وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی (ضمانت اجرای شرط نتیجه منفی) از مسائلی است که در فقه و حقوق ایران کمتر به آن پرداخته شده. فقیهان و حقوقدانان درخصوص وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی، چهار نظریه را مطرح کردهاند: بطلان معامله معارض، عدم نفوذ معامله معارض، قابلیت ابطال معامله معارض و تفصیل بین ایقاعات و عقود (بطلان در ایقاعات و عدم قابلیت استناد نسبت به مشروطله در عقود). به نظر نگارندگان باید بین اسقاط آثار حقوقی بهصورت یکطرفه (ایقاعی) و اسقاط آنها در قالب قرارداد و طرفینی تفاوت گذاشت. در اولی از آنجا که شخص به نحو ملزم و مطلق اثر حقوقی را اسقاط ساخته، دیگر غیرقابل رجوع است و معامله معارض باطل است؛ اما در دومی از آنجا که اسقاط اثر مقید به اراده مشروطله است، او میتواند از آن صرف نظر کند و دوباره اثر حقوقی را به مشروطعلیه بازگرداند. بنابراین باید معامله معارض را غیرنافذ و منوط به تنفیذ مشروطله دانست. در پایان مقایسهای بین ضمانت اجرای شرط نتیجه منفی و شرط فعل منفی حقوقی صورت گرفته و نشان داده شده که به لحاظ منطق حقوقی، علیرغم اختلاف در مفاد، در وضعیت معاملات معارض حکم یکسانی دارند.
دریاباری، سید زمان؛ مریوانی، ناصر؛ ضیائی، محمدعادل (۱۳۹۹)، «معاملات معارض با شرط فعل حقوقی در مذاهب خمسه و حقوق ایران»، مجله پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، دوره ۱۶، شماره ۶۱.
سکوتی نسیمی، رضا (۱۳۹۵)، «بررسی فقهی و حقوقی ضمانت اجرای تخلف از شرط ترک فعل حقوقی»، آموزههای فقه مدنی، دوره ۸، شماره ۱۳.
ــــــــــــــــــــــــــ (۱۳۹۶)، «شرط نتیجه و وضعیت فقهی ـ حقوقی معاملات معارض با آن»، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، دوره ۶، شماره ۹.
شهیدی، مهدی (۱۳۹۳)، حقوق مدنی ـ شروط ضمن عقد، پنج جلد، تهران، انتشارات مجد.
ــــــــــــــــــ (۱۳۹۹)، حقوق مدنی 3 - تعهدات، تهران، انتشارات مجد.
علیزاده، عبدالرضا؛ حسینی وردنجانی، سید محمدتقی، «اسقاط آثار اعمال حقوقی در قالب شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران»، پژوهشهای فقهی، دوره ۱۹، شماره ۲.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۸)، اموال و مالکیت، تهران، انتشارات گنج دانش.
ــــــــــــــــــ (۱۳۹۷)، قانون مدنی در نظم کنونی، تهران، نشر میزان.
ــــــــــــــــــ (۱۳۹۸)، عقود معین، چهار جلد، تهران، انتشارات گنج دانش.
موسوی بجنوردی، محمد (۱۳۷۹)، قواعد فقهیه، دو جلد، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
میرزانژاد جویباری، اکبر (1401)، «نقدی بر آرای استاد کاتوزیان درباره تفکیک میان ضمانت اجرای نقض تعهد به ترک فعل حقوقی و شرط نتیجه منفی»، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 52،شماره 2.
نعمتاللهی، اسماعیل (1388)، «ضمانت اجرای شرط فعل حقوقی»، حقوق اسلامی (فقه و حقوق)، دوره ۶، شماره ۲۳.
ب) عربی
انصاری، مرتضی (۱۴۱۵ق)، کتاب المکاسب، شش جلد، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى
علیزاده,عبد الرضا و حسینی وردنجانی,سید محمد تقی . (1403). وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران. فصلنامه قضاوت, 24(118), 28-46. doi: 10.22034/judg.2024.2040038.1327
MLA
علیزاده,عبد الرضا , و حسینی وردنجانی,سید محمد تقی . "وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران", فصلنامه قضاوت, 24, 118, 1403, 28-46. doi: 10.22034/judg.2024.2040038.1327
HARVARD
علیزاده عبد الرضا, حسینی وردنجانی سید محمد تقی. (1403). 'وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران', فصلنامه قضاوت, 24(118), pp. 28-46. doi: 10.22034/judg.2024.2040038.1327
CHICAGO
عبد الرضا علیزاده و سید محمد تقی حسینی وردنجانی, "وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران," فصلنامه قضاوت, 24 118 (1403): 28-46, doi: 10.22034/judg.2024.2040038.1327
VANCOUVER
علیزاده عبد الرضا, حسینی وردنجانی سید محمد تقی. وضعیت حقوقی معاملات معارض با شرط نتیجه منفی در فقه امامیه و حقوق ایران. قضاوت, 1403; 24(118): 28-46. doi: 10.22034/judg.2024.2040038.1327