دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم
چکیده
در دو دهۀ اخیر، سیل ورودی پروندهها به دادگستریها و محاکم به یکی از معضلات جدی دستگاه قضایی تبدیل شده است، به نحوی که همین مشکل موجب اطالۀ دادرسی، کاهش دقت قضات در صدور رأی، فرسودگی و خستگی قضات از حجم بالای پرونده و در کل، موجب پایین آمدن بازدهی دستگاه قضایی شده است. همین امر موجب شده که از همان ابتدا دستگاه قضا به دنبال چارهای جهت حل این معضل باشد که یکی از این تدابیر جهت کاهش ورودی پروندهها به محاکم، تشکیل نهاد شوراهای حل اختلاف بوده است. هرچند تشکیل این نهاد امری ضروری و مفید بود اما تمرکز بر روی کاهش ورودی پروندهها و آمارگرایی مطلق باعث گردید شوراها از فلسفة وجودی خود که اصلاح ذاتالبین و فصل خصومت از طریق سازش بود، دور شوند. لذا در این پژوهش سعی شده است با روش تحلیلی، به تأثیر آمارگرایی بر عملکرد شوراهای حل اختلاف پرداخته شود. همچنین در این نوشتار، از اطلاعات به دست آمده از آمار شوراهای حل اختلاف استان مرکزی به عنوان نمونه آماری استفاده شده است. بررسیها نشان داده است که افزایش روزافزون پروندهها در دادگستری حاوی واقعیتی نگرانکننده است و میبایست از طریق راهکارهایی بنیادین همچون تقویت اصولی حوزة پیشگیری درصدد رفع آن برآمد.
علی بن ابیطالب، نهجالبلاغه، ترجمه سید جعفر شعیدی، انتشارات علمی و فرهنگی، 1381.
محمدی خورشیدی، محمد، داوری در حقوق ایران (همراه با برگردان قانون داوری به انگلیسی)، انتشارات بهنامی، تهران، 1395.
ب. مقالهها
رضاییزاده، محمدجواد و درویشوند، ابوالفضل، «نقد و بررسی شوراهای حل اختلاف تخصصی دیوان عدالت اداری با تأکید بر مبانی نظارت قضایی بر اداره»، فصلنامه حقوق (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، دوره 38، شماره 4، 1387.
فتحی، حجتالله، «نقد و بررسی شوراهای حل اختلاف»، فصلنامه حقوق اسلامی، دوره1، شماره 4، 1384.
قربانپور، مرضیه و یمرلی، صالح، «تأملاتی پیرامون نوآوریهای قانون شورای حل اختلاف مصوب 1394»، مجله پژوهشهای حقوقی، دوره 19، شماره 42، 1399.
قهرمانی، نصرالله، «توسعۀ قضایی و نهاد داوری»، مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، دوره جدید، شماره 3، 1380.
کاشانی، سید محمود، «مصاحبه نگاه انتقادی به شوراهای حل اختلاف»، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک گروه پژوهشهای حقوقی و فقهی، پژوهشنامه سوم (شورای حل اختلاف)، 1387.
محسنی ماهانی، مهدی و روحالامینی، محمود، «صلاحیت ترمیمی و قضایی شوراهای حل اختلاف»، اولین کنفرانس ملی حقوق و علوم سیاسی، 1396.
محمودی جانکی، فیروز، «رسمیسازی عدالت غیررسمی در ایران با تأکید بر زمینههای تاریخی، اجتماعی شکلگیری خانۀ انصاف و شورای داوری»، مجله حقوقی دادگستری، شمارههای 62 و 63، 1387.
محمودی، جواد، «قضازدایی و جرمزدایی از منظر قانون اساسی و حقوق اداری»، مجله تخصصی الهیات و حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره، 19، 1384.
پ. پایاننامه
فرهمند، مجتبی، صلاحیت ترمیمی و قضایی شورای حل اختلاف، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی، 1389.
