فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

آثار فرزندخواندگی در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران. zahramaki896@gmail.com
2 استادیار گروه حقوق، واحدشهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران؛ ‌e.kashkoulian@khuisf.ac.ir
3 ‌‌دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران. Akrammaki491@gmail.com
چکیده
فرزندخواندگی در نظام حقوقی ایران از طریق دو قانون اصلی، یکی مصوب 1353 و دیگری اصلاح‌شده در سال 1392، موردتوجه قرارگرفته است. قانون 1353 باهدف حمایت از کودکان بدون سرپرست تدوین شد و رابطه­ای شبه نسبی بین فرزندخوانده و والدین سرپرست ایجاد نمود. بااین‌حال، برخی نواقص در این قوانین، به‌ویژه در زمینه حقوق ارث و ازدواج فرزندخوانده نیاز به بازنگری داشت. در سال 1392، قانون‌گذار با اصلاح قانون پیشین تلاش کرد تا حمایت بیشتری از کودکان بی‌سرپرست فراهم کند و به چالش‌های موجود پاسخ دهد. این اصلاحات شامل گسترش دایره شمول فرزندخواندگی به کودکان بد سرپرست، تقویت حقوق فرزندخوانده در مورد ارث و ازدواج و همچنین ایجاد تدابیر حمایتی بیشتر برای تضمین منافع عالیه کودک بود. این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تغییرات و اصلاحات انجام‌شده در قانون 1392 پرداخته و اثرات آن‌ها را بر حقوق و وضعیت فرزندخوانده در خانواده‌های سرپرست موردمطالعه قرار می­دهد. بررسی­ها نشان می­دهد که قانون جدید توانسته است تا حد زیادی به نیازهای حقوقی و اجتماعی کودکان بدون سرپرست پاسخ دهد، اما همچنان در برخی حوزه­ها نیازمند اصلاحات و تدابیر مؤثرتر است. در این میان، پیشنهاد‌ها این پژوهش شامل اصلاحات قانونی بیشتر و تقویت نظام حمایتی کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست در راستای ایجاد تعادل میان حقوق فرزندخوانده و سرپرست است.
کلیدواژه‌ها

  1. قران کریم

    1. رفع نیا، بهشید، جرقی، هادی؛ وضعیت حقوقی فرزندخواندگی در حقوق ایران، مقررات بین‌المللی تعارض قوانین، تحقیقات حقوقی بین‌المللی، شماره، 28، 1394.
    2. افشار قوچانی، زهره، مسئله‌ی توارث در فرزندخواندگی در حقوق انگلیس و امریکا با نگاهی به حقوق ایران، فصلنامه­ی علمی تخصصی دانشنامه‌ی حقوقی، شماره­10،1400.
    3. بهجت، محمدتقی، استفتائات، جلد 4، سردفتر آیت اله بهجت، 1386.
    4. تقوی، سید روح، مطالعه­ی تطبیقی آثار مالی سرپرستی اطفال در حقوق ایران و افغانستان، دوفصلنامه­ی یافته­های حقوقی، شماره 1402،5.
    5. توسلی نائینی، منوچهر، مطالعه­ی تطبیقی فرزندخواندگی بین‌المللی در حقوق ایران، فرانسه و المان، نشریه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، شماره 23، 1399.
    6. توسلی نائینی، منوچهر، امید نیرومند، مرضیه، فرزندخواندگی مطالعه تطبیقی در فقه امامیه، حقوق ایران و فرانسه، نشریه دادرسی، شماره 91، 1391.
    7. جعفری، یعقوب، فرزندخواندگی از دیدگاه اسلام، نشریه درس­هایی از مکتب اسلام، شماره 1401،739.
    8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، نشریه گنج دانش،1400.
    9. دارایی، محمدهادی، ناصر، مهدی، رضایی، مجید، باز پژوهشی در تحلیل ابعاد فقهی و حقوقی ازدواج با فرزندخوانده با رویکردی بر نظرات امام خمینی، مبانی فقهی حقوق اسلامی، شماره 1، 1398.
    10. ذوقی، محمدصادق، مولا نوری شمسی، حامد، آثار مالی و غیرمالی در فقه امامیه و حقوق جمهوری اسلامی ایران، نشریه­ی بلاغ مبین، شماره 52-53، 1396.
    11. رضوی نژاد، سیده النا، معین، وحید، بررسی تحولات مثبت در قوانین فرزندخواندگی، مطالعات حقوق، سال ششم،1401.
    12. شریعتی نسب، صادق، فرزندخواندگی، نشر شهر دانش،1390.
    13. صفایی، سید حسین، امامی، اسدالله، 1398، مختصر حقوق خانواده، چاپ 52، تهران بنیاد حقوقی میزان، 8، 1390.
    14. طباطبایی، حکیم، محمد سعید، توضیح المسائل، قم مهر ثامن‌الائمه،1391.
    15. طباطبایی، محمدصادق، حیدری، حامد، جعفری، نفیسه، بررسی تطبیقی نکاح سرپرست با فرزندخوانده در حقوق اسلام، ایران، فرانسه، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، شماره 1، 1398.
    16. عاملی، زین‌الدین (بی‌تا)، الروضه البهیه فی الشرح لعمه الدمشقیه، قم، مجمع الفکرالاسلامی.1410 ه.ق.
    17. عبداللهی، محمد، بررسی تطبیقی احکام مربوط به فرزندخواندگی در حقوق ایران، نشریه­ی علمی فقه، حقوق، علوم جزا، شماره، 25، 1401.
    18. قیصری بهمند، سودابه، گزارشی از روند تغییرات قوانین فرزندخواندگی در ایران؛ غریبه­ای که می­خواهم فرزندم باشد، نشریه­ی شهر قانون، شماره 1393،9.
    19. کاظم پور، سید جعفر، بارانی، مبینا، تضمین عینی منافع کودک و نوجوان تحت سرپرستی، فصلنامه تعالی حقوق، شماره 19، 1396.
    20. مرادی، خدیجه، جمشیدی، ندا، احکام فقهی، حقوق فرزندخواندگی و تأثیرات آن در سلامت خانواده، همایش ملی چالش­های خانواده ایرانی،1393.
    21. موسوی بجنوردی، سید محمد، علایی نوین، فروزان، بررسی وضعیت فرزندخواندگی بعد از انقلاب اسلام، نشریه پژوهش­نامه متین، شماره 42، 1388.
    22. موسوی خمینی، روح اله، استفتائات امام، جلد 9، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،1392.

     

دوره 23، شماره 114
تابستان 1402
صفحه 73-87

  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 25 تیر 1402