فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

نظام عدالت کیفریِ توسعه محور از منظر محدودیت های قدرت دولت: مطالعه تجربی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشکده مطالعات سیاسی، بین المللی و حقوقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، Sepideh.mirmajidi@gmail.com
چکیده
در نظریه توسعه انسانیِ آمارتیا سن، فهم توسعه به مثابه آزادی است. یکی از اقسام پنج گانه ­آزادی در این دیدگاه آزادی اقتصادی و یکی از مهم‌ترین شاخص های آن حاکمیت قانون است. از این منظر، معیار سنجش نهادهای اجتماعی گوناگون ازجمله نظام عدالت کیفری، سهم آن  در تقویت، تضمین و میزان تعهد به محافظت از آزادی اقتصادی است. یکی از نماگرهای حاکمیت قانون «محدودیت های قدرت دولت» است. این مقاله به این مسئله میپردازدکه مشخصاً قدرت اقتصادی دولت تا چه اندازه به‌صورت اثربخش در گفتمان تقنینی و قضایی ایران محدود شده و پایبندی دولت به قوانین چگونه است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی به موضوع پرداخته و از تجزیه و تحلیل محتوای متون قانونی و مصاحبه با ده نفر از قضات رسیدگی‌کننده به پرونده­های اقتصادی (از فروردین تا تیرماه 1403) به‌عنوان ابزارهای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. یافته های تجربی عملکرد نظام عدالت کیفری ایران را از منظر محدودیتهای قدرت دولت، مثبت ارزیابی نمی­کند.
کلیدواژه‌ها

  1. 1. پژمان، امین، سامانه شاخص حاکمیت قانون در پروژه عدالت جهانی، گزارش علمی تیم حقوقی اندیشکده شفافیت برای ایران، 1399.
  2. حسینی، سید عقیل؛ مسعودی، سید اسماعیل، «تحلیل و نقد اندیشه­های آمارتیا سن در باب توسعه»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه­های علوم انسانی، سال هجدهم، شماره 6، 1397
  3. روستایی حسین­آبادی، یاسر؛ گرجی ازندریانی، علی اکبر، «وظایف دولت در طراحی شهری با توجه به نظریه توسعه انسانی آمارتیا سن»، مدیریت شهری، شماره 46، 1396
  4. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، «توسعه انسانی، دولت و سیاست­های سرمایه‌گذاری»، فصلنامه دانش سرمایه­گذاری، سال هفتم، شماره 25، 1397
  5. شجاعیان، خدیجه، «مؤلفه­های اصل حاکمیت قانون در پرتو تعریف سازمان ملل متحد»، فصلنامه جستارهای حقوق عمومی، سال اول، شماره سوم، 1396.
  6. شیرزادی، رضا، «نقد و بررسی کتاب: آمارتیا سن، توسعه به‌مثابه آزادی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره 9، 1388.
  7. میرویسی، نیک، «توسعه انسانی و عدالت جنسیتی در رویکرد قابلیتی آمارتیا سن»، فصلنامه مطالعات میان‌رشته­ای در علوم انسانی، دوره هفتم، شماره 4­، 1394.

ب) انگلیسی

  1. Kebede, Araya (2011-2012), Interplay between Institutions and Rule of Law to Engender Development, Loyola University Chicago, JFRC: http://www.luc.edu
  2. Kenneth W. DAM (2006), The Law-Growth Nexus: The Rule Of Law and Economic Development
  3. Mota Prado, Mariana (2010/ posted: 9 Aug 2011), What is Law and Development? Revista Argentina de Teoria Juridica, Vol. 11, No. 1, 2010
  4. Mota Prado, Mariana (2016), The Past and Future of Law and Development, The University of Toronto Law Journal, Vol. 66, No. 3
  5. Terjesen, Siri (2004), Amartya sen’s Development as Freedom, Graduate Journal of social science, Vol. 1, No.2
  6. Tungodden, Bertil (2001), ABalanced View of Development as freedom, Bergen: Chr.Michelsen Institute (CMI Working Paper)

 

ج) پایگاه­های الکترونیکی

  1. www.worldjusticeproject.org/about-us
دوره 23، شماره 115
پاییز 1402
صفحه 84-101

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 08 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1403