فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

دادگاه اداری در نظام مالکیت صنعتی ایران؛ با نگاهی به حقوق آمریکا

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)، رایانامه: amirhoseinlaw@yahoo.com
2 استادیار گروه حقوق خصوصی و اقتصادی، دانکشدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. رایانامه: badie.fathi@atu.ac.ir
چکیده
«هیئت رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی» موضوع مادۀ ۲۳ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ به‌عنوان یک دادگاه اداری از نوآوری‌های این قانون محسوب می‌شود که با هدف ایجاد تحولی بنیادین در حل‌وفصل اختلافات مربوط به ثبت مالکیت صنعتی در ایران تشکیل شده است. این مرجع تخصصی تلاش دارد کارآمدی و سرعت در رسیدگی به اعتراضات مرتبط با ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی، علائم تجاری و سایر حقوق مالکیت صنعتی را ارتقا بخشد و از سویی، استانداردهای دادرسی منصفانه و شفافیت را تضمین کند. مقالۀ حاضر با تحلیل سابقۀ تقنینی، ساختار، ترکیب، هنجارهای آیین دادرسی و صلاحیت‌های هیئت مذکور، مهم‌ترین چالش‌های مرتبط با استقلال نهادی، تعارض منافع، تشکیل شعب متعدد و خلأهای قانونی را بررسی کرده است. به‌منظور درک عمیق‌ترِ جایگاه «دادگاه اداری در نظام مالکیت صنعتی ایران»، قوانین و مقررات پیشین نیز به‌فراخور نیاز تحلیل شده‌اند و حتی‌الامکان به دادگاه‌های اداری متناظر در ایالات متحدۀ آمریکا از حیث ساختار، ترکیب و صلاحیت اشاره شده است. بر اساس یافته‌ها فقدان استقلال کافی، نبود سازوکار وحدت رویه و ابهامات بسیار در حدود صلاحیت و آیین دادرسی هیئت، از موانع اصلی اثربخشی و کارآمدی هیئت تلقی می‌شوند که در این نوشته تحلیل شده است. سرانجام، پیشنهادهایی مانند تدوین قواعد شفاف برای انتصاب و عزل اعضا، تضمین استقلال نهادی و تشکیل شورای عالی برای وحدت ‌رویه ارائه شده است تا این مرجع به الگویی کارآمد و پیشرو در نظام دادگاه‌های اداری ایران تبدیل شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.         آزمندیان، محمدصادق؛ جواهری محمدی، حسین و افشار، زهره. (1403). شرح جامع قانون حمایت از مالکیت صنعتی، چاپ اول، تهران: دادبانان دانا.
2.         امامی، اسدالله. (1396). حقوق مالکیت صنعتی، چاپ دوم، تهران: میزان.
3.         امی، محمدحسن. (1400). مالکیت فکری در رویۀ قضایی ایران، جلد اول، علامت تجاری، چاپ دوم، تهران: میزان.
4.         توکلی، محمدمهدی. (1403). تحلیل و نقد مقررات ناظر بر دادرسی در قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب 1403 و مقایسۀ آن با عمومات دادرسی مدنی، دو فصلنامۀ تحقیق و توسعه در حقوق خصوصی، دورۀ اول، شمارۀ اول.
5.         حبیبا، سعید و ناظری، امیر. (1400). شخص صالح جهت طرح دعوای ابطال گواهی‌نامۀ اختراع، فصلنامۀ علمی تخصصی دانشنامه‌های حقوقی، دورۀ 4، شمارۀ 13.
6.         حبیبا، سعید و شاکری، فرزانه. (1389). دادگاه‌های مالکیت فکری در کشورهای جنوب شرقی آسیا، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی دانشگاه تهران، دورۀ 40، شمارۀ 3.
7.         خندانی، وحید. (1400). اصول راهبردی آیین دادرسی مدنی در حقوق ایران و انگلیس با دیباچۀ دکتر علی مهاجری، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
8.         طباطبایی مؤتمنی، منوچهر. (1387). حقوق اداری، تهران: سمت.
9.         بدیع، فتحی. (1402). اسقاط حق شکایت از رأی؛ نقدی بر رأی وحدت رویۀ شمارۀ 819 هیئت عمومی دیوان عالی کشور (16/01/1401)، مجلۀ نقد و تحلیل آرای قضایی، دورۀ 2، شمارۀ 2.
10.      فتحی، یونس؛ شفیعی سردشت، جعفر و وهیبی فخر، مریم. (1398). نظام مطلوب دادرسی اداری در ایران، فصلنامۀ علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شمارۀ اول.
11.      سیدین، علی و کارچانی، مهدی. (1403). قانون حمایت از مالکیت صنعتی در نظم حقوقی کنونی، چاپ اول، تهران: میزان.
12.      سیدین، علی و کارچانی، مهدی. (1400). حقوق مالکیت صنعتی در آیینۀ اندیشه‌های قضایی، چاپ اول، تهران: انتشارات پژوهشگاه و مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
13.      شمس، عبدالله. (1396). دورۀ پیشرفتۀ آیین دادرسی مدنی، جلد نخست، چاپ سی‌وهفتم، تهران: دراک.
14.      شمس، عبدالله. (1398). دورۀ پیشرفته آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ چهل‌ودوم، تهران: دراک.
15.      غمامی، مجید و محسنی، حسن. (1401). آیین دادرسی مدنی فراملی، چاپ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
16.      محسنی، حسن. (1385). مفهوم اصول دادرسی و نقش تفسیری آن‌ها و چگونگی تمیز این اصول از تشریفات دادرسی، مجلۀ کانون وکلا، شمارۀ 192.
محسنی، حسن. (1403). صلاحیت، آیین دادرسی و دعاوی شعب مجتمع قضایی ویژۀ مالکیت فکری، دو فصلنامۀ تحقیق و توسعه در حقوق خصوص
دوره 25، شماره 123
پاییز 1404
صفحه 43-74

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1404