فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

ممنوعیت از خدمات عمومی مبتنی بر کارت ملی (بررسی فقهی، مبنایی، مفهومی با تأکید بر اصول اجرای احکام مدنی)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
1. دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد تهران شمال). رایانامه: hanihajian@gmail. com
چکیده
بی‌شک قواعد اجرای احکام مدنی در نظام­های حقوقی درصدد اجرای کامل حق است تا دادبرده را به حق خود برساند. از جهت اجرای حکم باید سعی گردد تا از طریق اجرای مؤثر حکم، محکوم­له در کوتاه­ترین زمان به محکوم­به دست پیدا کند. از سوی دیگر، اجرای مؤثر رأی دادگاه با اجرای غیرقانونی نیز متفاوت است، چراکه در طی اجرای حکم باید سعی کرد رأی در کوتاه­ترین زمان به اجرا درآید و محکوم­له به ­حق­ خود برسد، اما در این مسیر حفظ کرامت­های انسانی محکوم­علیه نیز نباید فراموش گردد. از این روی در قوانین اجرای احکام قواعدی درخصوص اعسار یا مستثنیات دین پیش‌بینی شده است. برای اجرای ماده ۱۰ اصلاحی قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب، ماده ۳۴ آیین‌نامه اصلاحی قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب و تبصره آن اصلاح شده و دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی نیز به تصویب رسیده است. در بند «ح» ماده 18 دستورالعمل، شیوه ممنوع‌الخدمات، از جهت اجرای حکم پیش­بینی شده است. در این مقاله با شیوه توصیفی تحلیلی و با ابزار کتابخانه­ای، این موضوع بررسی شد که منظوراز ممنوع‌الخدمات نمودن محکوم­علیه در دستورالعمل به چه معناست و آیا نظام فقهی و حقوقی ایران پذیرای ممنوع‌الخدمات کردن به‌عنوان راهکاری از جهت اجرای مؤثر رأی دادگاه می‌باشد؟ از یافته­های تحقیق برمی­آید که اولاً این راهکار در ماهیت یک مجازات است که اعمال آن احتیاج به قانونگذاری از طریق مجلس دارد؛ ثانیاًدر اعمال آن باید حفظ کرامت انسانی به عمل آید؛ ثالثاً نباید باعث مرگ مدنی محکوم­علیه گردد. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. اصفهانی کمپانی، محمدحسین، (1427). حاشیه المکاسب (اصفهانی)، انتشارات ذوی‌القربی.
  2. امینی، منصور؛ نیکوبیان، امیر، (1396). «شناسایی اصول اجرای احکام مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 97.
  3. پور استاد، مجید، (1385). «نقش دادگاه در تحصیل دلیل و کشف حقیقت»، رساله دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  4. ـــــــــــــــــــــ، (1387). «اصل حاکمیت اصحاب دعوای مدنی»، فصلنامه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 38، شماره3.
  5. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1393). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چاپ ششم، تهران، انتشارات گنج دانش.
  6. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (1395). دانشنامه حقوق، چاپ دوم، تهران، انتشارات گنج دانش.
  7. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (1395). دایره‌المعارف علوم اسلامی قضایی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات گنج دانش.
  8. حسینی مراغى، سید میرعبدالفتاح بن على حسینى‌ (1417). العناوین الفقهیه‌، قم، انتشارات دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
  9. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (1392). ترجمه و شرح العناوین، مترجم: عباس زراعت، چاپ سوم، تهران، انتشارات جنگل.
  10. حلبى، ابن زهره، حمزه بن على حسینى‌، (1417). غنیه النزوع الى علمی الاصول و الفروع‌، قم، انتشارات مؤسسه امام صادق علیه‌السلام. ‌
  11. حلی، نجم‌الدینجعفر بن حسن‌، (1408). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام‌، قم، انتشارات مؤسسه اسماعیلیان.
  12. حلى، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد‌، (1410). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى‌، چاپ دوم‌، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
  13. حلى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، (1420). تحریرالاحکام الشرعیه على مذهب الامامی، قم، انتشارات مؤسسه امام صادق علیه‌السلام‌.
  14. حیاتی، علی‌عباس، (1390). اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، انتشارات میزان.
  15. خدابخشی، عبدالله، (1393). حقوق حاکم بر اجرای آرای مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
  16. رنجبر، مسعودرضا؛ عسکری، علی‌حسن؛ عسکری، حکمت‌الله، (1399). «تبعات و آثار اجتماعی اصل منع توقف اجرای احکام مدنی»، نشریه پژوهش­های اخلاقی، سال دهم، شماره 3.
  17. شمس، عبدالله، (1397). اجرای احکام مدنی، جلد 1، تهران، انتشارات دراک.
  18. صفایی، سید حسین؛ قاسم­زاده، سید مرتضی، (1392).حقوق مدنی اشخاص و محجورین، چاپ نوزدهم، تهران، انتشارات سمت.
  19. طوسى، ابوجعفر محمد بن حسن، (1387). المبسوط فی فقه الامامیه‌، تهران، انتشارات المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه.
  20. عاملى، حر، محمد بن حسن، (1409). تفصیل وسائل‌الشیعه الى تحصیل مسائل‌الشریعه‌، قم، انتشارات مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام‌.
  21. عاملى، محمد بن مکى‌، القواعد و الفوائد‌، قم، انتشارات مفید‌، بی‌تا.
  22. عمید، حسن، (1382). فرهنگ فارسی عمید، چاپ بیست و هفتم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
  23. غمامی، مجید؛ محسنی، حسن، (1390). آیین دادرسی فراملی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
  24. فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام عن قواعد الاحکام، قم، انتشارات جامعه مدرسین قم نشر اسلامی، 1416ق.
  25. کرامیوس، کنستانتینوس، (1416). اجرای احکام تطبیقی آیین­های اجرایی، مترجم: حمیدرضا سیادت، تهران، انتشارات مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
  26. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقى، ‌حدود و قصاص و دیات‌، تهران، مؤسسه نشر آثار اسلامى، بی‌تا.
  27. محقق داماد، مصطفی، (1381). قواعد فقه (بخش قضایی)، انتشارات مرکز نشر علوم اسلامی.
  28. محقق داماد، مصطفی؛ حاجیان، هانی، (1400). «نظریه عمومی جریمه مدنی (تعزیرات غیرکیفری) در فقه اسلامی و حقوق ایران»، نشریه حقوقی دادگستری، دوره ۸۵ ، شماره ۱۱۴.
  29. محسنی، حسن، (1391). «اجرای مؤثر رأی مدنی (مفهوم، راهکارها و موانع)»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 42، شماره 4.
  30. معین، محمد، (1364). فرهنگ فارسی، چاپ هفتم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
  31. مکارم شیرازى، ناصر، (1425). تعزیر و گستره آن‌، قم، انتشارات مدرسه الامام علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام.
  32. منتظرى نجف‌آبادی، حسینعلی، (1409). مبانى فقهى حکومت اسلامى‌، مترجمان: محمود صلواتی و ابوالفضل‌شکورى، قم، انتشارات مؤسسه کیهان. ‌
  33. نجفى، محمدحسن‌، (1404). جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الاسلام‌، چاپ هفتم‌، بیروت، انتشارات دار احیاء التراث العربی.
  34. نهرینی، فریدون، (1397). ایستایی اجرای حکم دادگاه، چاپ دوم، تهران، انتشارات گنج دانش.
دوره 23، شماره 116
زمستان 1402
صفحه 18-37

  • تاریخ دریافت 19 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1403