فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

امکان‌سنجی عدول از مقررات تملک قهری برای انتقال مالکیت با فرض مطالبه ارزش روز املاک از مراجع قضایی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استاد حقوق تجارت بین‌الملل دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،(نویسنده مسئول)، رایانامه: Info@DrDarabpour.ir
2 دکترای حقوق خصوصی و مالکیت فکری، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی. تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: maryam_darabpour@yahoo.com
چکیده
تملک قهری نتیجه و ثمره خرید قهری یا بیع قهری در معنای عام آن است و زمانی قابلیت اعمال دارد که مقتضی موجود و موانع مفقود باشد. تملک قهری استثنایی بر اسباب تملک مذکور در قانون مدنی است. مضافاً، در موارد غیر از تملک قهری و احیاناً تلف حکمی املاک، صدور حکم در مراجع قضایی به درخواست مالکان برای تعیین ارزش ملک، صرفاً اعلام امکان انجام بیع عادی با دولت یا ارگان‌های اجرایی است. حتی صدور اجرائیه توسط مالکان علیه دولت یا ارگان‌های اجرایی برای مطالبه ارزش بهای ملک متصرفی که طرح تملکی برای آن وجود ندارد، فی‌نفسه نه تنها حکم اباحه خرید را به وجوب تبدیل نمی‌کند و ناقل مالکیت از این اشخاص به دولت یا ارگان‌های اجرایی نیست، بلکه مالکان با وجود صدور حکم و حتی اجرائیه، کماکان بر منافع مستوفات و غیرمستوفات و اجرت‌المثل قانونی آن املاک و اراضی حق قانونی و شرعی غیرقابل انکار دارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. احمدی، سید محمدصادق؛ عباسی، عباس (1398)، «تحلیل مبانی حقوقی حاکم بر تملکات شهرداری در نظام حقوقی ایران»، تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، شماره 41، صص184-163.
  2. ادیب، حسین؛ مظاهری کوهانستانی، رسول؛ الشریف، محمدمهدی؛ جلالی، محمود (1399)، «تحدید مالکیت خصوصی در اجرای طرح‌های عمومی و جبران خسارات ناشی از آن در نظام حقوقی ایران و انگلستان»، پژوهش حقوق خصوصی، دوره 9، شماره 33، صص38-9.
  3. امینی، منصور؛ کاشانی، سید صادق (1396)، «احترام به حق مالکیت در حقوق اساسی»، تحقیقات حقوقی، شماره 79، صص193-171.
  4. اندیشور، غلام‌علی (1399)، «سلب یا تحدید مالکیت خصوصی برای تأمین منافع عمومی از دیدگاه فقه اسلامی و حقوق افغانستان»، دانشگاه مذاهب اسلامی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
  5. پندار، کمال (1397)، «بررسی حقوقی مالکیت خصوصی در راستای منافع عمومی»، ایرانیار، دوره 2، شماره 7، صص385-365.
  6. پولادین، حجت (1398)، «بررسی قاعده سلطنت با رویکرد حضرت امام خمینی»، گفتمان حقوقی، شماره 35، صص79-98.
  7. توسلی نائینی، منوچهر؛ نصوحیان، رضا (1396)، «تقابل مقررات شهری و قوانین سرمایه‌گذاری در زمینه حمایت از مالکیت؛ چالشی در راستای جذب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران»، مدیریت شهری، شماره 47، صص94-75.
  8. جابر، کریم (1399)، «در قانونی بودن سلب مالکیت برای منافع عمومی؛ یک مطالعه مقایسه‌ای بین قانون عراق و فقه اسلامی»، دانشگاه جامعه‌المصطفی العالمیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
  9. حبیب‌نژاد، سید احمد؛ پیلوار، رحیم؛ صابری، روشنک (1398)؛ «اصول حاکم بر جبران خسارت در تملک قانونی املاک از سوی دولت و شهرداری‌ها»، نشریه علمی ـ پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، شماره 18، صص75-49.
  10. حسنوند، محمد؛ حسنوند، مهدی (1397)، «واکاوی معیار جبران عادلانه در تملک املاک خصوصی جهت استفاده عمومی توسط دولت»، شماره 23، صص129-146.
  11. حسینی، سید ابراهیم؛ راغبی، محمدعلی؛ نوذری فردوسیه، محمد (1396)، «واکاوی شیوه تعارض‌زدایی میان قاعده تسلیط و دیگر قواعد مربوط در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، حکومت اسلامی، شماره 4 (پیاپی 86)، صص 156-129.
  12. حسینی، سید حسن؛ اعتدالی‌پژوه، ثریا (1396)، «قاعده تسلیط در فقه و تأثیر ان بر حق مالکیت در حقوق ایران»، کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی، کازرون.
  13. حسینی، سید یاسر؛ طباطبایی، سید محمدصادق؛ توسلی نائینی، منوچهر (1398)، «واکاوی ماهیت حقوقی تملک قهری املاک واقع در طرح‌های عمومی»، فصنامه پژوهش حقوق عمومی، شماره 64، صص 149-121.
  14. خوبیاری، حامد (1398)، «سلب «حق» و تحدید «حکم اباحه» در نظام حقوقی ایران»، دوفصلنامه مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، سال 13، شماره 40، صص103-73.
  15. خیرالدین، رضا؛ کامیار، غلامرضا؛ دلایی میلان، ابراهیم (1395)، «تعادل‌بخشی بین حقوق مالکانه و منافع عمومی در اقدامات نوسازانه شهری (از تعارض منافع تا تعادل حقوق در قوانین سلب و تأمین حقوق مالکانه)، فصلنامه پژوهش‌های معماری اسلامی، شماره 13، سال چهارم، صص43-22.
  16. داراب‌پور، مهراب (1394)، حقوق اموال و مالکیت، انتشارات جنگل جاودان.
  17. ـــــــــــــــــ (1398)، حقوق بیع داخلی، انتشارات جنگل جاودان.
  18. داراب پور، محمدرضا (1403)، «زمان و ملزومات انتقال مالکیت در تملک قهری»، فصلنامه قضاوت، دوره 24 شماره 117 صص 85-71.
  19. دلیر، علی (1394)، «بررسی فقهی و حقوقی تملک اموال خصوصی توسط دولت»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
  20. رضایی، مهدی؛ مهدوی زاهد، مهدی؛ مرادی برلیان، مهدی (1395)؛ درآمدی بر مفهوم اصل تناسب در حقوق عمومی اقتصادی مورد کاویِ مفهوم تصاحب عمومی اموال خصوصی در رویه قضایی ایالات متحده آمریکا»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال 18، شماره 53، صص 76-59.
  21. رضایی‌زاده، محمدجواد؛ ذکائی، محمد (1399)، «تملک اراضی و املاک اشخاص خصوصی توسط وزارت نفت و نظام حقوقی جبران خسارت آن»، مطالعات حقوق انرژی، دوره 6، شماره 2، صص 319-305.
  22. صدرزاده افشار (1352)، «سلب مالکیت به سبب منافع عمومی در حقوق فرانسه»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، صص 83-54.
  23. صفی‌خانی، بهاره (1395)، منافع عمومی و سلب مالکیت خصوصی، انتشارات انصار.
  24. طاهری، محمدسلمان (1381)، «محدودیت‌های حقوق مالکانه اشخاص در قوانین و مقررات شهرداری‌ها»، شماره 2، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی، صص 97-79.
  25. عابدی سرآسیا، علیرضا (1396)، «قاعده تسلیط و نقش آن در تصحیح قراردادهای نوپیدا (با نگاهی به اندیشه‌های امام خمینی)، پژوهش‌نامه متین، صص 154-129.
  26. عباسی مقدم، کبری؛ مظاهری کوهانستانی، رسول (1394)، «حریم اراضی برای کاربری‌های عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران»، مطالعات فقهی و فلسفی، شماره 22، صص 25-7.
  27. عطریان، فرامرز (1393)، «وضعیت حقوقی تملک‌های دستگاه‌های اجرایی پس از انتفای طرح»، فصلنامه حقوق اداری، سال 2، شماره 5، صص 146-125.
  28. غمامی، سید محمدمهدی؛ حیدری، وحید (1399)، «اصول و سازوکارهای قانونی تملک قهری جهت اجرای طرح‌های عمومی»، فصلنامه رأی مطالعات آرای قضایی، شماره 30، صص 76-65.
  29. فقیه لاریجانی، فرهنگ (1402)، «جبران خسارت ناشی از تملک قهری املاک و اجرای طرح‌های عمومی در نظام حقوقی ایران و انگلستان»، فصلنامه حقوق اداری، شماره 36، ص52.
  30. فقیه لاریجانی، فرهنگ؛ نجابت‌خواه، مرتضی؛ خیرالله‌پور، خدیجه (1398)، «مرجع و فرایند تملک قهری اراضی در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان»، فصلنامه حقوق اداری، شماره 20، صص 224-201.
  31. ویژه، محمدرضا؛ امجدیان، حسن (1394)، «رویکرد فقهای شورای نگهبان در زمینه‌ رویارویی مالکیت خصوصی و منفعت عمومی، مطالعه‌ رویه‌ای»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال 4، شماره 12، صص 46-23.
دوره 24، شماره 119
پاییز 1403
صفحه 72-90

  • تاریخ دریافت 07 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 03 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1403