فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

تأملی در مطالبه خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پروازهای بین‌المللی در پرتو دادنامه شماره 140368390007080245 مورخ 22/05/1403 صادره از شعبه 217 دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی شهید مفتح تهران

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
عباس میرشکاری 1
شبیر آزادبخت 2
1 استادیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: mirshekariabbas1@ut.ac.ir
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران، رایانامه: azadbakht95@atu.ac.ir
10.22034/judg.2024.2046977.1354
چکیده
امروزه، حمل‌ونقل مسافران ازطریق هوایی به امری شایع تبدیل شده ‌است. دلیل این شیوع، صرفه‌جویی در زمان است؛ زیرا سرعت حمل‌ونقل ازطریق هواپیما بیشتر از سایر وسایل حمل‌ونقل است. در انجام یک پرواز، کمال مطلوب آن است که متصدیان حمل‌ونقل به تعهد خود مطابق با برنامه زمان‌بندی‌شده عمل کنند، اما این مطلوب همواره قابل‌تحقق نیست. به‌علل مختلف احتمال دارد که پرواز مطابق برنامه زمان‌بندی عزیمت نکند یا درصورت عزیمت به‌موقع، در زمان موردتوافق به مقصد نرسد. این تأخیر، ممکن است موجب ورود زیان مادی و معنوی به مسافران بشود. حال، سؤال قابل‌طرح آن است که آیا مسافران می‌توانند خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پرواز را درصورت جمع شدن سایر شرایط مسئولیت مدنی مطالبه کنند؟ این نوشتار با رویکرد تحلیلی-توصیفی، با تأکید بر دادنامه شماره 140368390007080245 مورخ 22/05/1403 صادره از شعبه 217 دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی شهید مفتح تهران درصدد است به این سؤال پاسخ دهد. نتیجه بررسی‌ها نشان داد، هرچند دادگاه‌های کشورهای مختلف درباره پاسخ به سؤال فوق اختلاف‌نظر دارند، لکن رویه غالب در حقوق ایران تاکنون آن بوده که خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پرواز با استناد به قواعد عمومی مسئولیت مدنی قابل‌مطالبه است. در رأی مورد اشاره نیز، دادگاه ضمن شناسایی قابلیت جبران مادی (مانند پرداخت پول) و معنوی (مانند عذرخواهی) و بدون توجه به داخلی یا بین‌المللی بودن پرواز، وفق اصل جبران خسارت معنوی در حقوق ایران، به جبران خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پرواز حکم می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
خسارت معنوی
زیان
رویه قضایی
تأخیر در پرواز
پرواز داخلی
پرواز بین‌المللی

موضوعات

  1. السان، مصطفی، بهرامی، احسان و الماسی، اکبر. (1403). مصادیق دعوای مردد (غیرمنجر) و تکلیف دادگاه در مواجهه با آن؛ با تأکید بر رویه قضایی، مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 125.
  2. بابایی، ایرج (1401). نظریه عمومی مسئولیت مدنی، چاپ 1، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
  3. بابایی، ایرج. (1402). مسئولیت مدنی؛ منطق واحد یا متکثر، پژوهش حقوق خصوصی، دوره 12، شماره 44.
  4. بهرامی احمدی، حمید. (1393). ضمان قهری (مسئولیت مدنی): با مطالعه تطبیقی در فقه مذاهب اسلامی و نظام‌های حقوقی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه امام‌صادق (ع).
  5. جباری قره‌باغ، منصور. (1400). حقوق حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی، چاپ 3، تهران: میزان.
  6. جباری، منصور. (1392). خسارت معنوی ناشی از تأخیر پرواز هواپیما (نقد و بررسی دادنامه شماره ۸۸۰۹۹۷۲۱۶۳۱۰۰۶۱۷ شعبه ۲۰۶ دادگاه حقوقی تهران). دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 2، شماره 3.
  7. حیاتی، علی‌عباس. (1398). مسئولیت مدنی، چاپ 2، تهران: میزان.
  8. داراب‌پور، مهراب. (1396). مسئولیت‌های خارج از قرارداد (پرداخت خسارت، استرداد عین و امتیازات)، چاپ 3، تهران: مجد.
  9. رحیمی، حبیب‌الله. (1398). مسئولیت مدنی ناشی از لغو پرواز مسافر؛ نقد رأی شماره 9709970943501040 تاریخ 17/9/1397 شعبه 229 دادگاه حقوقی تهران، فصلنامه قضاوت، دوره 19، شماره 98.
  10. ره‌پیک، حسن. (1395). حقوق مسئولیت مدنی و جبران‌ها، چاپ 23، تهران: خرسندی.
  11. روحانی، محمدصادق. (1383). استفتائات، جلد 6، قم: حدیث دل.
  12. ساعت‌چی، علی و سیدیان هاشمی، سروش. (1394). مسئولیت مدنی متصدی حمل هوایی در صورت تأخیر، مجله حقوقی دادگستری، دوره 79، شماره 91.
  13. صادقی مقدم، محمدحسن و نوری یوشانلوئی، جعفر. (1390). تحول مسئولیت مدنی در حقوق ایران و فرانسه با تأکید بر شناسایی خسارات غیرترمیمی، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 41، شماره 4.
  14. صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله. (1397). مسئولیت مدنی تطبیقی، چاپ 1 تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
  15. صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب‌الله (1399). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، چاپ 13، تهران: سمت.
  16. قاسمی حامد، عباس؛ خسروی فارسانی، علی و آقابابایی، فهیمه. (1392). خسارت تنبیهی در حقوق ایران، حقوقی دادگستری، شماره 81.
  17. عبدی، مونا. (1401). خسارات غیرقطعی در نظام حقوقی ایالات متحده آمریکا و تأملی در نظام حقوقی ایران، چاپ 1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  18. محسنی، حسن و میرشکاری، عباس. (1395). مطالبه زیانِ دیرکردِ پرداختِ دین ناشی از ضمان قهری، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 46، شماره 1.
  19. میرشکاری، عباس و آزادبخت، شبیر. (1402). مطالعه تطبیقی قابلیت مطالبه خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پرواز، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 28، شماره 104.
  20. میرشکاری، عباس و حسینی، فاطمه‌سادات. (1402). مطالعه تطبیقی روش جبران زیان معنوی با تأکید بر رویکرد رویه قضایی ایران، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 121.
  21. میرشکاری، عباس و ملکوتی، رسول. (1399). جبران خسارت معنوی ناشی از تأخیر در پرواز در آرای محاکم، فصلنامه قضاوت، دوره 20، شماره 104.
  22. میرشکاری، عباس. (1393). نقد یک رأی در زمینه مطالبه زیان ناشی از تأخیر در پرواز، فصلنامه قضاوت، دوره 14، شماره 79.
  23. یزدانیان، علیرضا. (1395). حقوق تعهدات: قواعد عمومی مسئولیت مدنی با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، جلد 1، چاپ 1، تهران: میزان.
  24. Diederiks-Verschoor, I.H.Ph (revised by Pablo Mendes de Leon) (2012). An Introduction to Air Law, 9th Edition, The Netherlands: Kluwer Law International.
  25. Ekanem, Etefia Ekwere, and Ekaobong Akan Thomas (2018). “Consumer Protection and Carrier’s Liability for Flight Cancelation and Delays in Nigeria”, African Journal Of Law And Human Rights, Vol. 2.
  26. Holmes, Sh.W. (1993). “Recovery for Purely Mental Injuries Under the Warsaw Convention: Aviation--Eastern Airlines, Inc. v. Floyd”, Journal of Air Law and Commerce, Vol. 58, No. 4.
  27. Lee, J. W., & Wheeler, J (2012). “Air carrier liability for delay: a plea to return to international uniformity”, J. Air L. & Com, Vol. 77.
  28. Sisk, G. C. (1990). “Recovery for emotional distress under the Warsaw Convention: The elusive search for the French legal meaning of Lésion Corporelle”, Tex. Int'l LJ, Vol. 25.

 

فصلنامه قضاوت
دوره 25، شماره 121
بهار 1404
صفحه 61-82

  • تاریخ دریافت 07 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 07 دی 1403