1
1. استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه جهاد دانشگاهی کرج استان البرز، مشاور حقوقی مذهبی مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه و کارآموز سردفتری اسناد رسمی، رایانامه: Drmaryam.Ahmadi@yahoo.com
2
وکیل پایه یک دادگستری، عضو کانون وکلای دادگستری البرز . Badrzadeh.akbar@yahoo.com
از مهمترین مباحث حقوق دریایی، حملونقل دریایی و مسئولیت مدنی متصدی است و اهمیت آن نسبت به حملونقل خشکی و هوایی بیشتر است، زیرا هزینه و سهولت آن بیشتر است و در عین حال نقش آن در توسعه تجارت بینالملل در مقایسه با سایر حملونقلها از اهمیت بیشتری برخوردار است. حمل و نقل دریایی کالا در حقوق بینالمللی را مقررات سه کنوانسیون عمده مختلف تنظیم میکند: کنوانسیون لاهه ـ ویزبی ۱۹۲۴، کنوانسیون هامبورگ ۱۹۸۷و کنوانسیون اخیرالتصویب روتردام ۲۰۰۸. لذا کشورهای مختلف بسته به اینکه به کدامیک از این کنوانسیونها ملحق شده باشند یا مقررات آن را وارد حقوق داخلی خود کرده باشند، حملونقل بینالمللی کالا از طریق دریا را بر ساختارهای متفاوتی بنا نهادهاند. مبنای مسئولیت متصدی حملونقل در هریک از این سه کنوانسیون، در عین اینکه بر زمینه تقصیر قرار گرفته، متفاوت است. درخصوص مبنای مسئولیت متصدی حملونقل در این کنوانسیونها و به تبع آن قانون دریایی ایران، اختلاف نظر وجود دارد و بیشتر معتقدند که بر فرض تقصیر استوار شده است؛ درحالیکه مسئولیت در مقررات هامبورگ مبتنی بر فرض مسئولیت است و مقررات روتردام در عین اینکه مسئولیت را بر فرض تقصیر استوار ساخته، تفصیلاً بار اثبات دعوا را در هریک از مراحل اثبات ادعا، بهطور متعادل میان مدعی و متصدی تقسیم کرده و لذا میتوان که گفت ساختاری نو در اختصاص بار اثبات دعوا و تعیین مبنای مسئولیت بنا نهاده است. این مقاله با رویکرد تطبیقی تلاش کرده تا مبنا، شرایط و مسئولیت متصدی در قراردادهای حملونقل بینالمللی دریایی کالا را با توجه به مقررات لاهه، هامبورگ و روتردام مطالعه کند.
اعلاییفرد، محمدعلی (1387)، حقوق دریایی (حملونقل بینالمللی دریایی)، تهران، انتشارات نخل دانش.
امید، هوشنگ (1353)، حقوق دریایی، جلد 1، تهران، مدرسه عالی بیمه ایران، تهران.
اندرز، داود؛ منتظر، مهدی؛ مسعودی، فرزاد (1391)، «مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در قبال مسافر در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی»، نشریه دانش حقوق مدنی، شماره 1، صص 84-57.
ایزانلو، محسن؛ بهادران شیروان، مرتضی؛ مهاجرانی، علی (1395)، «تحدید مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران وکنوانسیونهای بینالمللی»، مجله آموزههای حقوقی گواه، شماره دوم، صص 54-31.
تقیزاده، ابراهیم؛ احمدی، افشین (1394)، «بررسی تطبیقی حدود و مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در کنوانسیون روتردام با کنوانسیونهای بروکسل و هامبورگ»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ششم، شماره دوم، صص 467-443.
تقیزاده، ابراهیم (1389)، حقوق حملونقل دریایی، تهران، انتشارات مجد.
ستوده تهرانی، حسن (1359)، حقوق تجارت، جلد 4، تهران، انتشارات دهخدا.
سیمایی صراف، حسین؛ یاری، میثم (1393)، «تعهدات و مسئولیتهای متصدی حملونقل دریایی در کنوانسیون روتردام؛ مطالعه تطبیقی با قانون دریایی ایران، کنوانسیونهای بروکسل و هامبورگ»، نشریه تحقیقات حقوقی، شماره 66، صص 144-113.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1390)، «قلمرو اجرای کنوانسیون روتردام؛ احتمال تعارض در اجرا با دیگر کنوانسـیونهـا و عـدم پـذیرش حـق شـرط»، مجلـه حقـوقی بینالمللی، شماره 45، 1390.
صادقی نشاط، امیر؛ صمدی، افروز (1397)، «دوران مسئولیت متصدی حملونقل دریایی و تداخل آن با مسئولیت گمرک»، نشریه مطالعات حقوق خصوصی، شماره 2، سال 48، صص 299-285.
قربانی، اکبر (1391)، «تأثیر فعل زیاندیده بر مسئولیت فاعل ضرر در حقوق خصوصی ایران»، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه گیلان.
کاتوزیان، ناصر (1394)، حقوق مدنی، عقود معین، تهران، شرکت سهامی انتشار.
ــــــــــــــ (1390)، دوره حقوق مدنی، الزامهای خارج از قرارداد، ضمان قهری، جلد اول: مسئولیت مدنی، تهران، مؤسسه چاپ و انتشار دانشگاه تهران.
ــــــــــــــ (1376)، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، چاپ دوم، تهران، شرکت سهامی انتشار.
ـــــــــــــ (1376)، حقوق مدنی، معاملات معوض، عقود تملیکی، بیع، معاوضه، اجاره، قرض، چاپ ششم، تهران، شرکت سهامی انتشار.
محبی، مهرآسا (1392)، «بررسی تطبیقی مسئولیت متصدی حملونقل در قبال خسارت به کالا در کنوانسیونهای هامبورگ و روتردام»، مجله پژوهشهای حقوقی، شماره 24، صص 215-214.
محمدزاده وادقانی، علیرضا (1381)، «مسئولیت متصدی حملونقل دریایی»، نشریه دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 55، صص 101-65.
معین، محمد (1363)، فرهنگ معین، جلد 3، تهران، انتشارات امیرکبیر.
یاری، میثم؛ مهاجری، بهروز (1393)، «تعهدات و مسئولیتهای فرستنده کالا در کنوانسیون روتردام؛ مطالعه تطبیقی با قانون دریایی ایران، کنوانسیونهای بروکسل و هامبورگ»، نشریه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، شماره 25، صص 144-126.
ب) قوانین و مقررات
قانون تجارت
قانون دریای
قانون مدنی
کنوانسیون بروکسل (لاهه)
کنوانسیون هامبورگ
ج)لاتین
Adamsson, Joakim, (2011),The Rotterdam Rules, A Transport Convention For The Future?, Faculty of Law Lund University, Autumn semester.
Alter, Michel (1989), Droit des transports, editon 2, Memento Daloz.
Fraikin, Guy et André BOQUET (1987), Les dommagesd'origineinconnuedans les transpotrsconnaissement, D.M.F, Dèc. pp. 707-715.
F. Pad field (1989), lawmade simple ,7 ed , Made Simple Books.
Rodiere, René (1978) La responsabilitédu transporteur maritime suivant les règles deHamburg D.M.F, No.356, pp.451-464.
Sweeney, Joseph C.(1979), Les règles de Hamburg: point du vue d'un juristeanglosaxon, D.M.F, Juin 1979, pp. 323–335.
Zondo, Wandile, (2016), Limitation of liability for Maritime Claims: a South African perspective: http://commons.wmu.se/all_dissertations.
Uhgener, M. Fehmi, “Obligations and Liabilities of the Carrier”, in: Meltem Deniz Guner- Ozbek, an Appraisal of the Rotterdam Rules, 2011, p. 142
د)کنوانسیونها
International Convention for the Unification of Certain Rules Relating to Bills of Lading, Brussels, 1924 (The Hague Rules).
Convention for the Unification of Certain Rules for International Carriage by Air, Montreal, 1999.
Schedule Convention on the Contracts for the International Carriage of Goods by Road.
Uniform Rules concerning the Contract for International Carriage of Goods by Rail (CIM), 1980.
United Nations Convention on the Carriage of Goods by Sea, Hamburg, 1978 (Hamburg Rules).
United Nations Convention on Contracts for the International Carriage of Goods Wholly or Partly by Sea, 2008.
احمدی,دکتر مریم و بدرزاده,اکبر . (1403). بررسی مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران و تطبیق آن با کنوانسیون بروکسل، مقررات هامبورگ و روتردام. فصلنامه قضاوت, 24(119), 112-134. doi: 10.22034/judg.2024.2038150.1318
MLA
احمدی,دکتر مریم , و بدرزاده,اکبر . "بررسی مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران و تطبیق آن با کنوانسیون بروکسل، مقررات هامبورگ و روتردام", فصلنامه قضاوت, 24, 119, 1403, 112-134. doi: 10.22034/judg.2024.2038150.1318
HARVARD
احمدی دکتر مریم, بدرزاده اکبر. (1403). 'بررسی مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران و تطبیق آن با کنوانسیون بروکسل، مقررات هامبورگ و روتردام', فصلنامه قضاوت, 24(119), pp. 112-134. doi: 10.22034/judg.2024.2038150.1318
CHICAGO
دکتر مریم احمدی و اکبر بدرزاده, "بررسی مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران و تطبیق آن با کنوانسیون بروکسل، مقررات هامبورگ و روتردام," فصلنامه قضاوت, 24 119 (1403): 112-134, doi: 10.22034/judg.2024.2038150.1318
VANCOUVER
احمدی دکتر مریم, بدرزاده اکبر. بررسی مبنای مسئولیت متصدی حملونقل دریایی در حقوق ایران و تطبیق آن با کنوانسیون بروکسل، مقررات هامبورگ و روتردام. قضاوت, 1403; 24(119): 112-134. doi: 10.22034/judg.2024.2038150.1318