در دهههای اخیر افزایش پروندههای قضایی و محدودیتهای منابع بار سنگینی بر دوش سیستمهای قضایی کشورها گذاشته بود. با توجه به افزایش روزافزون پروندهها و لزوم کارآمدسازی نظام عدالت، دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد در سیستمهای حقوقی جهانی، راهکاری مؤثر در حل اختلافات و کاهش ورودی پروندهها به دستگاه قضایی مطرح شده بود. اهمیت این پژوهش در بررسی جامع نقش دادگاههای صلح در کاهش بار سیستم قضایی، شناسایی عوامل کلیدی موفقیت و ارائه راهکارهای عملی نهفته است. هدف اصلی این پژوهش بررسی نهاد دادگاه صلح اخیرالتأسیس در نظام حقوقی ایران و نقد و بررسی قانون جدید شوراهای حل اختلاف نیست، بلکه هدف اصلی این پژوهش تحلیل جامع عملکرد دادگاههای صلح و شناسایی الگوهای موفق بینالمللی و امکان پیادهسازی آن در ایران است. در این مقاله ابتدا عملکرد دادگاههای صلح و تأثیر آنها بر کاهش حجم پروندهها تشریح شده، سپس با مطالعه تطبیقی چند نمونه موفق از کشورهای پیشرو، ویژگیها و عوامل کلیدی موفقیت این نمونهها بررسی و مقایسه شده است. در ادامه، چالشهای اصلی پیادهسازی دادگاههای صلح در ایران شناسایی و راهکارهایی برای غلبه بر این موانع ارائه شد. یافتههای این پژوهش نشان داد که دادگاههای صلح درصورت اجرای صحیح، میتوانند نقش مؤثری در کاهش بار سیستم قضایی ایفا کنند. عواملی چون انعطافپذیری در رسیدگی، سرعت در حلوفصل اختلافات و مشارکت فعال طرفین در فرایند از جمله ویژگیهای کلیدی نمونههای موفق بودند. با این حال، چالشهایی نیز وجود دارند. در پایان، این مقاله با ارائه پیشنهادهایی برای بهبود دادگاههای صلح، راهکارهایی عملی برای سیاستگذاران و مسئولان قضایی ارائه داد. نتایج این پژوهش میتواند در طراحی و اصلاح سیاستهای قضایی و بهینهسازی فرایندهای حلوفصل اختلافات مورد استفاده قرار گیرد و گامی مؤثر در جهت ارتقای کارآمدی و دسترسی به عدالت در جامعه باشد.
انصاری، مسعود (1399)، کلیات حقوق اداری، چاپ بیستوچهارم. تهران: میزان.
بلوری، علی (1402)،دادگاه صلح بر اساس قانون جدید شوراهای حل اختلاف، لامینگو بلاگ (تاریخ مراجعه 14/6/1403): https://lawmingo.com/mag/how-is-the-peace-court-formed-based-on-the-new-dispute- resolution-councils-law
خالقی، علی (1398)، آیین دادرسی کیفری، چاپ چهلودوم. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
شفیعی، حنانه (1402)، جزییات قانون جدید شوراهای حل اختلاف، خبرگزاری ایرنا به نشانی اینترنتی (تاریخ آخرین مراجعه 16/6/1403): irna.ir/xjNTdq
فتحی، بدیع (1403)، نقد و تحلیل صلاحیتهای دادگاه صلح، پژوهش حقوق خصوصی، شماره 12(47).
کاتوزیان، ناصر (1398)، مقدمه علم حقوق، چاپ صدوپنجم. تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاویار، حسین، امینی، مهدی (1403)، صلاحیت دادگاه صلح در قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402، فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی، شماره 29(106).
مهرپور، حسین (1397)، مباحثی از حقوق اساسی، چاپ پنجم، تهران: اطلاعات.
Bone, R.G., (2003). Civil Procedure: The Economics of Civil Procedure. New York: Foundation Press.
Cadiet, L. (2017). Introduction à la procédure civile. Paris: LexisNexis. 5th Edition.
Cappelletti, M., & Garth, B. (2019). Access to Justice: A World Survey. Milano: Giuffrè. 3rd Edition.
Chiarloni, S. (2019). Riforme processuali e società complesse. Torino: Giappichelli. 2nd Edition.
Dupont, Jean. (2020). The Role of Peace Courts in the French Legal System. Paris: Éditions Dalloz.
Ferrand, F. (2018). Procédure civile. Paris: Dalloz. 3rd Edition.
Fukurai, H. (2021). Citizen Participation in Law, Justice, and Democracy: A Comparative Perspective. New York: Springer. 2nd Edition.
Galanter, M. (1974). “Why the ‘Haves’ Come Out Ahead: Speculations on the Limits of Legal Change,” Law & Society Review, 9(1), 95-160.
Guinchard, S. (2020). Procédure civile: Droit interne et européen du procès civil. Paris: Dalloz. 35th Edition.
Haley, J. O. (2018). Law and Justice in Japanese Legal History. Leiden: Brill. 1st Edition.
Hensler, D.R., (2003). “Our Courts, Ourselves: How the Alternative Dispute Resolution Movement is Reshaping Our Legal System,” Penn State Law Review, 108(1), 165-186.
Jeuland, E. (2019). Droit processuel général. Paris: LGDJ. 4th Edition.
Judiciary UK. (n.d.). Magistrates. Retrieved February 4, 2025, from https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/who-are-the-judiciary/magistrates/
Kisa, T. (2022). The Japanese Judicial System: Law, Courts, and Legal Culture. Tokyo: University of Tokyo Press. 3rd Edition.
Lupoi, M. A. (2022). Sistemi processuali a confronto: Tradizioni giuridiche e trasferimenti di modelli. Padova: CEDAM. 2nd Edition.
Mak, E. (2017). Judicial Decision-Making in a Globalised World: A Comparative Analysis of the Changing Practices of Western Highest Courts. Hart Publishing.
Matsui, S. (2020). The Constitution of Japan: A Contextual Analysis. Oxford: Hart Publishing. 2nd Edition.
Ministère de la Justice. (2020). Les juridictions de première instance. Récupéré le 4 février 2025, de https://www.justice.gouv.fr/organisation-de-la-justice-10031/les-juridictions-de-premiere-instance-10033
Müller, Hans. (2019). Friedensgerichte im deutschen Rechtssystem. Berlin: Springer-Verlag.
Oda, H. (2019). Japanese Law. Oxford: Oxford University Press. 4th Edition.
Reiling, D. (2020). Technology for Justice: How Information Technology Can Support Judicial Reform. Leiden University Press.
Staudt, R., & Hannaford, P. L. (2019). Access to Justice: Meeting the Needs of Self-Represented Litigants. National Center for State Courts.
Steele, S. (2019). Legal Education in Asia: From Imitation to Innovation. London: Routledge. 2nd Edition.
Tanaka, H. (2021). The Japanese Legal System: Text, Cases and Materials. Tokyo: University of Tokyo Press. 3rd Edition.
Taruffo, M. (2021). La giustizia civile in Italia dal '700 a oggi. Bologna: Il Mulino. 4th Edition.
Yamamoto, M. (2020). Technology and the Japanese Legal System. Kyoto: Kyoto University Press. 1st Edition.
درگاهی,محمدرضا و جعفری خسرو آبادی,نصراله . (1404). نقش دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد مستحدثه در کاهش بار سیستم قضایی: مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی. فصلنامه قضاوت, 25(121), 131-156. doi: 10.22034/judg.2025.2048415.1360
MLA
درگاهی,محمدرضا , و جعفری خسرو آبادی,نصراله . "نقش دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد مستحدثه در کاهش بار سیستم قضایی: مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی", فصلنامه قضاوت, 25, 121, 1404, 131-156. doi: 10.22034/judg.2025.2048415.1360
HARVARD
درگاهی محمدرضا, جعفری خسرو آبادی نصراله. (1404). 'نقش دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد مستحدثه در کاهش بار سیستم قضایی: مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی', فصلنامه قضاوت, 25(121), pp. 131-156. doi: 10.22034/judg.2025.2048415.1360
CHICAGO
محمدرضا درگاهی و نصراله جعفری خسرو آبادی, "نقش دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد مستحدثه در کاهش بار سیستم قضایی: مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی," فصلنامه قضاوت, 25 121 (1404): 131-156, doi: 10.22034/judg.2025.2048415.1360
VANCOUVER
درگاهی محمدرضا, جعفری خسرو آبادی نصراله. نقش دادگاههای صلح بهعنوان یک نهاد مستحدثه در کاهش بار سیستم قضایی: مطالعه تطبیقی نمونههای موفق بینالمللی. قضاوت, 1404; 25(121): 131-156. doi: 10.22034/judg.2025.2048415.1360
