فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

حقوق در گستره ادبیات و اخلاق، با نگاهی به برخی آثار کافکا (محاکمه، روبرویِ قانون، و حکم)

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
1. دانش‌آموخته دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران و قاضی دادگستری، رایانامه dr.moradi9913@yahoo.com
چکیده
این مقاله بر محور ارتباط ادبیات و حقوق است. نگارنده با تأمل در برخی آثار فرانتس کافکا ـ «محاکمه» (و بخشی از آن رمان: در برابر قانون) و همچنین «حکم» ـ با ابتنا بر رویکرد مسئله‌محور و نیز با اشراف به آموزه‌های جهت‌شناسی، منطق ادبی و مسئله‌شناسی به طرح مسئله می‌پردازد و این پرسش‌ها را مطرح می‌کند که آیا کافکا در داستان‌های مذکور، به اخلاق عدالت کیفری و موارد نقض آن اهتمام داشته؟ درصورت مثبت بودن پاسخ، او چه مصادیقی از نقض اخلاق مذکور را در نظر داشته و راه‌حل پیشگیری از این موارد از نظر وی چیست؟ برآیند تحقیق چنین است: به نظر می‌رسد کافکا به ضرورت رعایت اخلاق عدالت کیفری اهتمام داشته است. همچنین او برخی مصادیق نقض اخلاق مذکور توسط قانونگذار و نیز قضات، وکلا و پلیس را مدنظر داشته و تلویحاً شیوه‌های پیشگیری از آنها را در ذهن مخاطبان آثارش با شیوه‌های منحصربه‌فرد ادبی و با اشراف به مفاهیم حقوقی، از راه تخیل به تصویر کشیده، به‌صورتی‌که مخاطب آثار وی آنچه را که کافکا به‌صورت انتزاعی ارائه کرده، در عالم واقع با برخی رفتارها قابل تطبیق می‌بیند و درنهایت انگاره‌ای انتقادی نسبت به برخی مفاهیم و واقعیت‌های حقوقی مانند نظام عدالت کیفری و کارگزاران آن و نیز نحوه قانونگذاری و رسیدگی به بزه در ذهن او ترسیم می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. فارسی

    1. آشوری، داریوش (1401)، تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، چاپ نهم، تهران، انتشارات آگه.
    2. باتای، ژرژ (1400)، ادبیات و شر (بررسی شر در آثار امیلی بروتنه، مارسل پروست، مارکی دوساد، فرانتس کافکا، ویلیام بلیک، شارل بودلر و ژول میشله)، ترجمه فرزام کریمی، نشر جغد.
    3. بارت، رولان (1960م)، جواب کافکا، وظیفه ادبیات، ترجمه ابوالحسن نجفی، تهران، انتشارات نیلوفر.
    4. بیانکی، آندرآ (1403)، حقوق و ادبیات، مذکور در آندرآ بیانکی، یورک کامر هفر و ژان دپرمن، نظریه‌های حقوق بین‌الملل، ترجمه غلامرضا موسوی عسگری، نشر نو.
    5. تسیگلر، والتر (1401)، کافکا مختصر و مفید، ترجمه محمود حدادی، انتشارات مهراندیش.
    6. تندروصالح، شاهرخ (1397)، در حاشیه جسور کلمات، پیرامون ادبیات و جامعه‌نگاری، تهران، نشر نگاه معاصر.
    7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1383)، منطق ادبی، تهران، انتشارات گنج دانش.
    8. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1394)، رنسانس فلسفه، ترمینولوژی فلسفه، جلد دوم، تهران، انتشارات گنج دانش.
    9. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1399)، روش تربیت محقق، تهران، انتشارات گنج دانش.
    10. دگنر، یوتا (1400)، آنچه کافکا از فلوبر آموخت، نگاهی مات از پنجره و حکم، مذکور در وضعیت کافکایی، والتر اچ سوکل، پیتر بیکن، یوتا دگنر، ترجمه مهدیه عباس‌پور، نشر جغد.
    11. دلوز، ژیل؛ فلیکس گتاری (1400)، کافکا: به سوی ادبیات اقلیت، ترجمه حسین نمکین، چاپ سوم، نشر بیدگل.
    12. دوباتن، آلن (1401)، ادبیات و زندگی، تهران، نشر نگاه معاصر.
    13. دورانت، ویل و آریل (1399)، تفسیرهای زندگی، زندگی و آثار نویسندگان بزرگ جهان، چاپ دهم، تهران، انتشارات نیلوفر.
    14. راش، فرد (1400)، «جلو قانون»، ترجمه حیدر خسروی، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    15. ریشتر، گرهارد (1400)، «مرض تمام دلالت‌ها: محاکمه کافکا میان آدونور و آگامبن»، ترجمه قاسم مومنی، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    16. صادقی، مسعود (1396)، «از عقلانیت امید تا اخلاق امید»، آینه معرفت، شماره 18 (4)، صص 126-107.
    17. فاضلی، نعمت‌الله (1399)، زندگی سراسر فهم مسئله است، مسئله و مسئله‌شناسی در علوماجتماعی و انسانی ایران، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
    18. فرهمندفر، مسعود (ویرایشگر) (1398)، یادداشت ویرایشگر پارسی بر کریستینا ویشر برانز، چرا ادبیات؟ خوانش و تدریس ادبیات، ترجمه مرضیه عاشوری، انتشارات سیاهرود.
    19. فوکس، آنه (1400)، «آشفتگی در زمان: محاکمه کافکا»، ترجمه آرش روحی، مذکور در کافکا و فلسفه، جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    20. گودستین، الیزابت اس (1400)، «جابجایی در پهنه‌ای ناپیموده: خواندن پروسه کافکا»، ترجمه مهدی صابری، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    21. گیبسون، جان (1400)، «خصلت اخلاقی ادبیات»، ترجمه فرشاد صدوقیان، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    22. لامارک، پیتر (1396)، فلسفه ادبیات، ترجمه میثم محمدامینی، نشر نو با همکاری نشر آسیم.
    23. لچت، جان (1402)، پنجاه متفکر بزرگ معاصر: از ساختارگرایی تا پساانسان‌گرایی، ترجمه پیروز ایزدی، تهران، نشر ثالث.
    24. مالوری، فیلیپ (1381)، ادبیات و حقوق، ترجمه مرتضی کلانتریان، تهران، نشر آگاه.
    25. مرادی، امیر؛ آشوری، محمد؛ مهدوی ثابت، محمدعلی و مهرا، نسرین (1399)، «اخلاق عدالت ترمیمی و نقش آن در استقرار امنیت اجتماعی»، پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی، شماره 13 (4) پیاپی 52، صص 228-205.
    26. مرادی، امیر (1402 الف)، جستارهایی دراخلاق عدالت کیفری و جرم شناسی، تهران، نشر میزان.
    27. مرادی، امیر (1402 ب)، «بررسی تطبیقی کیفی بودن مقررات کیفری با نگاهی به حقوق ایران و دانش‌های اخلاق، ادبیات و زبان شناسی»، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، پژوهشکده حقوق و قانون ایران، دوره 6، شماره 21.
    28. مک دانلد، یان (1400)، «رهانیدن آینده: بیگانگی و ابهام در محاکمه»، ترجمه علیرضا خزایی، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    29. هدایت، صادق (بی‌تا)، پیام کافکا، مذکور در فرانتس کافکا، گروه محکومین، ترجمه صادق هدایت و حسن قائمیان، ناشر صوتی آوانامه.
    30. همر، اسپن (1400)، «مدرنیسم کافکا: فهم‌پذیری و صدا در محاکمه»، ترجمه سارا دلشاد، مذکور در کافکا و فلسفه؛ جستارهایی درباره محاکمه، نشر خوب.
    31. یانوش، گوستاو (1386)، گفتگو با کافکا، ترجمه فرامرز بهزاد، چاپ سوم، تهران، انتشارات خوارزمی.
دوره 24، شماره 117
بهار 1403
صفحه 37-57

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1403