فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

تبیین مسئولیت مدنی سبب و مباشر جنایت در حقوق کیفری ایران با تکیه بر تحوّلات قانون مجازات اسلامی 1392

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه سراسر تبریز- دادیار دادسرای عمومی و انقلاب ارومیه
2 عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه
چکیده
مسئولیت به مفهوم اعم در حقوق دلالت بر پاسخگویی شخص در قبال اعمالی دارد که عرفاً به وی انتساب داده‌شده است. هرچند هدف مسئولیت مدنی، التزام شخص به جبران خسارت از متضرّر و هدف مسئولیت کیفری، اِعمال کیفر بر مرتکب در راستای حفظ و اعادۀ نظم عمومی جامعه است، لکن بین این دو مفهوم به‌ظاهر متفاوت اشتراکات موضوعی زیادی وجود دارد. منشأ ثبوت مسئولیت مدنی بر ذمۀ دیگری از حکم قانون‌گذار نشأت می‌گیرد. لکن برای ثبوت این مسئولیت که بر عهدۀ کسی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم مرتکب جرم و یا باعث ورود ضرر و زیان به دیگری شده، نیازمند احراز ارکان و شرایطی است که در قوانین موضوعه اعم از مدنی و جزایی پیش‌بینی گردیده است. در این مطالعه به تبیین ارکان مسئولیت مدنی سبب و مباشر در جنایت با در نظر داشتن تحوّلات صورت گرفته در قانون مجازات اسلامی 1392 و بررسی تعارض‌های موجود بین قوانین مدنی و کیفری در برخی موارد و همچنین به ارائۀ راهکار جهت برون‌رفت از این تعارض در جهت شکل‌گیری رویۀ قضایی واحد پرداخته‌شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. آقایی نیا، حسین، جرائم علیه اشخاص، انتشارات میزان، چاپ پانزدهم، پاییز 1395.
  2. اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، جلد سوم، انتشارات میزان، چاپ شانزدهم، پاییز 1397.
  3. باریکلو، علی‌رضا، مسئولیت مدنی، انتشارات میزان، چاپ هفتم، بهار 1396.
  4. بیات، فرهاد؛ بیات، شیرین؛ شرح جامع قانون مدنی، انتشارات ارشد، چاپ ششم، بهار 1394.
  5. جان نثارکهنه شهری، علی، ارکان بزه و بزهکاری در حقوق کیفری ایران، انتشارات آوا، چاپ اول، 1399.
  6. حاجی ده آبادی، احمد، جرائم علیه اشخاص، انتشارات میزان، چاپ اول، پاییز 1396.
  7. حاجی ده آبادی، احمد، تغییرات قاعدۀ اجتماع سبب و مباشر با لحاظ آخرین تحوّلات قانون‌گذاری در ایران (ماده 526 قانون مجازات اسلامی 1392)، حقوق خصوصی، دوره 16، شماره 1، بهار و تابستان 1398، صص 113 132.
  8. حیدری، علی مراد، حقوق جزای عمومی، انتشارات سمت، چاپ دوم، پاییز 1396.
  9. رنجبر، حسین؛ حجازی، مهران؛ جستارهایی در حقوق جزای عمومی، انتشارات مجد، چاپ اول 1395.
  10. سلیمی، صادق، چکیدۀ حقوق جزای عمومی، انتشارات جنگل، چاپ سوم، 1393.
  11. صادقی، محمدهادی، جرائم علیه اشخاص، انتشارات میزان، چاپ بیست وی کم، زمستان 1394.
  12. صفایی، حسین؛ رحیمی، حبیب‌الله؛ مسئولیت مدنی، انتشارات سمت، چاپ دهم، تابستان 1396.
  13. قافی، حسین؛ شریعتی، سعید؛ اصول فقه کاربردی، جلد اول، انتشارات سمت، چاپ شانزدهم، پاییز 1396.
  14. کاتوزیان، ناصر، وقایع حقوقی، انتشارات سهامی انتشار، چاپ ششم، 1390.
  15. محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه مالکیت و مسئولیت، انتشارات مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ چهل و نهم، 1396.
  16. مصدق، محمد، شرح قانون مجازات اسلامی، جلد دوم، انتشارات جاودانه جنگل، چاپ دوم، 1396.
  17. مصدق، محمد، شرح قانون مجازات اسلامی، جلد چهارم، انتشارات جاودانه جنگل، چاپ اول، 1397.
  18. میر محمد صادقی،­ حسین، جرائم­ علیه ­اشخاص، انتشارات ­میزان، چاپ­12، زمستان 1392.
دوره 22، شماره 112
زمستان 1401
صفحه 1-24

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 15 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 18 اسفند 1401