او به هر دلیل سرانجام به «هیأت حل اختلاف» موضوع تبصره ۲ ماده ۳ قانون حمایت از مصرف‌‏کنندگان خودرو متوسل می‌‏شود. این هیأت رأیی به سود وی صادر می‌کند. آن شرکت در دادگاه عمومی نسبت به این رأی اعتراض می‏‌کند و اساساً اعتراض خود را بر این استدلال استوار می‌‏نماید که هیأت بدون توافق طرفین اختلاف یا دست‌کم موافقت شرکت به عنوان یکی از طرفین، به پرونده رسیدگی کرده، پس صلاحیت حل ‌و فصل اختلاف ندارد؛ از این رو رأی شایستة نقض است. این ایراد در شعبۀ ۱۹۱ دادگاه عمومی حقوقی تهران مردود اعلام می‏‌شود، ولی در شعبۀ پنجم دیوان عالی کشور مقبول شده و رأی دادگاه عمومی بر این بنیاد نقض می‏‌شود. با این وصف، شعبۀ ۲۲۹ دادگاه عمومی حقوقی در مقام شعبۀ هم‌عرض، رسیدگی می‌نماید و بر همان اندیشه که به چنین توافق یا درخواست مشترکی نیاز نیست، تأکید و اصرار می‏‌کند. این ‌بار شعبۀ پنجم دیوان عالی کشور، هنگامی که استدلال‏‌های خوب شعبۀ دادگاه عمومی را می‌‏بیند، از رأی پیشین خود عدول کرده، رأی آن شعبه را استوار می‏‌کند. این رفت و برگشت پرونده چند امر مهم را هویدا نمود: استقلال قضایی و ارزش آزادی دادرس، همزادی آزادی و استقلال در سامانة حقوق آیینیک، نقش هدف و فلسفة قانون در رفع تردیدهای اجرایی، توجه شایسته به راهکار حل ‌و فصل اختلافات و مرجع قضایی یا زیر نظر قضایی به شمار آمدن هیأت حل اختلاف.
کلیدواژه‌ها

  1. کاپلتی، مورو و برایان جی گارث، آیین دادرسی مدنی، مجلد نخست (مقدمه ـ سیاست‏ها، گرایش‏ها و اندیشه‏ها در آیین دادرسی مدنی)، ترجمه و پژوهش حسن محسنی، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1398.
  2. کاتوزیان، ناصر، فلسفة حقوق، ج۲، شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم، تهران، ۱۳۸۱.
  3. کاتوزیان، ناصر، مسئولیت مدنی ناشی از عیب تولید (مطالعۀ انتقادی و تطبیقی در تعادل حقوق تولیدکننده و مصرف‏کننده)، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، تهران، 1384.
  4. محسنی، حسن، اداره جریان دادرسی مدنی بر پایۀ همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، تهران، 1397.

ب. مقاله‌ها

  1. بادینی، حسن و پانته‏آ پناهی اصانلو، «نقدی بر قانون حمایت از مصرف‏کنندگان خودرو مصوب سال 1386»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال اول، شماره 1، 1391، صص64ـ39.
  2. محسنی، حسن و مجید غمامی، «رابطۀ میان استقلال قضاوت و استقلال وکالت»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دوره ۴۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۴، صص۳۱۸ـ۳۰۱.
  3. محسنی، حسن،‌ «مفهوم مرجع قضایی در نظام قضایی ایران»، مجلة حقوقی دادگستری، دوره ۷۶، شماره ۷۹، ۱۳۹۱، صص۱۲۳ـ۹۹.

ج. خارجی

  1. Code de Procédure civile, Annoté, Paris, Dalloz, 109e édition, 2018.

د. سایت

  1. http://ara.ijri.ir (بانک آرای پژوهشگاه قوه قضاییه)
  2. https://agh.mimt.gov.ir

ه‍. دادنامه‏ها

  1. دادنامة شمارۀ ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۹۹۰۰۳۶ مورخ 26/8/1393 شعبۀ ۲۶ دیوان عالی کشور.
  2. دادنامة شمارۀ ۹۷۰۹۹۷۰۲۱۴۰۰۰۰۶۹ مورخ 2/2/1397 شعبۀ ۱۹۱ دادگاه عمومی حقوقی تهران.
  3. دادنامة شمارۀ ۹۷۰۹۹۷۰۹۴۳۵۰۱۱۲ مورخ 25/9/1397 شعبۀ ۲۲۹ دادگاه عمومی حقوقی تهران.
  4. دادنامة شمارۀ ۹۹۰۹۹۷۰۸۹۰۰۳۹۳ مورخ 31/3/1399 شعبۀ 5 دیوان عالی کشور.
  5. دادنامه شماره ۳۸ـ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۳۷ مورخ 31/4/1397 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری.
  6. دادنامۀ شمارۀ ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۸۹۰۰۵۵۸ مورخ 20/6/1397 شعبۀ 5 دیوان عالی کشور.

  • تاریخ دریافت 18 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری 15 آبان 1398
  • تاریخ پذیرش 20 دی 1398