فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

چالش‌های ضبط وجه‌الوثاقه و وجه‌الکفاله در محکومیت‌های مالی از منظر رویۀ قضایی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران، (نویسنده مسئول)، رایانامه: sahebeh.samadimaleh@gmail.com
2 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران، رایانامه: s.h.hoseinimoghadam@umz.ac.ir
چکیده
ببا تصویب قانون نحوۀ اجرای محکومیت‌های مالی، محکومٌ‌له با رعایت شرایط قانونی حق مراجعه به شخص ثالثی به نام کفیل یا وثیقه‌گذار را دارد که یک نهاد حمایتی از محکومٌ‌له است. این نهاد اگرچه در محکومیت‌های مالی نوآورانه است و نحوۀ صدور قرار، قواعد ضبط وجه‌الکفاله یا وجه‌الوثاقه و سایر مقررات مربوطه در قانون آیین دادرسی کیفری به‌تفصیل آمده است، خصوصیات ویژۀ محکومٌ‌به مالی نسبت به محکومیت کیفری، باعث تفاوت‌هایی شده و در برخی موارد سکوت قانون سبب شکل‌گیری دیدگاه‌های گوناگون در رویۀ قضایی شده است. در این مقاله، شرایط تحقق مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار و موارد اختلافی در رویۀ قضایی بررسی می‌شود؛ از جمله امکان مراجعۀ هم‌زمان به کفیل یا وثیقه‌گذار و محکومٌ‌علیه، مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار در فرض صدور قرار یا در خصوص پیش‌قسط تعیینی در دادنامۀ اعسار، امکان اعمال مادۀ ۲۳۶ قانون اخیر در محکومیت‌های مالی، محدوده و میزان مسئولیت کفیل یا وثیقه‌گذار پس از تحقق شرایط و امکان تبدیل مال موضوع وثیقه یا توقیفی از باب کفالت با مال دیگر. همچنین ضرورت تفکیک بین قرار کفالت یا وثیقه در محکومیت‌های مالی با محکومیت کیفری به‌صورت تحلیلی ــ توصیفی تبیین می‌شود.
کلیدواژه‌ها

1.         آموزش و تحقیقات دادگستری استان تهران، تحقیق‌کنندگان: شاه‌چراغ، سید حمید و حاجیلو، حسن. (1395). شرح آیین دادرسی کیفری (اجرای احکام کیفری و اقدامات تأمینی و تربیتی)، چاپ اول، تهران: جنگل.
2.         بروجردی عبده، محمد. (1380). حقوق مدنی، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
3.         بیات، فرهاد، بیات، شیرین. (1402). شرح جامع قانون مدنی، چاپ بیست‌و‌ششم، تهران: ارشد.
4.         جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1391). مجموعه محشای قانون مدنی (علمی، تطبیقی، تاریخی)، چاپ چهارم، تهران: گنج دانش.
5.         حدادی اردکانی، صمد. (1402). تفسیر جامع و انتقادی قانون نحوۀ اجرای محکومیتهای مالی، چاپ اول، تهران: دادبخش.
6.         خالقی، علی. (1393). نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ سوم، تهران: شهر دانش.
7.         خالقی، علی. (1403). آیین دادرسی کیفری، چاپ پنجاهم، تهران: شهر دانش.
8.         سلیمی، صادق و بخشی‌زاده اهری، امین. (1393). تحلیل ماده به مادۀ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ در مقایسه با قوانین سابق، چاپ دوم، تهران: جنگل.
9.         شمس، عبدالله. (1402). اجرای احکام مدنی، جلد اول، چاپ هشتم، تهران: دراک.
10.       صفایی، سید حسین. (1403). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی، جلد دوم، چاپ چهل‌ویکم، تهران: میزان.
11.       صفدریان، حمزه. (1403). اجرای احکام مدنی در مراجع قضایی ایران، چاپ پنجم، انتشارات قوۀ قضائیه.
12.      عابدی، احمدرضا. (1401). آیین دادرسی کیفری، چاپ ششم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
13.      عبدالهی نیسیانی، مصطفی. (1403). تحلیل قانون نحوۀ اجرای محکومیتهای مالی با تأکید بر رویۀ قضایی، چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه قوۀ قضائیه و مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
14.      علیزاده، امیرحسین. (1398). تحلیل و نقد ماهیت حبس، اعسار و آیین حاکم بر آنها با نگرشی بر قانون نحوۀ اجرای محکومیتهای مالی، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 108، 193-221.
15.      کارخیران، محمدحسین. (1402). کامل‌ترین مجموعۀ محشای قانون اجرای احکام مدنی، چاپ چهارم، تهران: آریاداد.
16.      کاتوزیان، ناصر. (1389). عقود معین، جلد چهارم، چاپ ششم، تهران: سهامی انتشار.
17.      کاتوزیان، ناصر. (1388). قانون مدنی در نظم حقوق کنونی، چاپ بیست‌ویکم، تهران: میزان.
18.      کاتوزیان، ناصر. (1392). قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، چاپ هفتم، تهران: سهامی انتشار.
19.      کاتوزیان، ناصر. (1393). نظریۀ عمومی تعهدات، چاپ هفتم، تهران: میزان.
20.      کامفر، بهداد. (1403). دورۀ پیشرفتۀ آیین دادرسی کیفری، چاپ هشتم، تهران: نوین پژوهش.
گلدوس
دوره 25، شماره 123
پاییز 1404
صفحه 131-151

  • تاریخ دریافت 10 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 14 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1404