1
کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی. مدرس مدعو دانشگاه آزاد اسلامی شهرستان هشتگرد. تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: Fariba_ranjbar@yahoo.com
2
دکترای حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران (پردیس فارابی قم)، تهران، ایران، رایانامه: mmanjom@yahoo.com
برای جلوگیری اشخاص از سوءاستفاده از حقوق خویش، قاعده منع سوءاستفاده از حق در قوانین بهوجود آمد و برحسب تمایز هر موضوع، ضمانتاجرای خاص آن نیز پیشبینی شد. از مهمترین مبانی قانونی در این خصوص اصل 40 قانون اساسی است. سوءاستفاده از حق در حقوق ثبت موضوع درخور نگرشی است. افراد ممکن است در ثبت، از حقوق خود سوءاستفاده کنند که چنین امری میتواند منجر به فعالیتهای تقلبی و اختلافی شود. لذا باید به این پرسشها پرداخته شود که اولاً سوءاستفاده از حق در حقوق ثبت به چه مفهومی است و این امر چه ارتباطی با نظم عمومی دارد. ثانیاً مصادیق سوءاستفاده از حق در قانون ثبت چیست و در نهایت چه ضمانت اجرایی دارد. نتایج پژوهش درخصوص پرسش اول آن است که این قاعده یکی از مبانی مسئولیت مدنی تلقی میگردد و به نوعی قلمروی استفاده از حق را مشخص مینماید. لذا همچون قاعده نظم عمومی، در مقابل اصل حاکمیت اراده قرار میگیرد و مانع اِعمال حقوقی میگردد که سبب اضرار به غیر میشود. از مصادیق مهم این قاعده در قانون ثبت، مواد 43 و 45 است. در نهایت آنچه مقنن برای ضمانت اجرای جلوگیری از سوءاستفاده از حق پیشبینی کرده، یک ضمانت اجرای مشترک (جبران خسارت) و چند ضمانت اجرای متفاوت (مجازات کیفری، بطلان ثبت و صحت ثبت) است.
احمدی، مهدی (1390). جعل اسناد رسمی و کلاهبرداری در قوانین ثبتی، تهران: دانشور.
ــــــــــــــــــــــ. (1400). در هوای حق و عدالت، چاپ ششم، تهران: کارنامه.
اکبرینه، پروین. (1391). منع از سوءاستفاده از حقوق عینی در قانون مدنی، فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال چهارم، شمارههای 13 و 12.
آزاده رنجبر، فریبا. (1400). مفهوم نظم عمومی در معاملات، پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته حقوق خصوصی، دانشگاه شهید بهشتی تهران.
بهرامی احمدی، حمید. (1377). سوءاستفاده از حق، چاپ سوم، تهران: اطلاعات.
پروین، فرهاد، نصرتی صدقیانی، ناصر. (1390). تحلیلی از مسئولیت مندرج در ماده 132 قانون مدنی و تأملی بر تخصیص یا عدم تخصیص آن، نشریه فقه و حقوق اسلامی، سال دوم، شماره سوم.
توسلی، علی. (1389). کیفرهای حمایتی از حقوق ثبت، تهران: دادگستر.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1390). حقوق ثبت ـ ثبت املاک، چاپ ششم، تهران: گنج دانش.
حبیبزاده، محمدجعفر. (1397) تحلیل جرایم کلاهبرداری و خیانت درامانت در حقوق کیفری ایران، چاپ ششم، تهران: دادگستر.
حمیتی واقف، احمدعلی. (1384). حقوق ثبت (ثبت املاک، ثبت اسناد و اجرای اسناد رسمی)، چاپ دوم، تهران: دانشنگار.
رضاپناه، محسن. (1392). نقد و بررسی جرایم ثبتی، تهران: جنگل.
زراعت، عباس. (1393). حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه اموال و مالکیت)، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: جنگل.
سبزواری، حجت، فرامرزی، ابراهیم، درویشزاده، محمد، سوری، حسن، مصدق، محمد، مهاجری، علی، علیپور، غلامرضا، مداح، محمد و رئیسی، روحالله. (1390). نکتههای کلیدی در رسیدگی به جرم کلاهبرداری: شامل نکتههای کلیدی مرتبط به جرم کلاهبرداری، مواد قانون مرتبط با جرم کلاهبرداری، آرای دیوان عالی کشور و نظرات مشورتی، چاپ سوم، تهران: جاودانه.
شهری، غلامرضا. (1400). حقوق ثبت اسناد و املاک، چاپ پنجاه و چهارم، تهران: جهاد دانشگاهی.
عباسی، اسماعیل. (1386). معنا و مفهوم حسن نیت در قراردادها، فصلنامه دانشکده حقوق، پیششماره 2.
کاتوزیان، ناصر. (1394). اموال و مالکیت، چاپ چهل و چهارم، تهران: میزان.
کریمی، حسین. (1378). جرمها و مجازاتها (عناوین و اعمالی که در قوانین ایران برای آنها مجازات تعیین شده است)، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
کریمی، عباس، لطفی فروشانی، مهران. (1397). مقابله با سوءاستفاده از حق در شرکتهای تجاری در ایران در پرتو قاعده لاضرر، دو فصلنامۀ علمی پژوهشی پژوهشنامه حقوق اسلامی، سال 19، شماره دوم.
محمدی، مهدی، پاسبان، محمدرضا. (1401). راهکارهای غیرقضایی مقابله با سوءاستفاده از حق با تأکید بر شرکتهای تجاری و دولتی، فصلنامه علمی پژوهشهای نوین حقوق اداری، سال چهارم، شماره دهم.
موحد، محمدعلی.(1397). حق و سوءاستفاده از آن، تهران: کارنامه.
نظرپور، حمزه، ایزدیفر، علیاکبر و محسنی دهکلانی، محمد. (1397). بررسی فقهی حقوقی سوءاستفاده از حق مالکیت ربات در امر اشتغال، فصلنامه آموزههای فقه مدنی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 18.
Colin, A. et Capitan, H. (1953). Traite` de droit civil, Paris, Dalloz,8th, t. II.
Gaillard, Emmanuel. (2017). Abuse of Process in International Arbitration, Published Advance Access December, Vol. 32, No. 1.
(Daniel). (1995). `Good Faith and Remedies for Breach of Contract` in `Jack Beaston and Daniel Friedmann, Good Faith and fault in contract Law` Clarendon Press. Oxford.
Ripert, G. et J, Boulanger. (1956). Traite` de droit civil, Paris, L. G. D.J.
رأی شماره 3629 مورخ 24/11/1317 صادره از دیوان عالی کشور.
دادنامه تجدیدنظر به شماره 930998020720087 مورخ 2/9/1394 صادره از شعبه 12 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، قابل دسترس در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/28902.
رأی وحدت رویه شماره 835 مورخ 17/2/1334 صادره از هیأت عمومی دیوان عالی کشور.
رأی وحدت رویه شماره 4253 مورخ 13/9/1338 صادره از هیأت عمومی دیوان عالی کشور.
آزاده رنجبر,فریبا و انجم شعاع,محمد مهدی . (1403). سوء استفاده از حق در قانون ثبت اسناد و املاک و ارتباط آن با نظم عمومی. فصلنامه قضاوت, 24(120), 83-101. doi: 10.22034/judg.2025.2043852.1350
MLA
آزاده رنجبر,فریبا , و انجم شعاع,محمد مهدی . "سوء استفاده از حق در قانون ثبت اسناد و املاک و ارتباط آن با نظم عمومی", فصلنامه قضاوت, 24, 120, 1403, 83-101. doi: 10.22034/judg.2025.2043852.1350
HARVARD
آزاده رنجبر فریبا, انجم شعاع محمد مهدی. (1403). 'سوء استفاده از حق در قانون ثبت اسناد و املاک و ارتباط آن با نظم عمومی', فصلنامه قضاوت, 24(120), pp. 83-101. doi: 10.22034/judg.2025.2043852.1350
CHICAGO
فریبا آزاده رنجبر و محمد مهدی انجم شعاع, "سوء استفاده از حق در قانون ثبت اسناد و املاک و ارتباط آن با نظم عمومی," فصلنامه قضاوت, 24 120 (1403): 83-101, doi: 10.22034/judg.2025.2043852.1350
VANCOUVER
آزاده رنجبر فریبا, انجم شعاع محمد مهدی. سوء استفاده از حق در قانون ثبت اسناد و املاک و ارتباط آن با نظم عمومی. قضاوت, 1403; 24(120): 83-101. doi: 10.22034/judg.2025.2043852.1350
