به جرأت میتوان بر آن بود که صنعت هوانوردی ایران از ناحیه تحریمهای یکجانبه ایالات متحده آمریکا بیشترین لطمه را به خود دیده است، در حالیکه تحریمهای مزبور در این حوزه در تضاد با مقررات خاص بینالمللی قرار دارد؛ البته سایر صنایع موضوع تحریم از چنین پشتوانه حقوقی بی بهرهاند. بیشتر تألیفات و استدلالهای صورت گرفته برای اثبات مشروعیت نداشتن تحریم صنعت هوانوردی ایران تاکنون حول محورهای عمومی از قبیل نقض حقوق بشر و تهدید ایمنی جان انسانها صورت گرفته است، این در حالی است که قواعد خاص حقوق بینالملل هوایی بهترین پشتوانه برای طرح شکایتی مستقل علیه ایالات متحده است و مورد استفاده دیگر کشورها در موضوعات مشابه قرار گرفته. این قواعد عبارتند از مغایرت تحریمها با خصیصه بینالمللی مقررات هوانوردی و محکومیت اجرای فراسرزمینی قوانین ملی درخصوص اشخاص غیرآمریکایی، مغایرت با توسعه هواپیمایی کشوری بینالمللی، مغایرت با منع سوءاستفاده از هواپیمایی کشوری، نقض اصل تساوی موقعیتها در هواپیمایی کشوری بینالمللی و در نهایت، نقض ایمنی هوانوردی. از سوی دیگر، شورای ایکائو بهعنوان یک مرجع اختصاصی حلوفصل اختلافات هواپیمایی کشورها، ظرفیت مضاعفی از جهت مرجع و آیین اقامه دعوا فراهم کرده که در سایر موضوعات تحریمی نظیر ندارد. این مقاله پس از مرور تلاشهای ناموفق برای رفع تحریمها به موجب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، به بررسی جهات ماهوی فوق و نیز فرایند صحیح طرح شکایت در مرجع اختصاصی شورای ایکائو پرداخته است.
ابراهیمی، معصومه، (1386). «تأثیر اعمال مجازاتهای اقتصادی آمریکا علیه صنعت حملونقل هوایی و هوانوردی کشور بر ایمنی فعالیتهای هوانوردی»، مجموعه مقالات چهارمین همایش ایمنی هوانوردی.
اشراقی آرانی، مجتبی و صادقی، میلاد، (1397). «حقوق هوایی، تأملی در مفهوم و اوصاف»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 81.
نفیو، ریچارد، (1397). هنر تحریمها، نگاهی از درون میدان، تهران، انتشارات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
رستمی، حجت؛ کفاییفر، محمد علی، (1401). «ارزیابی مشروعیت تحریـمهـای هوانوردی ایالات متحده آمریکا علیـه جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن بر ژئوپولتیک هوانوردی غرب آسیا»، مجله مطالعات بینرشتهای دانش راهبردی، دوره 12، شماره 47.
زمانی، سید قاسم؛ غریبآبادی، کاظم، (1394). «واکاوی قانونی بودن و مشروعیت تحریمهای یکجانبه اقتصادی به موجب حقوق بینالملل»، فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی، شماره 72.
ضیایی، سید یاسر؛ رشیدی، مهناز، (1395)«تحریم کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از منظر حقوق بینالملل»، مجله حقوقی بینالمللی، شماره 54.
Abeyratne, Ruwantissa, “Competition in Air Transport and Equality of Opportunity”, Journal of International Law and Trade Policy, 2018, Vol. 19, N.2.
Dubowitz, Mark, The implications of US aircraft sale to Iran, Hearing before House financial Services Committee, Washington, July 7 , 2016.
Dempsey, Paul Stephan, “the Role of International Civil Aviation Organization on the Deregulation, Discrimination and Dispute Resolution”, Journal of Air law and Commerce, Vol. 52, Issue 3, 1987.
Diederiks-vershoor, Isabella, H., An Introduction to Air Law, Kluwer law international, 7th edition, 2006.
Franssen, Herman & Morton, Elaine, “A Review of U.S. Unilateral Sanctions Against Iran,” 45:34 Middle East Economic Survey (26 August 2002), www.mafhoum.com/press3/108E16.htm.
Geib, Robin, “Civil Aircraft as Weapons of Large-scale Destruction: Countermeasures, Article 3 BIS of the Chicago Convention and the Newly Adopted German “Luftsicherheitsgesetz”, Michigan Journal of International Law, Vol. 27, 2005.
Hochman, Dayan, "we will persevere, survival and ingenuity of Iranian civil aviation in the face of political and economic adversity", Annals of air and space law, Vol. XL, 2015.
Jalali, Javad, the Impacts of Sanctions upon Civil Aviation Safety, A thesis submitted to McGill University in partial fulfillment of the requirements of the degree of Master of Law (LL.M), Canada, October, 2011.
Linnan, David K. “Iran Air Flight 655 and Beyond: Free Passage, Mistaken Self-Defense, and State Responsibility”, Yale Journal of International Law, Vol. 16, 1991.
Katzman, Kenneth, “Iran Sanctions”, Congressional Research Service, CRS report prepared for members and committees of Congress, January 31, 2017Milde, Michael, Essential Air and Space law, Vol. 4, International Air Law and ICAO, Eleven International Publishing, 2008.
18. Wassenbergh, Henry Abraham, Post war international Civil Aviation Policy and the law of the Air, Springer, 1957.
ج) اسناد
Executive order 12959, Prohibiting Certain Transactions with Respect to Iran, 60 FR 24757 (6 May 1995)
Iranian Transactions and Sanctions Regulations, 31 C.F.R. part 560 (ITSR); department of Treasury, Iran-Related Civil Aviation Industry Advisory, July 23 , 2019
Proceedings of the International Civil Aviation Conference, VOL. 1, Document 358 418, U.S. Gov’t Printing Office, ed., 1948.
ICAO information Paper on continuity of United States embargo on the Civil Aviation of Iran and the Safety Deficiencies Arising out of it, Montréal, 20 to 22 March 2006
“The Report on Safety: The Effects of Economic Sanctions on the Islamic Republic of Iran Civil Aviation”, 9 May 2005-TC4/3.33-13
ICAO, Continuity of the United Sates Trade Embargo on the Civil Aviation of the Islamic Republic of Iran and the Safety Deficiencies Arising out of It, ICAO DGCA/06-IP/31, 15 March 2006.
اشراقی آرانی,مجتبی . (1402). عدم مشروعیت تحریم صنعت هوانوردی ایران از سوی ایالات متحده از منظر حقوق بینالملل هوایی. فصلنامه قضاوت, 23(116), 38-56. doi: 10.22034/judg.2024.2040700.1333
MLA
اشراقی آرانی,مجتبی . "عدم مشروعیت تحریم صنعت هوانوردی ایران از سوی ایالات متحده از منظر حقوق بینالملل هوایی", فصلنامه قضاوت, 23, 116, 1402, 38-56. doi: 10.22034/judg.2024.2040700.1333
HARVARD
اشراقی آرانی مجتبی. (1402). 'عدم مشروعیت تحریم صنعت هوانوردی ایران از سوی ایالات متحده از منظر حقوق بینالملل هوایی', فصلنامه قضاوت, 23(116), pp. 38-56. doi: 10.22034/judg.2024.2040700.1333
CHICAGO
مجتبی اشراقی آرانی, "عدم مشروعیت تحریم صنعت هوانوردی ایران از سوی ایالات متحده از منظر حقوق بینالملل هوایی," فصلنامه قضاوت, 23 116 (1402): 38-56, doi: 10.22034/judg.2024.2040700.1333
VANCOUVER
اشراقی آرانی مجتبی. عدم مشروعیت تحریم صنعت هوانوردی ایران از سوی ایالات متحده از منظر حقوق بینالملل هوایی. قضاوت, 1402; 23(116): 38-56. doi: 10.22034/judg.2024.2040700.1333
