فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

اقرار به نسب در حقوق مدنی ایران و فقه اسلامی، با نگاهی به رویه قضایی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 * دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (نویسنده مسئول).
2 ** مدرس دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم.
چکیده
مسائلی که در این بحث و تحت عنوان اقرار به نسب در حقوق مدنی ایران و فقه اسلامی مطرح شده عمدتاً مفهوم نسب و اقرار به آن، آثار و خصوصیات اقرار به نسب در فقه امامیه، مذاهب اهل سنت، قانون مدنی ایران و همچنین آزمایش‌های ژنتیکی به عنوان اماره اثبات نسب با نگاهی بر رویه قضیه است. البته عموماً و بیشتر در این پژوهش تکیه بر اقرار به فرزندی شده؛ چراکه حجم مطالب مربوط به اقرار گسترده می‌باشد و رعایت «أهم فالأهم» شده است. هدف از ارائه پژوهش در این باب بررسی مسائلی بوده که در قانون مدنی ایران و همچنین کتب فقهی کمتر به آن اشاراتی شده است. در قانون مدنی ما این موضوع در ماده 1273 مورد توجه قرار گرفته بدین شرح که «اقرار به نسب در صورتی صحیح است که اولاً تحقق نسبت برحسب عادت و قانون ممکن باشد ثانیاً کسی که به نسب او اقرار شده است تصدیق کند مگر در مورد صغیری که اقرار به فرزندی او شده به شرط آنکه منازعی در بین نباشد.» حال با دقت در مفاد ماده مذکور این نتیجه حاصل می‌شود که پاره‏ای مسائل که با این بحث ارتباط دارند مدنظر قرار نگرفته و در عمل جای توضیح و تفسیر پیدا می‌کنند که باید با استناد به منابع و فتاوی معتبر فقهی راه‏حلی را در این خصوص جست که سعی شده است با تجزیه ‌و تحلیل نظری و با استفاده از کتب و مقالات حقوقی، در حد امکان مسائل را بررسی نمود و نتایجی را از این مباحث به دست آورد و دیگر اینکه پیشنهاد شده که با توجه به متفاوت بودن ارکان اقرار در اقرار به نسب و پیشرفت علم ژنتیک، قانونگذار در ادله حقوقی، از مباحث علمی روز مانند آزمایش DNA به همراه و در کنار ادله‌ای چون اقرار استفاده نماید.
کلیدواژه‌ها

ابن عابدین، محمدامین بن عمر؛ رد المختار علی الدرالمختار (حاشـیه ابـن عابـدین)،
ج،4 دمشق: دارالثقافه و التراث، 1421ق.
.2 ابن فرحون، ابراهیم بن علی؛ تبصره الحکـام فـی اصـول الاقضـیه و منـاهج الاحکـام،
بیروت: دار الکتب العلمیه، 2011م.
.3 ابن قدامه، عبداالله بن احمد؛ المغنی، ج،12 مصر: مکتب القاهره، 1417ق.
.4 امامی، سید حسن؛ حقوق مدنی، ج5 و ،6 تهران: انتشارات کتابفروشی اسلامیه، چاپ
هشتم، .1383
.5 انصاری، محمدعلی؛ موسوعه الفقیه، ج،2 قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1424 ق.
.6 البهوتى الحنبلى، ادریس؛ کشاف القناع، ج،6 تهران: انتشارات سعید، .1388
.7 السیوطی، جلالالدین؛ الاشباه و النظائر فی فقه الشافعیه، مصر: دار السلام، .1384
.8 شایگان، سید علی؛ حقوق مدنی، ج،1 تهران: انتشارات طه، چاپ دوم، .1375
.9 شهید ثـانی؛ شـرح لمعـه، ج،2 متـرجم: علـی شـیروانی، تهـران: مؤسسـه انتشـارات
دار العلم، چاپ بیست و پنجم، .1395
.10شیخالاسلام، محمد؛ راهنمای مذهب شافعی، ج،1 تهران: مؤسسـه چـاپ و انتشـارات
دانشگاه تهران، چاپ چهارم، .1380
.11عبده بروجردی، محمد؛ کلیات حقـوق اسـلامی، تهـران: مؤسسـه انتشـارات و چـاپ
دانشگاه تهران، .1395
.12کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی ـ خانواده ،2 تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ ششم .1379
.13 مشکینی، علی؛ التعلیقه الاستدلالیه علی تحریرالوسیله، ج،2 قم: سازمان چاپ و نشر
دار الحدیث، .1387
.14النجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام، ج،35 دار احیاء التراث العربی، 1981م.
ب) مقاله
.15بارونیانس، ارماییس؛ «اقرار در دادگاه مدنی»، ماهنامه کانون وکلا، شماره ،45 .1334
.16صمدی مله، سعید؛ «ظهور دی.ان.ای. تحولی شگرف در سیسـتم قضـایی»، ماهنامـه
دادرسی، سال نهم، شماره ،49 .
دوره 20، شماره 104
زمستان 1399
صفحه 75-99

  • تاریخ دریافت 28 آذر 1401