فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی نظریه فنون خنثی‌سازی جرم در بزهکاری اطفال و نوجوانان: مطالعه موردی اطفال و نوجوانان کانون اصلاح و تربیت استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
حمیدرضا دانش ناری 1
محمد طهان طرقی 2
سید مهدی سیدزاده 3
ابوالفضل شرافتی 4
1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه: daneshnari@um.ac.ir
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول) رایانامه: m.tahan_81@yahoo.com
3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه: m.seyyedzadeh@um.ac
4 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه: abolfazl.sherafati@um.ac.ir
10.22034/judg.2025.2058733.1439
چکیده
نظریه خنثی‌سازی جرم طی رویکردی درون‌گرایانه به علل جرم، بزهکاران را آگاه به هنجارهای اجتماعی و ارزش‌های اخلاقی تلقی می‌کند و فرد را تحت سیطره کنترل‌های اجتماعی درونی می‌بیند. با وجود این، نظریه بر آن است تا نشان دهد که مجرمان در مسیر ارتکاب جرم، برای توجیه رفتارهای خود به شیوه‌هایی متوسل می‌گردند که از آن به فنون خنثی‌سازی جرم تعبیر می‌شود. این فنون عبارت‌اند از انکار مسئولیت، انکار خسارت، انکار بزه‌دیده، محکوم کردن محکوم‌کنندگان و در نهایت، وفاداری به گروه‌های مورد علاقه. هدف اصلی این پژوهش میدانی آزمون عملی نظریه خنثی‌سازی جرم در تبیین جرم‌شناسانه علل ارتکاب جرم می‌باشد. این پژوهش به شیوه توصیفی و از نوع پیمایش صورت گرفته است. برای بررسی تأثیر فنون خنثی‌سازی در ارتکاب جرم، جامعه آماری این پژوهش را تمامی محکومان کانون اصلاح و تربیت استان خراسان رضوی در سال 1403 تشکیل می‌دهد که دارای 40 نفر جمعیت بزهکار است و همگی در دسته اطفال و نوجوانان قرار می‌گیرند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش پرسش‌نامه محقق‌ساخته می‌باشد که روایی و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفته است. با توجه به اندازه کوچک نمونه، در مقاله حاضر از آزمون t تک‌نمونه‌ای استفاده شده که حسب نتایج به‌دست آمده، میزان سطح معناداری برابر p-value = 0.000 می‌باشد که نشان می‌دهد به‌کارگیری فنون خنثی‌سازی جرم توسط اطفال و نوجوانان در آزادسازی کنترل‌های اجتماعی درونی آنان مؤثر است. مقدار آماره t محاسبه‌شده 25.38=t می‌باشد که در سطح 001/0 معنادار است.
کلیدواژه‌ها
فنون خنثی‌سازی
بزهکاری اطفال و نوجوانان
انکار مسؤولیت
عوامل توجیه‌کننده بزه
ماتزا و سایکز
موضوعات
  1. آذری متین، افشین؛ میرمحمدصادقی، حسین. (1395). رویکرد جرم‌شناختی به جعل هویت برای ارتکاب کلاهبرداری، آموزه‌های حقوق کیفری، 13(12)، 64-35.
  2. ابراهیمی، شهرام. (1392). تحلیل جرم‌شناختی جرائم مأموران نظام مالیاتی از منظر فنون خنثی‌سازی، در: ارتقاء سلامت اداری نظام مالیاتی، به کوشش شهرام ابراهیمی، تهران: میزان.
  3. اوبراین، مارتین؛ یار، مجید. (۱۳۹۴). جرم‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، ترجمه محمود میرخلیلی و جلال‌الدین حسانی، تهران: بهنامی.
  4. اکرمی ‌سراب، روح‌الله؛ ساریخانی، عادل. (1392). کارکردهای پیشگیرانه شفافیت در سیاست جنایی، مجله حقوقی دادگستری، 77(82)، 116-91.
  5. ایزدی، عبدالله. (۱۴۰۰). تأثیر زیست مجازی بر گرایش‌های مجرمانه. رساله دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، به راهنمایی شهرام ابراهیمی، دانشگاه شیراز.
  6. بولاغی، مهدی؛ رازقی، نادر. (1395). برساخت ذهنی رانندگان متخلف به دلیل تخلف از قوانین راهنمایی و رانندگی، مطالعات پژوهشی راهور، 5(16)، 180-155.
  7. پاک‌نهاد، امیر. (1403). دانشنامه جرم‌شناسی نظری. چاپ سوم، تهران: میزان.
  8. تاج خراسانی، سمیرا؛ غلامحسین مسعود؛ شکرچی‌زاده، محسن. (1401). نگاه بومی به نظریه کنترل اجتماعی جرم با توجه به مبانی اسلامی ـ ایرانی، پژوهش‌های حقوق جزا و جرمشناسی، 10(20)، 345-317.
  9. خواجه نوری، یاسمن؛ نیازپور، امیرحسین. (1394). پس‌گفتار مترجمان (پیشگیری از تکرار جرم)، در: دانشنامه پیشگیری از جرم آکسفورد، به کوشش حمیدرضا نیکوکار، تهران: میزان.
  10. رحیمی‌نژاد، اسمعیل؛ آقایاری، مهدی؛ قلی‌پور، غلامرضا. (1394). نظریه خنثی‌سازی جرم و ارتباط آن با عدالت ترمیمی، پژوهش حقوق کیفری، 3(15)، 112-85.
  11. زینالی، امیرحمزه. (1392). تأملی بر بومی‌سازی نظریات جرم‌شناسی در ایران، فصل تحول (دانشگاه تربیت مدرس)، 2(5)، 78-60.
  12. سهرابی اسمرود، مهران؛ نجفی توانا، علی. (1401). بومی‌سازی جرم‌شناسی در ایران: موانع و مقتضیات، پژوهشنامه حقوق کیفری، 13(1)، 123-150.
  13. صفوی، امان الله. (1370). تئوری‌های انحراف، رشد آموزش علوم اجتماعی، 6 و 7، 27-22.
  14. غلامی دون، حسین؛ جوادی حسین‌آبادی، حسین. (1399). تحلیل تلفیقی جرم حکومتی در پرتو نظریه فنون خنثی‌سازی و مکانیسم‌های دفاعی، مطالعات حقوق کیفری، 50(1)، 230-207.
  15. کلاتی، سید فرید. (۱۳۹۷). تحلیل جرم‌شناختی پدیده خشونت در خانواده بر اساس نظریه دیوید ماتزا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، به راهنمایی مهدی صبوری پور، دانشگاه علم و فرهنگ.
  16. ماتزا، دیوید؛ سایکس، گرشام. (1390). فنون خنثی‌سازی کنترل‌های اجتماعی درونی بیرونی، تعالی حقوق، 13 و 14، 214-201.
  17. معظمی، شهلا؛ سیاوشی، سامان. (1396). بررسی رابطه بین باورهای اخلاقی و ارتکاب سرقت‌های خشن (مطالعه موردی زندان‌های تهران)، کنفرانس پژوهش در فقه، حقوق و علوم اسلامی. تهران: شرکت توسعه دانش فرزانگان.
  18. میرکمالی، سیدعلیرضا؛ حسینی، انسیه. (1394). کانون اصلاح و تربیت از منظر پیشگیری رشدمدار، پژوهش حقوق کیفری، 4(13)، 93-71.
  19. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1390). مباحثی در علوم جنایی (تقریرات دکتر نجفی ابرندآبادی)، به کوشش شهرام ابراهیمی، ویراست ششم.
  20. نجفی توانا، علی؛ سهرابی اسمرود، مهران. (1400). سرشت بومی‌سازی: درآمدی بر مفهوم بومی‌سازی جرم‌شناسی، آموزه‌های حقوق کیفری، 18(21)، 364-329.
  21. وایت، راب؛ هینز، فیونا. (1392). جرم و جرم‌شناسی. تهران: میزان.
  22. ولد، جرج؛ برنارد، توماس؛ اسنیپس، جفری. (1396). جرم‌شناسی نظری (گذری بر نظریه‌های جرم‌شناسی)، ترجمه علی شجاعی، چاپ دهم، تهران: سمت.
  23. ویلیامز، فرانک پی؛ مک شین، ماری لین دی. (1393). نظریه‌های جرم‌شناسی، تهران: میزان.
  24. هاشمی، زهرا؛ راستگو جهرمی، شکوفه. (1395). تقلب در امتحان؛ چرا؟، نهمین کنفرانس آموزش شیمی در ایران. زنجان: دانشگاه زنجان.
  25. یاقوتی، هدی؛ علیخواه، فردین؛ بولاقی، مهدی. (1393). تقلب در امتحان؛ نگاهی از درون، راهبرد فرهنگ، 7(27)، 188-161.
  26. Agnew, R. (1994). The Techniques of Neutralization and Violence, Criminology, 32(4), 555–580. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1994.tb01165.x
  27. Ball, R. A. (1966). An empirical exploration of Neutralization Theory, criminology 4 (2).
  28. Byers, Bryan and Crider, Benjamin W and Biggers, G. K. (1999). Bias crime motivation: A study of hate crime and offender neutralization techniques used against the Amish, Journal of Contemporary Criminal Justice, 15, 78--96.
  29. Chi-mei, J. L. I. (2008). Neutralization techniques, crime decision-making and juvenile thieves, International Journal of Adolescence and Youth, 14(3), 251–265. https://doi.org/10.1080/02673843.2008.9748006
  30. Kaptein, M., & Van Helvoort, M. (2019). A model of neutralization techniques. Deviant behavior, 40(10), 1260-1285.‌
  31. Matza, D. (1964). Delinquency and drift, new york: john wiley and sons.
  32. Minor, W. (1981). techniques of neutralization: a reconceptualization and empirical examinatiom. journal of research in crime and delinquency, 297, 298.
  33. Nicholson, J., & Higgins, G. E. (2017). Neutralization/Drift theory, In The encyclopedia of juvenile delinquency and justice (1st ed.), John Wiley & Sons Inc.
  34. Nicole Leeper Piquero, Stephen G. Tibbetts & Michael B. Blankenship. (2005). Examining the role of differential association and techniques of neutralization in explaining corporate crime.
  35. Piquero, N. L., Tibbetts, S. G., & Blankenship, M. B. (2005). Examining the role of differential association and techniques of neutralization in explaining corporate crime, Deviant Behavior, 26(2), 159–188. https://doi.org/10.1080/01639620590881930
  36. Sheley, J. F. (1980). Is neutralization necessary for criminal behavior?, 49–72.
  37. Sykes, Gresham M and Matza, D. (1957). Techniques of neutralization: A theory of delinquency, American Sociological Review, 22, 664--670.
  38. Thomas Brian Priest, John H. McGrath lll. (1970). techniques of neutralization: young adult marijuana smokers, criminology 8(2).
  39. Topalli, V. (2005). When Being Good Is Bad: an Expansion of Neutralization Theory.
  40. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Amish



فصلنامه قضاوت
دوره 25، شماره 122
تابستان 1404
صفحه 144-170

  • تاریخ دریافت 03 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 15 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 13 شهریور 1404