خریدار با حسن نیّتی که از مغصوبه بودن مبیع مطلع نیست، در صورت اعمال سختگیرانه قواعد سنتی غصب، متحمل خسارات فراوانی میگردد. این امر بهخصوص در مواردی که وی اقدام به ایجاد مستحدثات در عرصه ملک نموده، مصداق مییابد. در صورت اصرار مالک عرصه بر تخریب بنا و فزونی خسارات وارده از این امربر ارزش عرصه، دادرسان به دنبال ارائه راهکارهایی برای جمع بین حقّین بوده و برخی از مصادیق آن در آراء صادره توسط ایشان متبلور گشته است. یکی از این دیدگاهها، حکم به «شرکت قهری» مالکین عرصه و اعیان درمجموع ملک است که عمدتاً مبتنی بر وضعیت اقتصادی جامعه و برای جلوگیری از ایراد ضرر هنگفت به خریدار با حسن نیّت اصدار مییابد. در این پژوهش بر آنیم تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر روش کتابخانهای، بهنقد و بررسی دادنامه شماره 9909970221502339 مورخ 27/10/1399 صادره از شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان تهران که بر اساس دیدگاه شرکت قهریِ مالکین عرصه و اعیان، انشاء گردیده و بیانکننده دیدگاهی نو در زمینه غصب اموال و تصرفات بعدی در آن است پرداخته و چالشهای پیش روی جامعه حقوقی و قضایی کشور در خصوص مورد را بررسی نماییم. نظر بهصراحت دیدگاه فقهای امامیه و متون قانونی ایران در مورد غصب اموال و ضرورت حفظ صلح اجتماعی، صدور حکم به «شرکت قهری» مالک و غاصب در عرصه و اعیان، دشوار مینماید؛ لذا درنهایت صدور حکم بر اساس نهاد «تلف حکمی» که موردتوجه برخی از دادرسان نیز قرارگرفته، موجّه تر به نظر میرسد.
آجری آیسک، عاطفه و صدیقه محمدحسنی. (۱۴۰۲). تلف حکمی مال مغصوب فروختهشده به خریدار با حسن نیت در ترازوی نقد فقهی، آموزههای فقه مدنی، شماره 28، صص 3-26.
اصغری خاتونی، محمد و علی غریبه. (۱۳۹۳). تأثیر سکوت در تشکیل اعمال حقوقی، فصلنامه علمی-پژوهشی فقه و مبانی حقوق اسلامی، شماره 20، صص 11-20.
امام خمینی ره.(1392 ه.ش). تحریر الوسیله، جلد دوم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.(قدس سره).
آجری آیسک، عاطفه و صدیقه محمدحسنی.(۱۴۰۲). تلف حکمی مال مغصوب فروختهشده به خریدار با حسن نیت در ترازوی نقد فقهی، آموزههای فقه مدنی، شماره 28، صص 3-26.
بحرالعلوم، محمد بن محمدتقی. (1362 ه.ش). بلغة الفقیه، جلد سوم، تهران: مکتبه الصادق(علیه السلام).
جعفری لنگرودی، محمد جعفر. (۱۳۸۸). دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر. (۱۳۹۲). تأثیر اراده در حقوق مدنی، چاپ سوم، تهران: گنج دانش.
جمعی از پژوهشگران زیر نظر هاشمی شاهرودی، سید محمود. (۱۳۸۲ ه.ش). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد دوم، چاپ اول، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
جمعی از پژوهشگران زیر نظر هاشمی شاهرودی، سید محمود. (۱۳۸۲ ه.ش). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، جلد چهارم، چاپ اول، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
نوروزی مقدم,سجاد و امینی,منصور . (1403). شرکت قهری در مال مغصوب، نقد و بررسی رأی دادگاه تجدیدنظر استان تهران. فصلنامه قضاوت, 24(120), 1-24. doi: 10.22034/judg.2025.2055546.1398
MLA
نوروزی مقدم,سجاد , و امینی,منصور . "شرکت قهری در مال مغصوب، نقد و بررسی رأی دادگاه تجدیدنظر استان تهران", فصلنامه قضاوت, 24, 120, 1403, 1-24. doi: 10.22034/judg.2025.2055546.1398
HARVARD
نوروزی مقدم سجاد, امینی منصور. (1403). 'شرکت قهری در مال مغصوب، نقد و بررسی رأی دادگاه تجدیدنظر استان تهران', فصلنامه قضاوت, 24(120), pp. 1-24. doi: 10.22034/judg.2025.2055546.1398
CHICAGO
سجاد نوروزی مقدم و منصور امینی, "شرکت قهری در مال مغصوب، نقد و بررسی رأی دادگاه تجدیدنظر استان تهران," فصلنامه قضاوت, 24 120 (1403): 1-24, doi: 10.22034/judg.2025.2055546.1398
VANCOUVER
نوروزی مقدم سجاد, امینی منصور. شرکت قهری در مال مغصوب، نقد و بررسی رأی دادگاه تجدیدنظر استان تهران. قضاوت, 1403; 24(120): 1-24. doi: 10.22034/judg.2025.2055546.1398