فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

مبانی نظری و اثر شرط سقوط حق در قرارداد بیمه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
1. دانش‌آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران، قاضی دادگستری، رایانامه: mkarbalaei68@yahoo.com
چکیده
سقوط حق ضمانت اجرای عمومی تعهدات بیمه‌گذار قبل، حین یا پس از حادثه موضوع قرارداد است، اما از آنجا که این ضمانت اجرا معلق به نقض تعهد از سوی بیمه‌گذار است، به‌طور معمول پس از وقوع حادثه موضوع قرارداد بیمه فعلیت می‌یابد. سقوط حق بیمه‌گذار نسبت به جبران خسارات یا دریافت حقوق بیمه‌ای بر مبنای امری که نوعاً نقض تعهد از سوی بیمه‌گذار است، واقع می‌گردد. قانونگذار فرانسوی در قانون بیمه موارد سقوط حق را مقرر نداشته، لیکن حق بیمه‌گر را جهت درج شرط سقوط حق را به رسمیت شناخته است. شرط سقوط حق در نظام کامن‌لا بیشتر در قالب «شروط وارانتی» مورد بحث قرار گرفته است. در حقوق ایران در ماده 15 قانون بیمه، این حکم در مورد تعهد اطلاع‌رسانی وقوع حادثه و تلاش در جهت مقابله با خسارت، پیش‌بینی شده است. این پژوهش درصدد توصیف، تحلیل و تبیین مبانی نظری و شرایط تأثیر شرط سقوط حق در قرارداد بیمه است. در این تحقیق از روش کتابخانه‌ای، توصیفی و تحلیلی استفاده شده و نتیجه آن شد که مبنای فقهی شرط سقوط حق «قاعده اقدام به زیان» و مبنای حقوقی آن، مجازات خصوصی است. اثر این ضمانت اجرا نسبت به طرفین قرارداد بیمه را باید میان نقض تعهد عمدی یا اثبات نقض تعهد و رابطه سببیت میان نقض تعهد و ورود زیان جست‌وجو کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ایزانلو، محسن (1397)، الزام‌های خارج از قرارداد، مسئولیت مدنی، جلد 3: بیمه مسئولیت، تهران، گنج دانش.
  2. امینی، منصور (1384)، «لایحه بیمه تجاری (27/4/1384)؛ تلاش برای رفع ابهامات موجود در قانون بیمه»، مجله پژوهش‌های حقوقی، شماره 8، صص 264-257.
  3. امینی، منصور؛ میرزایی، علی‌محمد (1391)، «دعوای مستقیم مفهوم، شرایط و آثار»، فصلنامه تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، دوره 15، ویژه‌نامه شماره 11، صص 329-358.
  4. باریکلو، علیرضا (1387)، مسئولیت مدنی، تهران، نشر میزان.
  5. بابایی، ایرج (1398)، حقوق بیمه، تهرا، سمت.
  6. ره‌پیک، سیامک (1383)، منع سوءاستفاده از حق در نظریه‌های حقوقی و مفاهیم قرآنی، مطالعات اسلامی، صص 77-63.
  7. شیرازی، مکارم (1370)، القواعدالفقهیه، قم، مدرسه الامام علی ابن ابی‌طالب.
  8. شمس، عبدالله (1394)، آیین دادرسی مدنی، تهران، انتشارات دراک.
  9. شکوهی‌زاده، رضا؛ صادقی مقدم، محمدحسن (1392)، حقوق بیمه، جلد اول: کلیات عقد بیمه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  10. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388)، دایره‌المعارف حقوق مدنی و تجارت، تهران، کتابخانه گنج دانش.
  11. ـــــــــــــــــــــــــــ (1400)، دوره حقوق مدنی: حقوق تعهدات، تهران، انتشارات گنج دانش.
  12. صفایی، سید حسین، (1387)، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، تهران، نشر میزان.
  13. صادقی مقدم، محمدحسن؛ شکوهی‌زاده، رضا (1392)، حقوق بیمه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  14. کاتوزیان، ناصر (1392)، قواعد عمومی قراردادها، تهران، شرکت سهامی انتشار.
  15. موسوی بجنوردی، محمدحسن (1401 ق)، قواعد فقهیه، تهران، مؤسسه عروج.
  16. محقق داماد، سید مصطفی (1406 ق)، قواعد فقه، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.
  17. محمدی، سام (1388)، «ماهیت حقوقی تعهد به نفع ثالث»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 1، صص 287-271.
  18. یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی (1419 ق)، العروه‌الوثقی فیما تعم به البلوی، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

ب) منابع لاتین

  1. Lambert-Faivre(Yvonne), (2017). Droitdes assurances,14 edition, Dalloz.
  2. Mayaux, Luc (2007). Assurances Terrestres (2o le contratd’assurance(, Rép. Civ. Dalloz.
  3. Merkin Robert and ozlem Gurses, "The Insurance Act 2015: Rebalancing the Interests of Insurer and Assured. The Modern Law Review", (2015), Issue 6,1004-1027
  4. Noguéro, David (2018). “Jeu de la déchéance de garantie : revue de la mauvaisefoi de l’assuré à la charge de l’assureur” RecueilDalloz, ISSN 0034-1835, Nº. 33, 2018, págs. 1845-1850­, Accessed: https://www.dalloz-revues.fr/Recueil_Dalloz-cover-72432.htm (Accessed 8march2022).
  5. Noguéro, David (2018). “Assurance des activite de santé", Journal de Droit de la Sante et de l’Assurance Maladie, Numero 21, p 88-99, p 99 Accessed :http://www.davidnoguero.com (Accessed 27 February 2022).
  6. Picard, Morris et Besson, Andre, Les Assurance Terrestres en Droit Francais, Tom.1, le contrat d'assurance, 4 ed.L.G.D.J, 1975.
  7. Patrica H. Marscall, (1982). “Willfulness: A Crucial Factor in Choosing Remedies for Breach of Contract”. Arizona law review, 24, P 733https://heinonline.org/hol-cgi-bin/get_pdf.cgi (Accessed 8 June 20222).
  8. Richard Craswell,(­2009). “When Is a Willful Breach "Willful"? The Link Between Definitionsand Damagesand Damage”,­Michigan Law Review, volume 107, Issue 8, p.p1501-1516, p1502 https:// repository.law.umich.edu (Accessed 6 may 2022).
  9. Sautel, Olivier (1999). “Sur la déchéance en droit privé«(contribution à la théorie de la permanence de la cause)”,RecueilDalloz, pp.487-498 Accessed: https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-02205501 (Accessed 1march 2022).
  10. Soyer, Baris (2001). Warranties In Marine Insurance, London • Sydney ,Cavendish Publishing Limited.
  11. Soyer, Bris, Beginning of a New Era For Insurance Warranties, (2013). Lioyd's maritime and commercial law quarterly, 384-400.
  12. The Right Honourable Lord Justice Lloyd Jones, Chairman, Law Commission,Professor Elizabeth Cooke, David Hertzell, Professor David Ormerod QC, Nicholas Paines QC; The Honourable Lord Pentland, Chairman, Scottish Law Commission,Laura J Dunlop QC, Patrick Layden QC, TD, Professor Hector L MacQueen, Dr Andrew J M Steven,(2014). Insurance Contract Law: Business Disclosure; Warranties; Insurers’ Remedies For Fraudulent Claims; And LatePayment

Van Kogelenberg, Martijn,(­2014). “Deliberate Breach of Contract and Consequences for Remedies: Exploration of a Neglected Area in the Law of Contract”,Maastricht Journal Of European and Comparative Law, Volume :21 issue: 1, page 141-161, p145.

دوره 24، شماره 117
بهار 1403
صفحه 58-70

  • تاریخ دریافت 06 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 02 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 12 مهر 1403