فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

مروری بر جرایم رایانه ای و تبیین ماهیت تاریخی و تقنینی آن

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق، رشت ،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، ایرانpurebrahimahmad@yahoo.com
چکیده
امروزه جرائم رایانه‌ای به مفهوم عام به عنوان یک مسئله در سطح عمومی و قانونگذاری مطرح بوده و هرروز نیز دامنه آن گسترده‌تر می‌شود. هرچند تمامی جرائم، امنیت کشور و آسایش عمومی را خدشه‌دار می‌سازند، لیکن این خصیصه در برخی از آنها ملموس‌تر است. جرایم رایانه‌ای به طور مستقیم با مفاهیم امنیت ملی و آسایش عمومی در ارتباط می‌باشند. بسیاری از اعمال مجرمانه‌ای که در فضای فیزیکی و ملموس قابل تحقق هستند، در فضای مجازی نیز امکان فعالیت دارند. در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان جرائم اطلاعات را از لحاظ فلسفه قانونگذاری، به دو گروه تقسیم کرد. 1. طیفی از جرائم رایانه‌ای که با قوانین مربوط به جرائم کلاسیک قابل تعقیب هستند و نیاز به قانون‌گذاری جدید ندارند و می‌توان آنها را به جرائم علیه اشخاص، اموال، امنیت و آسایش عمومی، اخلاق، عفت عمومی و خانواده دسته‌بندی نمود. 2. طیفی از جرائم رایانه‌ای که ارتکاب آنها قبل از پیدایش فناوری اطلاعات به هیچ‌وجه امکان‌پذیر نبوده است، مانند دستیابی غیرمجاز، شنود غیرمجاز، اخلال در داده و اخلال در سیستم. با توجه به اینکه متاسفانه طی سال‌های اخیر به موازات افزایش کاربردی اینترنت شاهد افزایش تصاعدی در میزان جرائم سایبری بوده‌ایم، بنابراین حقوق جزا می‌بایست با ایجاد و تاسیس مفاهیم و نهادهای نوین، تدابیر لازم متناسب با پیشرفت‌های تکنولوژیکی پیش‌بینی نموده و همچنین فرصت‌های پیچیده‌ای که جهت سوءاستفاده از تسهیلات محیط سایبر فراهم آمده را درنظر داشته‌باشد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تبیین جرایم رایانه‌ای از دیدگاه مفهومی و تاریخی به مطالعه می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

  • انزالی، امیراسعد، کامپیوترهای امروزی، مجتمع فنی تهران، چاپ اول، تهران، 1374.
  • آل‌کجباف، حسین، بررسی جرائم کامپیوتری (بزهکاری مدرن)، دو ماهنامه انفورماتیک، شماره 60، 1374.
  • باقری پور، سیدمحمد، آشنایی با جرائم رایانه ای، به نقل از سایت مدی رایانه، 1389.
  • پاک نهاد، امیر، بررسی قانون جرائم رایانه ای از دیدگاه موازین حقوق کیفری فناوری اطلاعات، فصلنامه علمی کارآگاه، سال پنجم، شماره 17، 1390.
  • ترکی، غلامعباس، نگرش علمی و کاربردی به قانون جرایم رایانه ای، ماهنامه دادرسی، سال سیزدهم، شماره 80، 1389.
  • خداقلی، زهرا، جرائم کامپیوتری، انتشارات آریان، چاپ اول، تهران، 1383.
  • خرم آبادی، عبدالصمد، تاریخچه و تعریف و طبقه بندی جرم های رایانه ای، مجموعه مقاله های همایش بررسی جنبه های حقوقی فناوری اطلاعات، معاونت حقوقی و توسعه قضایی قوه قضائیه، انتشارات سلسبیل، تهران، 1384.
  • دزیانی، محمدحسن، جرائم کامپیوتری، دبیرخانه شورای عالی انفورماتیک، جلد اول، تهران، 1376.
  • زبیر، اولریش، جرائم رایانه ای، ترجمه ی محمد علی نوری و دیگران، انتشارات گنج دانش، چاپ دوم، تهران، 1390.
  • زرکلام، ستار، قانون تجارت الکترونیکی در بوته نقد، ماهنامه آموزشی دادگستری کل استان خوزستان، شماره 36، 1388.
  • شامبیاتی، هوشنگ، حقوق جزای عمومی، مجمع علمی و فرهنگی مجد، چاپ 13، تهران، 1388.
  • شیرزاد، کامران، جرائم رایانه ای از دیدگاه حقوق جزای ایران و بین الملل، نشر بهینه فراگیر، چاپ اول، تهران، 1388.
  • طارمی، محمدحسین، گذری بر جرائم رایانه ای، فصلنامه ره آورد نور، شماره 38، 1386.
  • گنجی، علیرضا، امنیت شبکه: چالش ها و راهکارها، نشریه علوم اطلاع رسانی، شماره ١ و ٢، 1382.
  • هیات مولفان و ویراستاران انتشارات مایکروسافت، ترجمه فرهاد قلیزاده نوری، فرهنگ تشریحی اصطلاحات کامپیوتری مایکروسافت، کانون نشر علوم، چاپ اول، تهران، 1384.
دوره 21، شماره 107
پاییز 1400
صفحه 157-179

  • تاریخ دریافت 10 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری 15 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش 22 آبان 1400