فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

ضمان و مسئولیت پزشک از دیدگاه فقهای اسلامی و قوانین ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق، رشت ،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، ایرانpurebrahimahmad@yahoo.com
چکیده
فعالیت و خدمات انسان ها در گرو سلامتی جسم و روح آنهاست از آنجایی که انسان ها در زندگی خود همواره دچار تالمات جسمی و روحی بوده اند، لذا اشتغال به طبابت از ضروریات زندگی بشر به شمار می رود. با توجه به اهمیت و تاثیرگذاری این موضوع، لازم است چهارچوب وظایف و گستره و قلمرو اختیارات قانونی پزشکان به صورت دقیق و شفاف مشخص باشد تا از سویی از روبرو شدن با ادعاهای بی اساس بیماران و یا کسان آنها و در نهایت از محکومیت های دور از عدالت و تحمیل مسئولیت های احتمالی که ممکن است موجب دلسردی آنها شود، مصون و در امان باشند و از سوی دیگر افرادی که بعنوان بیمار به طبقه پزشک مراجعه می کنند و احیاناً به خاطر عدم مهارت و یا عدم تخصص پزشک و یا به دلیل بی احتیاطی و بی مبالاتی او و یا در بعضی از مواقع به لحاظ تعمد پزشک دچار فوت یا نقص عضو و غیره می شوند، حقشان ضایع نگردد و با شفاف شدن جوانب موضوع و نهادهای مسئول، جهت احقاق حق خود به آنها مراجعه کنند. پزشک متعهد است که در جهت بهبودی و سلامتی بیمار از هیچ تلاشی دریغ نکند و حصول نتیجه و شفای بیمار خارج از تعهدات پزشک است، زیرا این امر از عهده و اختیار پزشک خارج است. باتوجه به اهمیت این مسئله تحقیق حاضر در این راستا به بررسی ضمان و مسئولیت پزشک در فقه و حقوق ایران پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

  • قرآن کریم
  • آل راضی، محمد، مسئولیه الطبیب و ضمانه، فصلنامه فقه اهل بیت، شماره 5، ص 129- 150، 1375.
  • اردبیلی، محمد علی، حقوق جزای عمومی، جلد اول، نشر میزان، چاپ 33، تهران، 1393.
  • خمینی، روح‌الله، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، جلد دوم، نشر الجماعه المدرسین بقم المشرفه، چاپ 26، قم، 1392.
  • زراعت، عباس، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، انتشارات ققنوس، چاپ چهارم ، تهران، 1387.
  • شکری، رضا و سیروس، قادر، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی، نشر مهاجر، چاپ نهم ، تهران، 1389.
  • کاتوزیان، ناصر، الزامهای خارج از قرارداد، جلد دوم، انتشارات گنج دانش، چاپ هشتم، تهران، 1398.
  • گلدوزیان، ایرج، حقوق جزای عمومی ایران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ نهم، تهران ، 1385.
  • میر هاشمی، سرور، ضمان پزشک در فقه و حقوق اسلامی، ماهنامه ندای صادق، شماره 34، ص 68-83، 1383.
  • نوربها، رضا، زمینه حقوق جزای عمومی، کانون وکلای دادگستری، انتشارات داد آفرین، گنج دانش، چاپ 34، تهران، 1392.

منابع عربی :

  • المحقق الاردبیلی، مجمع الفائده و البرهان، جلد 13، موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، چاپ اول، قم، 1416 ه.ق.
  • ابن قدامه، عبدالله، المغنی جلد 10، دارالکتاب العربی لنشر و التوزیع، بی تا، چاپ اول، لبنان، 1409 ه.ق.
  • ابن فهد الحلی، المهذب البارع، موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، چاپ اول، قم، 1413 ه.ق.
  • انصاری، شیخ محمد علی، الموسوعه الفقهیه المیسره، مجمع الفکر الاسلامی، چاپ اول، قم، 1415 ه.ق.
  • الحر العاملی، وسایل الشیعه، تحقیق الشیخ محمدرازی، دار احیاء التراث العربی، بی تا، چاپ اول، بیروت، 1408 ه.ق.
  • الحطاب الرعینی، مواهب الجلیل جلد 6، تحقیق الشیخ زکریا عمیرات،، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، لبنان، 1416 ه.ق.
  • علامه حلی، تحریر الاحکام الشرعیه، موسسه امام صادق، چاپ اول، قم، 1420 ه.ق.
  • علامه حلی، ارشادالازهان، موسسه نشر اسلامی، چاپ اول، قم، 1410.
  • محقق حلی، شرائع الاسلام، استقلال تهران، چاپ دوم، تهران، 1409 ه.ق.
  • الروحانی، السید محمد صادق، فقه الصادق، جلد 26، موسسه دارالکتاب، چاپ سوم، قم، 1414 ه.ق.
  • السید الیزدی، العروه الوثقی، جلد پنجم، موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، چاپ اول، قم، 1420ه.ق.
  • الشهید الثانی، مسالک الافهام، جلد 15، موسسه المعارف الاسلامیه، چاپ اول، قم، 1416ه.ق.
  • الشهیدالثانی، شرح اللمعه، منشورات مکتبه الداوری، چاپ اول، قم، 1416 ه.ق.
  • الطباطبایی، السید علی، ریاض المسائل، جلد 14، موسسه نشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، چاپ اول، قم، 1422 ه.ق.
  • الشیخ الطوسی، تهذیب الاحکام، تحقیق و تعلیق سیدحسن موسوی خراسان، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، تهران، 1365.
  • عوده، عبدالقادر، التشریع الجنائی الاسلامی مقارنا بالقانون الوضعی، موسس الرساله، چاپ دوازدهم، بیروت، 1415 ه.
  • مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ سوم، قم، 1368.
  • نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تحقیق و تعلیق و تصحیح محمود قوچانی، دار احیاء التراث العربی بیروت، چاپ هفتم، بیروت، 1210 ه.ق.
دوره 21، شماره 107
پاییز 1400
صفحه 83-114

  • تاریخ دریافت 01 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 14 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش 29 مهر 1400