امروزه اهمیت جایگاه داوری بهعنوان یکی از شیوههای اصلی حلوفصل اختلافات طرفین قرارداد در تجارت بینالملل امری انکارناپذیر است. پندار رویۀ داوری بینالمللی این است که مقررات موضوعه تا حدود زیادی عادلانه و منصفانه است، اما به دلایلی نظیر توسعۀ روزافزون روابط بینالمللی و تنوع اوضاع و احوال محیط بر آنها، شاید نتوان همواره راهحل ناشی از اعمال دقیق مقررات موضوعهرا برای دعاوی مطروحه منصفانه تشخیص داد. بنابراین درجهای از انعطافپذیری در نظام حلوفصل اختلافات بینالمللی ضروری مینماید و به نظر میرسد دستیابی به این مهم بدون استفاده از اصل انصاف میسر نباشد. رعایت انصاف پایهای است برای صدور رأی توسط مرجع بینالمللی و بهعنوان وسیلهای برای تکمیل قواعد حقوقی، معاهدات و عرف که معمولاً از آنها برای تصمیمگیری استفاده میگردد، اما یک پرونده فقط با رضایت طرفین دعوای مطرح شده میتواند براساس عدل و انصاف حلوفصل شود. در مواردی که داور براساس عدل و انصاف اتخاذ تصمیم مینماید، باید از اعمال بخشی از مفاد قرارداد یا قاعده حقوقی حاکم که نتیجه ناعادلانه به بار میآورد، خودداری کند. در این نوع داوری، داور مکلفبه اجرای مرّ قانون نیست، بلکه ممکن است در اعمال انصاف، از آن عدول کند.
امیرمعزی، احمد، داوری بینالمللی در دعاوی بازرگانی، نشر دادگستر، تهران، 1387.
جنیدی، لعیا، قانون حاکم در داوریهای تجاری بینالمللی، نشر دادگستر، تهران، 1376.
صفایی، سید حسین، حقوق بینالملل و داوریهای بینالمللی، نشر میزان، تهران، 1387.
علیدوستی شهرکی، ناصر، حقوق سرمایهگذاری خارجی، نشر خرسندی، تهران، 1389.
عمید، حسن، فرهنگ عمید، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1360.
مجتهدی، محمدرضا، مطالعات حقوق بینالملل عمومی، نشر فروزش، تبریز، 1381.
ب. مقالهها
امینی، اعظم، «مشروعیت و انصاف در حقوق بینالملل از دیدگاه توماس فرانک»، مجله حقوقی بینالمللی، سال 27، شماره 42، 1389، صص 201ـ191.
جعفری، فیضالله و حمیدیان، فاطمه، «بررسی تحلیلی ـ تطبیقی شرایط اعمال انصاف در داوریهای تجاری بین المللی»، مجله حقوقی بینالمللی، شماره 60، 1398، صص 356ـ319.
حبیبی، حبیبالله، «نقش انصاف در کنوانسیون حقوق دریاها»، مجله پیام دریا، شماره 128، 1383، صص 125ـ120.
خدری، صالح، «دادرسی منصفانه در داوری تجاری بینالمللی»، مجله مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 6، شماره 2، 1394، صص540ـ519.
شهلا، مهدی و بشارتی، لیلا، «نقش دادگاههای ملی در داوری تجاری بینالمللی در حقوق ایران و فرانسه»، مجله حقوقی بینالمللی، شماره 60، 1398، صص 68ـ35.
صدیقی، بهاره و نعیمی، سید مرتضی، «آثار حقوقی مقر در داوریهای تجاری بینالمللی»، فصلنامه پژوهشهای روابط بینالملل، دوره 1، شماره 2، 1395، صص293ـ263.
کریمینیا، محمدمهدی، «جایگاه انصاف در حقوق تجارت بینالملل»، نشریه معرفت، شماره 40، دی 1380، صص 34ـ28.
محبی، محسن و امینی، اعظم، «اصل انصاف و ظرفیت قاعدهسازی آن در رویۀ دیوان بینالمللی دادگستری»، مجله حقوقی بینالمللی، شماره 51، 1393، صص40ـ9.
مطیعی، انیسه و البرزی ورکی، مسعود، «بررسی تطبیقی اصل انصاف و اصول عدل و انصاف»، فصلنامه پژوهشهای حقوق تطبیقی، دوره 22، شماره 3، 1397، صص161ـ137.
ج. منابع انگلیسی
United Nations Convention on Transparency in Treaty-based Investor-State Arbitration, )the "Mauritius Convention on Transparency").
United states: United-states court of- Appeals;second circuit’ 24 Nevember 1992 (Iran Air craft Industries and Iran Helicopter support and Renewal Company v. Avco Corporation) year Comercial Arbitraton xviii (1993).
