فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی یک پروندۀ قتل از منظر حقوق کیفری و مبانی جرم‌شناختی (بررسی موردی: قتل بنیتا)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی پردیس ارس دانشگاه تهران
چکیده
در تاریخ 1396/4/24 طفلی به نام بنیتا در جریان یک سرقت ربوده شد. تلاش‌ها برای پیدا کردن این کودک به‌ طور مستمر ادامه داشت و این در حالی بود که این طفل هشت ‌ماهه قادر به محافظت از خود نبود؛ تا اینکه جسد بی‌جان این کودک در منطقۀ پاکدشت تهران و داخل ماشین ربوده شده پیدا شد. ظرف مدت کوتاهی مرتکبان این جنایت دستگیر شدند. این موضوع بازتاب زیادی در رسانه‌ها داشت. عده‌ای از حقوقدانان قتل بنیتا را عمدی و عده‌ای آن را شبه‌ عمد تلقی کردند و بحث‌ها و تفسیرهای عدیده‌ای پیرامون این موضوع بین حقوقدانان به‌ وجود آمد. مقالۀ حاضر با روش بررسی موضوعات و تحلیل آن (توصیفی ـ تحلیلی) به این نتیجه می‌رسد که عدم توجه به مقولۀ اصلاح و بازپروی و حالت خطرناک زندانیان و همچنین عدم رویکرد علمی دستگاه عدالت کیفری به موضوع خنثی‌سازی زندانیان بعد از آزادی، می‌تواند باعث این دسته از جنایت‌ها گردد و در مورد نوع قتل، حسب اظهارات و اقاریر متهمان ـ صرف‌نظر از رسانه‌ای شدن جنایت و تأثیر آن بر تصمیم قضات ـ عقیده بر شبه ‌عمد بودن جنایت (بند الف ماده 291 ق.م.ا) می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

  1. اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، ج3، انتشارات میزان، چاپ نهم، تهران، 1395.
  2. آقایی‌نیا، حسین، جرایم علیه اشخاص، انتشارات میزان، چاپ چهاردهم، تهران، 1392.
  3. پاد، ابراهیم، حقوق کیفری اختصاصی، انتشارات رهام، چاپ اول، تهران، 1383.
  4. رمضانی، محمود، لاو تِکس، انتشارات نسل نیکان، چاپ پنجم، تهران، 1385.
  5. شیروانی، علی، ترجمه و تبیین شرح اللمعه، نشر دارالعلم، چاپ دوم، قم، 1384.
  6. فیض، علیرضا، مقارنه و تطبیق در حقوق جزایی اسلام، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ هشتم، تهران، 1384.
  7. گافمن، اروین، داغ‌ ننگ؛ چاره‌ای برای هویت ضایع شده، ترجمۀ مسعود کیان‌پور، نشر مرکز، چاپ دوم، تهران، 1386.
  8. گلدوزیان، ایرج، حقوق جزای اختصاصی، ج1، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ بیست و دوم، تهران، 1395.
  9. محقق حلی، نجم‌الدین جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام، ج2، نشر استقلال، چاپ پنجم، تهران، 1379.
  10. مزروعی، رسول، شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، ج1، مؤسسه دایرة‌المعارف اسلامی، چاپ اول، قم، 1393.
  11. مک گوایر، جیمز، درک روانشناسی و جرم، ترجمه صغرا ابراهیمی قوام، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی، چاپ سوم، تهران، 1390.
  12. میرمحمدصادقی، حسین، جرایم علیه اشخاص، انتشارات میزان، چاپ سیزدهم، تهران، 1392.
  13. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، تقریرات درس جرم‌شناسی، مجموعه دوجلدی به کوشش شهرام ابراهیمی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، سال تحصیلی 1383.
  14. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، دانشنامۀ جرم‌شناسی، انتشارات گنجدانش، چاپ چهارم، تهران، 1395.
  15. ولد، جرج و دیگران، جرم‌شناسی نظری، ترجمۀ علی شجاعی، انتشارات سمت، چاپ هشتم، تهران، 1394.
  16. ولیدی، محمدصالح، شرح بایسته‌های قانون مجازات اسلامی، انتشارات جنگل، چاپ دوم، تهران، 1392.
  17. ویلیامز، فرانک پی؛ ‌لین ‌دی، ماری و شین، مک، نظریه‌های جرم‌شناسی، ترجمۀ حمیدرضا ملکمحمدی، انتشارات سمت، چاپ ششم، تهران، 1395.

ب. مقاله‌ها

  1. بیابانی، غلامحسین، «نقش رسانه در پیشگیری از جرم»، فصلنامه ارتباط جمعی، شماره 3، 1395.
  2. دادفر، محبوبه، «روانشناسی قانونی: ضرورتی در نظام عدالت کیفری ایران»، مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، دوره سوم، شماره 26، 1397.
  3. زندی، محمدرضا و عمرانی‌فر، عدنان، «ممنوعیت یا مقبولیت تخفیف مجازات در جرایم مستوجب حد»، فصلنامه قضاوت، شماره 90، 1396.
  4. فرجی‌ها، محمد، «بازتاب رسانه‌ای جرم»، مجله رفاه اجتماعی، شماره 22، پاییز 1385.
  5. قاسمی روشن، ابراهیم، «عـوامل اجتماعى جرم»، فصلنامه معرفت، شماره 36، 1379.
  6. منصوریان، مرتضی و دیگران، «تجربۀ توهم در مصرف‌کنندگان مواد مخدر»، نشریه پایش، دوره 13، شماره 4، 1393.
  7. میرخلیلی سیدمحمود، «بزهکاری یقه ‌سفیدها از منظر امام علی (علیه ‌السلام)، فصلنامه حقوق اسلامی، شماره 51، 1395.
  8. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، «سلب آزادی پیشگیری‌محور با تأکید بر ماده 150 قانون مجازات اسلامی 1392»، فصلنامه پژوهش در حقوق کیفری، شماره 12، 1394.
  9. نیازپور، امیرحسن، «محرومیت از حقوق اجتماعی در لایحه "مجازات‌های اجتماعی جایگزین زندان" جلوه‌ای از کارکرد توان‌گیرانه کیفرهای اجتماع‌محور»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 64، پاییز 1387.

پ. منابع انگلیسی

  1. Bui, H., & Merry, M., “The Impact of Network Relationships, Prison Experiences, and Internal Transformation on Women’s Success After Prison Release”, Journal of Offender Rehabilitation, Volume 49, 2010.
  2. De Greef, Introduction a La Criminologie, Lame Ed, 1974.
  3. Dillon, H., Fritz, L., Blanton, L., et al, A look at methamphetamine use among three populations, (SMA 00-3423) Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services, 2000.
  4. Kosten, TR, Singha, AK, Stmulants. In M Galanter, HD Kleber (Eds), Textbook of substance abuse treatment (2nd ed, pp. 183-193). Washington, DC: American Psychiatric Press, 1999.
  5. O’Brien, p., “Maximizing Success for DrugAffected Women After Release from Prison”, Women & Criminal Justice Publication details, 2008, including instructions for authors and subscription information: http://www.tandfonline.com/ loi/wwcj20.
  6. Prins, Herschel, Criminal Behavior: An Introduction to Criminology and the Penal System, Tavistoc Publications, 2nd Edition, 1982.
  7. Von Mayrhauser, C., Brecht, M., Anglin, MD., “Use ecology and drug use motivations of methamphetamine users admitted to substance abuse treatment facilities in Los Angeles: an emerging profile”, J Addict Dis, Volume 21, Issue 1, 2002, pp. 45-60.

ت. منابع اینترنتی

  1. http://www.aparat.com/v/4bYT6)
  2. http://www.fararu.com/fa/news/325645
  3. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/05/21/148941

  • تاریخ دریافت 23 آذر 1398
  • تاریخ بازنگری 08 دی 1398
  • تاریخ پذیرش 20 اسفند 1398