فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

پرداخت قیمت عادله روز سرقفلی در ترازوی عدالت :روائی پرداخت ارزش سرقفلی به نرخ روز در قانون روابط موجر و مستاجر سال 1376

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه میبد، یزد، ایران، nasrjafari@meybod.ac.ir
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه میبد. رایانامه: tayyebeh_yazdani@yahoo.com
چکیده
قانونگذار درفصل دوم قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376 ، جهت مشروعیت بخشی نهاد سرقفلی و با اقتباس از تحریرالوسیله امام خمینی(ره) این حق را به رسمیت شناخته است. بر این اساس مستأجر می­تواند با موجر تراضی نماید و امتیازاتی همچون حق تقدم در ایجار پیدا کند. بدون تردید همان گونه که کسب این امتیازات یا همان سرقفلی به تراضی است، انتقال و اسقاط آن نیز باید به تراضی باشد. اما در تبصره 2 ماده 6 این قانون مقرر داشته: «در صورتی‌که موجر به طریق صحیح شرعی سرقفلی را به مستأجر منتقل نماید، هنگام تخلیه مستأجر حق مطالبه سرقفلی به قیمت‌عادله روز را دارد». در این خصوص نگارندگان مستند به دلائل متقنی بر این عقیده اند بر خلاف قانون سابق، ایجاد، انتقال و اسقاط سرقفلیِ مشروع صرفاً با تراضی طرفین است و مطالبه ارزش سرقفلی، به عنوان یک الزام قانونی و به نرخ عادله روز، غیر عادلانه است و سبب تضییع حقوق موجر و مستأجر می­گردد.
کلیدواژه‌ها

  1. اباذری فومشی- منصور (1392). نحوه رسیدگی به دعاوی اجاره و سرقفلی، انتشارات خرسندی، چاپ پنجم.
  2. اسلامی، علی (1383). ترجمه ی تحریر الوسیله حضرت امام خمینی (ره)، جلد 4، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  3. ایروانی، باقر (1427 ه. ق،). دروس تمهیدیه ی فی الفقه الاستدلالی علی المذهب الجعفری، قم، ایران، دوم.
  4. پادشا، محمد (1363). فرهنگ جامع فارسی (آنندراج)، تهران، خیام.
  5. جعفری لنگرودی، محمد جعفر (1388). ترمینولوژی حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش، چاپ بیست و دوم.
  6. خامنه‌اى، سید على بن جواد حسینى (1424 ه.ق). أجوبة الاستفتاءات (فارسى)، در یک جلد، دفتر معظم له در قم، قم - ایران، اول.
  7. خامنه‌اى، سید على بن جواد حسینى(1420 ه.ق). أجوبة الاستفتاءات (بالعربیة)، 2 جلد، الدار الإسلامیة، بیروت - لبنان، سوم.
  8. خمینی، سید روح الله (1424 ه.ق). موسوی، توضیح المسائل 0محشی امام خمینی، ج 2، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم – ایران، هشتم.
  9. خراسانی، شیخ وحید (1421). توضیح المسائل، مجموعه فقه شیعه (فتاوی مراجع)، ناشر مدرسه باقر العلوم علیه السلام، قم
  10. دهخدا، علی اکبر (1339). لغت نامه دهخدا، تهران، شرکت چاپ افست گلشن، چاپ دوم.
  11. زینالی، مهدی (1390). حق کسب و پیشه و تجارت و سرقفلی، انتشارات جنگل، چاپ سوم.
  12. شمسی پور، غلامرضا (1388). حق سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت، انتشارات بکاء، چاپ اول.
  13. الصافی، الشیخ لطف الله (1414) توضیح المسائل، مجموعه فقه شیعه، قم، چاپ مهر، نشر دار القران الکریم.
  14. صدری افشار، غلامحسین؛ حکمی، نسرین؛ حکمی، نسترن (1388). فرهنگنامه ی فارسی واژگان و اعلام، جلد 2، تهران، نشر فرهنگ معاصر.
  15. طاهر موسوی، یوسف (1384). حقوق موجر و مستأجر، تهران، چاپ اول، مجد.
  16. عبدی پور، ابراهیم (1392). مباحثی تحلیلی از حقوق تجارت (اوراق تجاری، بورس و اوراق بهادار، حق کسب یا پیشه یا تجارت)، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول.
  17. عمید، حسن (1375). فرهنگ فارسی عمید، تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ هفتم.
  18. فاضل لنکرانی، محمد ( 1386 ). جامع المسائل، ام کتاب المسائل، جلد1، ناشر امیر، چاپ یازدهم.
  19. قاسمی، محمد رضا (1393). توقیف حق کسب یا پیشه یا تجارت (سرقفلی)، انتشارات جاودانه، جنگل، چاپ سوم.
  20. کاتوزیان، ناصر (1388). اموال و مالکیت، انتشارات بنیاد حقوقی میزان، چاپ ٢٦.
  21. کاتوزیان، ناصر (1392). دوره مقدماتی حقوق مدنی درس هایی از عقود معین، جلد اول، انتشارات گنج دانش، چاپ بیستم.
  22. کشاورز، بهمن (1395). سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت (در حقوق ایران و فقه اسلام)، انتشارات کشاورز (ناشر کتاب های حقوقی و دانشگاهی)، چاپ سیزدهم (دهم از ناشر).
  23. گیلانی، فومنی، محمد تقی بهجت (1428 ه.ق) استفتائات (بهجت)، جلد3، دفتر آیت الله بهجت، قم – ایران، اول.
  24. گلپایگانی، سید محمدرضا موسوی (1409) مجمع المسائل (گلپایگانی)، قم – ایران، دار القران الکریم، چاپ پنجم.
  25. گلپایگانی، سید محمدرضا موسوی (رمضان1413). توضیح المسائل، قم- ایران، دار القرآن الکریم.
  26. مکارم شیرازی، ناصر (1429 ه.ق) توضیح المسائل، رساله عملیه و احکام، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، چاپ پنجاه و دوم.
  27. موسوی اردبیلی، عبدالکریم (1377). رساله توضیح المسائل، کتاب دیجیتالی، قم، نشر نجات.
  28. موسوی خویی، امام سید ابوالقاسم، توضیح المسائل، جزء اول، ناشر الموسسه الخویی الاسلامیه. بی تا
  29. معین، محمد (1388). فرهنگ فارسی معین، جلد 2، تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ بیست و پنجم.
  30. نفیسی، علی اکبر (ناظم الاطباء ). فرنودسار یا فرهنگ نفیسی، کتاب فروشی خیام، تهران.
  31. نوری همدانی، حسین، گنجینه استفتائات فقهی، قم، مرکز تحقیقات فقهی قوه قضاییه. بی تا.

مقالات

 

  1. الشریف، محمد مهدی، (1394) . «حق کسب و پیشه و تجارت در فرض تخریب واحد تجاری»،مجله حقوقی دادگستری، ش 19.ص 7-32. https://doi.org/10.22106/jlj.2016.18907
  2. بیگدلی، سعید، (بهار و تابستان 1380). «نقدی بر سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت در قانون روابط موجر و مستأجر سال 1376»، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، ش13 و 14.ص 55- 70 ؛ https://ensani.ir/file/download/article/20101110161537-80.pdf.
  3. حبیبا سعید و حسین زاده مجید (پاییز 1393). «رویکردی نوین نسبت به حق کسب یا پیشه یا تجارت و حق سرقفلی از دیدگاه نظام حقوقی مالکیت فکری»، فصلنامه ی دیدگاه های حقوقی قضایی، شماره 67، صص 55 تا 80. https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_703448.html .
  4. سیفی زیناب، غلامعلی، «اعتبار سرقفلی در حقوق فعلی ایران»، مجله کانون وکلا، ش150 و 151.­https://isfahanbar.org/vdcca0q182bqi.la2.html
  5. شمشیری، علیرضا و امیر ابادی فراهانی، فرشته (مهر و آبان 1389). «بررسی مبانی سرقفلی در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در فقه»، تعالی حقوق، سال دوم، شماره 7، صص 83 تا 98. ­ https://www.sid.ir/paper/468531/fa
  6. فیض اصفهانی، سیده مهدیه؛ انصاری، حمید؛ مظهر قراملکی، علی (بهار و تابستان 1397). «طریق صحیح شرعی انتقال سرقفلی در قانون روابط موجر و مستأجر 1376»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال10، شماره18، صص305 تا 330. https://doi.org/10.22075/feqh.2017.11669.1171
  7. کاتبی، حسینقلی (اسفند 1335). «حق سرقفلی یا مالکیت تجاری»، مجله کانون وکلا، دوره اول، شماره 51، صص 110 تا 138. / فاقد نسخه الکترونیکی
  8. محمدی، پژمان و سالم پور، مینا (پاییز و زمستان 1393). «رابطه تخلیه مستأجر با پرداخت سرقفلی در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376»، دو فصلنامه دانش و پژوهش حقوقی، سال سوم، شماره دوم. صص 141 تا 179. https://doi.org/10.22055/ajkrl.2014.11814
دوره 23، شماره 115
پاییز 1402
صفحه 69-83

  • تاریخ دریافت 24 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1403