فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

تاثیر آمارخواهی از قضات بر رسیدگی عادلانه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران ، قم، ایران، رایانامه:‌ mirkhalili@ut.ac.ir
2 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران ، قم ، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه:‌ mehrdad.movahedi@ut.ac.ir
چکیده
یکی از مهم‌ترین چالش‌های اساسی اجتماعی و حقوقی آمار خواهی ماهیانه از قضات دادگستری است؛ به این صورت که همان تعداد پرونده که در یک ماه به یک شعبه ارجاع می‌شود، باید همان تعداد یا بیشتر، از موجودی شعبه کسر شود یا پرونده با یکی از دلایل مختومه‌کننده همچون صدور قرار نهایی در دادسرا یا صدور حکم در دادگاه، مختومه گردد. به‌عنوان‌مثال، اگر در یک ماه دویست پرونده به شعبه ارجاع شود، باید دویست پرونده یا بیشتر مختومه شود وگرنه عملکرد شعبه منفی محسوب می‌گردد. در این پژوهش تأثیر آمار خواهی از قضات در طول رسیدگی به پرونده‌های کیفری مطالعه می‌شود و با نظرسنجی انجام‌شده از چهل نفر از قضات، این اثرگذاری مورد تحلیل قرار می‌گیرد. نتایج حاکی از آن است که آمار خواهی از قضات موجب تضییع حقوق طرفین پرونده، بی‌اعتمادی مردم به دستگاه قضایی و افزایش جرم می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابراهیمی، ابراهیم. (1390). موانع تشکیل پرونده شخصیت در نظام کیفری ایران، مطالعات پیشگیری از جرم، سال ششم، شماره 18.
  2. ابول اسال، ژان. (1379). جایگزین‌های سلب آزادی و برآورد ترازنامه اجرای آن‌ها در حقوق فرانسه، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره‌های 31 و 32.
  3. آشوری، محمد، خدادی، ابوالقاسم. (1390). حقوق بنیادین بزه‌دیده در فرایند دادرسی کیفری، آموزه­های حقوق کیفری، شماره 2.
  4. آگاه، وحید. (1389). حقوق بنیادین و اصول حقوق عمومی در‌ رویه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (1388-1361)، تهران: جنگل.
  5. بهادری جهرمی، علی، حسینی، سیده لطیفه. (1393). اصول دادرسی عادلانه در پرتو اندیشه اسلامی و نظام حقوق داخلی، مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال سوم، شماره 7.
  6. بیرانوند، رضا، سبزیان‌فرد، شهرام. (1397). جایگاه جامعه مدنی در حقوق کیفری با تأکید بر سیاست جنایی مشارکتی ایران، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، شماره 39.
  7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1363). ترمیینولوژی‌ حقوق، تهران: کتابخانه گنج دانش.
  8. جمادی، علی. (1385). نقش دادگاه تجدیدنظر استان در تعدیل مجازات با تأکید بر کاهش مجازات حبس، مجله حقوقی دادگستری، شماره 55.
  9. حیدری، مسعود، میرخلیلی، سید محمود. (1397). مبانی فقهی مدیریت خطر در مقابله با بزهکاری، پژوهش­های فقهی، دوره چهاردهم، شماره 1.
  10. رایجیان اصلی‌، مهرداد. (1381). تبیین استراتژی عقب‌نشینی‌ یا‌ تحدید دامنه مداخله حقوق جزا و جایگاه آن در ایران، مجله قضایی و حقوقی دادگستری، شماره 41.
  11. رهامی، محسن، حیدری، علی‌مراد. (1385). جرم‌زدایی از جرائم بدون بزه‌دیده با نگاهی به حقوق ایران، مجله حقوق خصوصی دانشگاه تهران، شماره 10.
  12.  سبزه‌علی، راضیه، اشرافی، محمود، حیدری، مسعود. (1397). آثار پرونده شخصیت در حقوق کیفری ایران، حقوقی دادگستری، شماره 104.
  13. سبزواری‌نژاد، حجت. (1394). حقوق جزای عمومی، جلد سوم، چاپ دوم‌، تهران‌: جاودانه جنگل.
  14. سودمندی، عبدالمجید. (1397). مستدل و مستند بودن آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، ایراد در استناد به قانون اساسی، پژوهش حقوق عمومی، شماره 61.
  15. شایگان، فریبا. (1395). نقش نهادهاى مذهبى درپیشگیرى اجتماعى از جرم، فصلنامه مطالعات پیشگیرى از جرم، شماره 39.
  16. شهید ثانی، زین‌‌الدین بن علی. (1427 ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، جلد اول، قم: دارالتفسیر.
  17. عابدینی، غلامرضا، علوی، سید محمدتقی. (1395). بررسی محتویات پرونده­ شخصیت اطفال و نوجوانان در حقوق ایران، حقوق جزا و سیاست جنایی، شماره 3.
  18.  عبادی، محمداسماعیل. (1385). علل اطاله دادرسی و راهکارهای جلوگیری از آن: تصویب قوانین به‌منظور کاهش پرونده در دادگاه‌ها، مجله قضاوت، شماره 40.
  19. عباسیان، عزت‌الله، جهانگیر‌، محمد‌معین. (1388). تأثیر ترکیب هزینه‌های دولت بر فساد مالی در‌ اقتصاد‌ ایران، مجله اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی.
  20. عزیزی، سمیه، میرخلیلی، سید محمود. (1399). ارتباط نظریه قوچ قربانی و عوام‌گرایی کیفری و تأثیر آن بر سیاست کیفری ایران، پژوهش‌های حقوقی، شماره 41.
  21. عمرانی‌فر، عدنان، شیداییان، مهدی، میرخلیلی، سید محمود. (1399). جایگاه شعبه مقدماتی در دیوان بین‌الملل کیفری و امکان‌سنجی پیش‌بینی آن در حقوق ایران، پژوهشنامه حقوق تطبیقی، شماره 6 .
  22. غلامی، حسین، خاکسار، داود. (1398). عوامل مؤثر بر صدور مجازات جایگزین حبس، پژوهش حقوق کیفری، شماره 26.
  23. فرشی‌زاده، میرناصر، جمشیدی، علیرضا، رحمدل، منصور. (1398). جایگاه و موقعیت قاضی در تحقق اصول دادرسی، نشریه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، شماره 43.
  24. فوکو، میشل. (1382). مراقبت و تنبیه (تولد زندان)، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
  25. کوتر، رابرت، یولن، تامس. ‌(1388). حقوق‌ و اقتصاد‌، مترجمان یدالله‌ دادگر و حامد اخوان هزاوه‌، تهران: نور علم.
  26. گلدوست جویباری، رجب، جهاندار، اکبر. (1388). عوامل انسانی اطاله دادرسی در امور کیفری، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 49.
  27. محسنی، مرتضی. (1382). دوره حقوق جزای عمومی (مسئولیت کیفری)، چاپ دوم، تهران‌:‌ گنج‌ دانش.
  28. مظلومیان، علی. (1352). داوری درباره بزهکار بدون شناخت او بی‌عدالتی است، گشودن پرونده‌ شخصیت برای بزهکار ضروری است، مجله کانون وکلا، شماره ١٢٦.
  29. مقدسی، محمدباقر، فرجیها، محمد. (1392). ویژگی‌های سیاست‌های کیفری عوام‌گرا؛ مطالعه تطبیقی، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره چهارم، شماره 2.
  30. میرخلیلی، سید محمود. (1393). مراتب تعزیر، پژوهش‌های فقهی، دوره دهم، شماره 4.
  31. ـــــــــــــــــــــــــــــ . (1395). بزهکاری یقه‌سفیدها از منظر امام علی علیه‌السلام، نشریه حقوق اسلامی، شماره 51.
  32. میرخلیلی، سید محمود، یعقوبی، تقی. (1396). بررسی عوامل قضایی افزایش جمعیت کیفری زندان‌ها، راهبرد، شماره 82.
  33. ناصری کریموند، اسدالله، طاهری‌نسب، سید یزدالله، شکرچی‌زاده، محسن. (1400). دادرسی عادلانه در مرحله ابتدایی، معیارها و ضمانت‌های اجرا، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، شماره 51.
  34. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1383). پیشگیری عادلانه از جرم، مجموعه مقالات علوم جنایی (مجموعه مقالات‌ در‌ تجلیل از استاد دکتر محمد آشوری)، تهران: سمت.
  35. نوبهار، رحیم، غفاری، محمد. (1399). چالش‌های جرم‌زدایی و راه‌های برون‌رفت از آن، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی،دوره 8، شماره 15.
  36. نیازپور، امیرحسن. (1393). اساسی‌سازى حقوق پیشگیرى از جرم در ایران، فصلنامه پژوهش حقوق کیفرى، شماره 6 .
  37. نیک‌نژاد، جواد، حیدری، نصرت. (1400). موجه، مستند و مستدل بودن رأی دادگاه و داوری، نشریه پژوهش حقوق خصوصی، دوره 9، شماره 35.
  38. ویژه‌، محمدرضا‌، کتابی رودی، احمد. (1393). حدود صلاحیت دیوان عدالت اداری در انتصاب مدیران مؤسسات عمومی غیردولتی (مطالعه موردی مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی)، فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی قضایی، شماره 65 .
  39. یوسفی‌نژاد، نوشین، آقاجانی، محمود. (1396). کاهش مجازات حبس و نقش سیاست محوری قوه قضاییه در تأسیس نهادهای ارفاقی، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره سوم، شماره 2/2.

ب) پایگاه‌های اینترنتی

  1. https://www.eghtesadonline.com
  2. https://dadiran.ir
  3. https://www.asriran.com

ج) قوانین

  1. قانون آیین دادرسی کیفری 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی.

قانون مجازات اسلامی 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی

دوره 24، شماره 120
زمستان 1403
صفحه 25-51

  • تاریخ دریافت 06 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 20 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 21 فروردین 1404