بروز جرائم خشونتآمیز در فضاهای دانشگاهی، بهویژه قتل، فقط کنش جنایی فردی نیست، بلکه نشانهای از شکافهای ساختاری در نظامهای پیشگیری رسمی و غیررسمی و نیز تضعیف ظرفیت اجتماعیسازی در نهاد آموزش عالی است. پژوهش حاضر با تمرکز بر قتل دانشجویی در خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران، کوشیده است این رویداد را درپرتو رهیافتهای جرمشناسی انتقادی، محیطمحور و فلسفه سیاسی تحلیل کند. چارچوب نظری تحقیق با بهرهگیری از نظریه فشار اجتماعی مرتن، پیوند اجتماعی هیرشی و یادگیری اجتماعی آدرس، بر آن است تا چگونگی بازتولید خشونت را در بستر فضاهای بسته و کمارتباطی چون خوابگاهها نشان دهد. روششناسی تحقیق کیفی و مبتنیبر تحلیل اسنادی، محتوای رسانهای، دادههای انتظامی و یافتههای مطالعات جرمشناسی شهری است. نتایج نشان میدهد که انباشت فشارهای اقتصادی، گسست پیوندهای حمایتی، نرمالسازی خشونت در روابط مردانه و طراحی ضعیف فضاهای خوابگاهی، همگی در ایجاد زمینههای جرمزا نقش دارند. از منظر انتقادی، ضعف دولت در تولید سیاستهای بازتوزیعی و بیتوجهی به عدالت فضایی، موجب شده است که فضاهای دانشگاهی نهفقط نتوانند مأمنی برای رشد و جامعهپذیری باشند، بلکه خود به بسترهای بالقوه بزهزا بدل شوند. این پژوهش بر ضرورت بازنگری رادیکال در سیاستهای پیشگیرانه و ترکیب راهبردهای محیطی، اجتماعی و فرهنگی برای بازسازی تابآوری امنیتی دانشگاهها تأکید دارد؛ تابآوریای که بدون تحول در ساختارهای کلان فرهنگی و سیاسی محقق نخواهد شد.
احمدی، حبیب. (۱۳۸۳). بررسی عوامل مؤثر بر تمایل حاشیهنشینان بر رفتار بزهکارانه؛ مطالعه موردی حاشیهنشینان شهر شیراز. شیراز: دانشگاه شیراز، مرکز جمعیتشناسی.
احمدی، یعقوب، تبریزی، علیرضا محسن و محبوبیمنش، حسین. (۱۳۹۲). محیط تحلیل جرمشناختی تأثیر نابرابری اجتماعی بر خشونت در محیطهای آموزشی. فصلنامه جامعهشناسی ایران.
بیانلو، یوسف و منصوریان، محمدکریم. (۱۳۸۳). رابطه تراکم جمعیت با میزان و نوع جرم. فصلنامه علمی جرمپژوهشی رفاه اجتماعی، شماره ۲.
تبریزی، علیرضا محسن، احمدی، یعقوب، محبوبیمنش، حسین و ابوالحسنی، اصغر. (۱۳۹۲). تبیین رابطه جرائم خشونتآمیز (قتل) با تأکید بر نابرابری در توسعه اجتماعی-اقتصادی در ایران. فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شماره ۱۷.
جانعلیزاده، حیدر، پنجتنی، محمد و علیوردینیا، اکبر. (۱۳۹۵). تحلیل جامعهشناختی ترس از جرم: آزمون تجربی نظریههای اثربخشی جمعی و پنجرههای شکسته. نشریه جامعهشناسی کاربردی، شماره ۶۱.
رایجیان اصلی، مهرداد. (۱۳۸۷). طراحی عاری از جرم: ایجاد مناطق امن و پایدار.(ایان کلکوهن، نویسنده). تهران: انتشارات میزان.
نوربها، رضا. (۱۳۷۷). زمینه جرمشناسی. چاپ دوم. انتشارات گنج.
نیازپور، امیرحسین. (۱۳۹۹). حقوق پیشگیری از بزهکاری در ایران. مجله حقوقی دادگستری.
هنرمند، علیاکبر. (۱۴۰۲). محیط و ارتباط آن با جرم. مطالعات حقوق، شماره ۳۲.
Akers, Ronald L. (1998). Social Learning and Social Structure.
Agnew, Robert. (1992). Foundation for a General Strain Theory of Crime and Delinquency.
Anderson, Craig A. & Dill, Karen E. (2000). Video Games and Aggressive Thoughts, Feelings, and Behavior.
Bandura, Albert. (1973). Aggression: A Social Learning Analysis.
Berkowitz, Leonard. (1993). Aggression: Its Causes, Consequences, and Control.
Clarke, Ronald V. (1980). Situational Crime Prevention: Theory and Practice.
Durkheim, E. (1897). Suicide: A Study in Sociology.
Eck, John E. (1994). Police Control of Crime Hot Spots: A Critical Review.
Ferguson, Christopher J. (2015). Does Media Violence Increase Societal Violence? Hirschi, Travis. (1969). Causes of Delinquency.
Hirschi, T. (1969). Causes of Delinquency.
Loeber, Rolf, & Hay, David. (1997). Key Issues in the Development of Aggression and Violence.
Marx, K. (1867). Das Kapital.
Merton, Robert K. (1938). Social Structure and Anomie. Merton, R. K. (1938). Social Structure and Anomie.
Quinney, R. (1974). Critique of Legal Order: Crime Control in Capitalist Society.
Sampson, Robert J. & Laub, John H. (1993). Crime in the Making: Pathways and Turning Points Through Life.
Sutherland, Edwin H. (1947). Principles of Criminology.
Taylor, Ralph B. (1997). Social Order and Disorder of Street Blocks and Neighborhoods.
Wilson, James Q. & Kelling, George L. (1982). Broken Windows: The Police and Neighborhood Safety.
Widom, Cathy S. (1989). The Cycle of Violence.
Fattah, E. A. (1991). Understanding Criminal Victimization: An Introduction to Theoretical Victimology.
von Hentig, H. (1948). The Criminal and His Victim: Studies in the Sociobiology of Crime. Yale University Press.
Cohen, L. E., & Felson, M. (1979). Social change and crime rate trends: A routine activity approach. American Sociological Review, 44(4), 588–608.
.Teo, H. H. (2001). Demographic and social factors affecting crime rates in Singapore. Journal of Sociology and Social Policy, 21(5/6), 17–33.
Messner, S. F., & Rosenfeld, R. (2001). Crime and the American Dream (3rd ed.). Belmont, CA: Wadsworth.
Matthews, R. (1992). The politics of crime and criminal justice. In R. Matthews & J. Young (Eds.), Issues in realist criminology (pp. 21–50). London: Sage.
کوشا,جعفر و ثابتی,محمد . (1404). واکاوی جرمشناختی قتل دانشجوی خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران در پرتوی رهیافت های پیشگیری وضعی. فصلنامه قضاوت, 25(121), 157-191. doi: 10.22034/judg.2025.2056934.1411
MLA
کوشا,جعفر , و ثابتی,محمد . "واکاوی جرمشناختی قتل دانشجوی خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران در پرتوی رهیافت های پیشگیری وضعی", فصلنامه قضاوت, 25, 121, 1404, 157-191. doi: 10.22034/judg.2025.2056934.1411
HARVARD
کوشا جعفر, ثابتی محمد. (1404). 'واکاوی جرمشناختی قتل دانشجوی خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران در پرتوی رهیافت های پیشگیری وضعی', فصلنامه قضاوت, 25(121), pp. 157-191. doi: 10.22034/judg.2025.2056934.1411
CHICAGO
جعفر کوشا و محمد ثابتی, "واکاوی جرمشناختی قتل دانشجوی خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران در پرتوی رهیافت های پیشگیری وضعی," فصلنامه قضاوت, 25 121 (1404): 157-191, doi: 10.22034/judg.2025.2056934.1411
VANCOUVER
کوشا جعفر, ثابتی محمد. واکاوی جرمشناختی قتل دانشجوی خوابگاه کوی پسران دانشگاه تهران در پرتوی رهیافت های پیشگیری وضعی. قضاوت, 1404; 25(121): 157-191. doi: 10.22034/judg.2025.2056934.1411
