فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

بررسی رأی وحدت رویۀ شمارۀ 729 هیئت عمومی دیوان عالی کشور بر پایۀ سرشت حقوقی انتقال الکترونیکی وجوه

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: ha_miri@gonbad.ac.ir
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران. رایانامه: h-kaviar@araku.ac.ir
چکیده
انتقال الکترونیکی وجه یکی از ابزارهای پرکاربرد در راستای پرداخت و جابه‌جایی وجه است. در این روش مشتری دستور انتقال وجه را ازطریق ابزار الکترونیکی به بانک می‌دهد و بسته به اینکه انتقال درون بانکی یا برون بانکی باشد، یک یا چند بانک در اجرای آن دخیل خواهند بود. هرگاه شخصی ازطریق ابزارهای الکترونیکی وجهی را از حساب خود به‌حساب متهم یا بزهکاری واریز ‌کند و حساب‌ها در دو حوزۀ قضایی متفاوت باشند، این پرسش پیش می‌آید که کدام دادگاه صالح است. دربارۀ تعیین دادگاه صالح در بزه‌های مالی که مقید به نتیجه و بردن مال‌اند همچون کلاه‌برداری رایانه‌ای میان شعب دادگاه‌ها اختلاف‌نظر وجود داشته است. برخی دادگاه‌ها دادگاه محل بانک شاکی (بانکی که به وی دستور انتقال داده‌شده است) را صالح دانسته‌اند و برخی دیگر دادگاه محل بانک متشاکی را (بانکی که متهم در آن حساب دارد). هیئت عمومی دیوان عالی کشور با صدور رأی وحدت رویۀ شمارۀ 729 نخستین محل یعنی جایی را که پول از حساب بزه دیده بیرون می‌رود، شایستۀ رسیدگی دانست. روش تحقیق به‌کاررفته در این نوشتار، توصیفی-تحلیلی است که با بهره‌گیری از ابزار کتابخانه‌ای و مطالعۀ دیدگاه‌های حقوقی و آرای قضایی نشان داده می‌شود که از دید ماهیت حقوقی انتقال الکترونیکی وجه در هیچ‌ حالتی نمی‌توان دادگاه محل بانک شاکی را صالح دانست، بلکه همواره باید دادگاه محلی را که بانک متشاکی در آن قرار دارد، صالح به رسیدگی دانست.





 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.      اردبیلی، محمدعلی. (1397). حقوق جزای عمومی، جلد یکم، تهران: میزان.
2.      امینی، منصور و میری، حمید. (1395). دستور پرداخت در انتقال الکترونیکی وجوه مانند سند قابل انتقال؛ با رویکردی تطبیقی، حقوق تطبیقی، دورۀ 7، شمارۀ 1، صص 76-53.
https://doi.org/10.22059/jcl.2016.58599
3.      امینی، منصور و میری، حمید. (1397). دستور پرداخت در انتقال الکترونیکی وجوه به مانند ایجاب انتقال تعهد، پژوهش حقوق خصوصی، دورۀ 7، شمارۀ 24، صص 199-173. https://doi.org/10.22054/jplr.2018.9009
4.      آخوندی، محمود. (1394). آیین ‌دادرسی‌ کیفری، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
5.      بازوند، وحید و نورمحمدی، حسین. (1402). نقش دوگانۀ ابزار رایانه‌ای در تحقق کلاه‌برداری، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 122، صص 44-21. https://doi.org/10.22106/jlj.2023.553967.4837
6.      بشیریه، بزرگمهر. (1402). مرجع قضایی صالح به رسیدگی در جرم کلاه‌برداری مرتبط با رایانه؛ بررسی و نقد رأی وحدت رویۀ شمارۀ 729 دیوان عالی کشور (01/12/1391)، نقد و تحلیل آرای قضایی، شمارۀ 2، صص 540-533.https://doi.org/10.22034/analysis.2023.2008634.1060
7.      پورابراهیم، احمد. (1401). کلاه‌برداری سنتی و کلاه‌برداری رایانه‌ای: تقابل یا آشتی؛ با رویکردی بر امکان تجدیدنظر در قانون موضوعۀ ایران، قضاوت، شمارۀ 111، صص 143-124.
https://www.ghazavat.org/article_710460.html
8.      رستمی، هادی. (1398). کلاه‌برداری رایانه‌ای؛ تأملی بر ارکان جرم و آثار آن، آموزه‌های حقوق کیفری، شمارۀ 18، صص 82-51. https://doi.org/10.30513/cld.2020.558
9.      طباطبایی، حسین. (1394). بررسی تطبیقی کلاه‌برداری رایانه‌ای با کلاه‌برداری سنتی با تأکید بر امنیت تجارت ‌الکترونیکی، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، شمارۀ 6، صص 159-137.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_40884.html
10.    طهماسبی، جواد. (1398). آیین‌ دادرسی‌ کیفری، جلد سوم، تهران: میزان.
11.    عالی‌پناه، حسن. (1386). کلاه‌برداری رایانه‌ای، پژوهش‌های حقوقی، شمارۀ 6، صص 238-203.
https://jlr.sdil.ac.ir/article_44694.html
12.    گلدوزیان، ایرج. (1381). بایسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران: میزان.
13.    گلدوزیان، ایرج. (1393). محشّای قانون مجازات اسلامی، چاپ سوم، تهران: گنج‌ دانش.
14.    گلدوست‌ جویباری، رجب. (1401). آیین‌ دادرسی‌ کیفری، چاپ هفدهم، تهران: میزان.
15.    میرمحمدصادقی، حسین و شایگان، محمدرسول. (1386). راهکارهای مقابله با جرم کلاه‌برداری رایانه‌ای در حقوق کیفری ایران، دیدگاه‌های حقوقی، شماره‌های 42 و 43، صص 126-109.
16.    میرمحمدصادقی، حسین و شایگان، محمدرسول. (1389). بررسی تطبیقی کلاه‌برداری سنتی و رایانه‌ای و مجازات‌های آن‌ها در نظام حقوقی ایران، دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره‌های 51 و 52، صص 162-137.
17.    میرمحمدصادقی، حسین. (1397) جرائم علیه اموال و مالکیت، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
18.  Geva, B. (2017). Law of Electronic Funds Transfer, LexisNexis.
دوره 25، شماره 123
پاییز 1404
صفحه 152-167

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1404