فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

دعاوی اقلیمی علیه انتشار کربن و سوخت‌های فسیلی از لاهور تا لاهه و تأثیر آن در انتقال به انرژی پاک

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، ایران. رایانامه: valinasiri58@yahoo.com
2 دانشیار پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: srezaei@aeoi.org.ir
3 دانشیار گروه حقوق دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. رایانامه: salimi@azaruniv.ac.ir
چکیده
دعاوی اقلیمی راه‌حلی پویا برای مقابله با انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از احتراق سوخت‌های فسیلی است. سازوکار دادرسی سبز اگرچه ریشه در کشورهای جهان شمال دارد، امروزه حتی در کشورهای جهان جنوب نیز سازوکاری رایج برای مقابله با انتشار کربن است و دامنۀ آن از «دادگاه عالی لاهور پاکستان» تا «دیوان بین‌المللی دادگستری لاهه» کشیده شده است. این تحقیق با روش «توصیفی ـ تحلیلی» ضمن بررسی برخی از مهم‌ترین دعاوی علیه انتشاردهندگان کربن و آلودگی‌های ناشی از سوخت‌های فسیلی، درصدد بررسی این مسئله است که چگونه گسترش دعاوی اقلیمی سرانجام موجب اصلاح الگوی نامطلوب تولید و مصرف انرژی می‌شود؟ بر اساس نتایج تحقیق، گسترش دعاوی اقلیمی علیه سوخت‌های فسیلی، دولت‌ها و بزرگ‌ترین شرکت‌‌های نفتی جهان را با انتخابی سرنوشت‌ساز یعنی انتقال به انرژی‌های پاک مواجه کرده است، زیرا در غیر این صورت به‌طور فزاینده‌ای خود را درگیر دعاوی حقوقی اقلیمی خواهند یافت. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که دعاوی اقلیمی با هدف قراردادن انتشاردهندگان بزرگ کربن، موجب تسریع انتقال انرژی (انتقال از سوخت‌های فسیلی به منابع انرژی پاک) می‌شوند و آرای صادره در این پرونده‌ها به دلیل قدرت اقناعی و توان اثباتی می‌توانند در تغییر و اصلاح الگوی نامطلوب تولید و مصرف انرژی تأثیرگذار و قاطع باشند.











 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.         آشوری، محمد. (1386). آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران: سمت.
2.         آشوری، محمد. (1384). آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ ششم، تهران: سمت.
3.         امیدی، جلیل. (1383). علوم جنایی (مجموعه مقالات)، تهران: سمت.
4.         بخشی‌زاده ‌اهری، امین و سلیمی، صادق. (1394). تحلیل ماده به ماده: قانون آیین دادرسی کیفری 1392 در مقایسه با قوانین سابق، چاپ سوم، تهران: جنگل.
5.         بسامی، مسعود. (۱۳۹۸). تحلیل تعدد معنوی در حقوق کیفری ایران، پژوهش حقوق کیفری، دورۀ 8، شمارۀ ۲۹، ۶۹-۱۰۰.
6.         بکاریا، سزار. (1389). جرایم و مجازات‌ها، ترجمۀ محمدعلی اردبیلی، چاپ ششم، تهران: میزان.
7.         حاجیوند، امین؛ عسکری، پروین و علیزاده، امین. (1402). درآمدی بر روش مدلسازی توصیف جزایی قاعدهمند با انطباق رویکرد کلی نسبت به جرایم علیه امنیت، تمدن حقوقی، دورۀ 6، شمارۀ 16، 165-180.
8.         حسینی، سیدحمید؛ محمودی ‌جانکی، فیروز و پاکزاد، بتول. (1402). حق بر مجازاتنشدن؛ چیستی و هستی، مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 87، شمارۀ 123، 95-117.
9.         خالقی، علی. (۱۳۹۷). نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چاپ یازدهم، تهران: شهر دانش.
10.      دهخدا، علی‌اکبر. (1395). لغت‌نامه دهخدا، چاپ بیست‌وششم، تهران: دانشگاه تهران.
11.      رحمدل، منصور. (1399). حقوق دفاعی متهم: مفهوم و ابعاد مختلف آخرین دفاع متهم، آموزههای حقوق کیفری، دورۀ 17، شمارۀ 19، 99-122.
12.      شهسواری، سجاد؛ مؤذنزادگان، حسنعلی و رایجیان اصلی، مهرداد. (1402). مشارکت بزه‌دیده در فرایند دادرسی؛ مبانی، چالش‌ها و راهکارها، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، دورۀ 28، شمارۀ 102، 127-164.
13.      طهماسبی، جواد. (1394). آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ اول، تهران: میزان.
14.      طهماسبی، جواد. (1396). آیین دادرسی کیفری، جلد سوم، چاپ اول، تهران: میزان.
15.      عمید، حسن. (1381). فرهنگ فارسی عمید، چاپ هفتم، تهران: امیرکبیر.
16.      فتاحی، مختار. (1396). بررسی کیفری و جزایی توصیف جرم، قانون‌یار، 1، 175-188.
17.      فرج‌اللهی، رضا. (۱۳۷۵). بررسی تحولات حقوق جزای فرانسه در قانون اخیر، مجلۀ حقوقی و قضایی دادگستری، شمارۀ ۱۷ و ۱۸.
18.      فرح‌بخش، مجتبی. (1385). مفهوم و مبانی حقوق دفاعی متهم، مجلۀ حقوقی دادگستری، دورۀ 70، شمارۀ 57-56، 111-136.
19.      فلاحی، ابوالقاسم. (۱۳۹۳). ملاک تشخیص درجه در مجازات‌های متعدد، فصلنامۀ رأی، مطالعات آرای قضایی، شمارۀ ۹.
20.      کارخانه، رضا؛ ابوعطا، محمد و روحانیمقدم، محمد. (1399). نقش وکیل در جلوگیری از اطالۀ دادرسی در حقوق ایران و اسناد بینالمللی، تحقیقات حقوقی بینالمللی، دورۀ 13، شمارۀ 47، 369-391.
21.      گلدوست جویباری، رجب؛ میرکمالی، علی‌رضا و قبلی، ژاله. (1397). نوآوری‌های آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 دربارۀ حقوق دفاعی متهم در مرحلۀ تحقیقات مقدماتی، دانش و پژوهش حقوقی، دورۀ 4، شمارۀ 1، 77-100.
22.      مستقیمی، مسلم. (1397). تضمین حقوق متهم در قوانین جزایی ایران، قانون‌یار، دورۀ 2، شمارۀ 7، 351-364.
23.      معتمدی‏زاده، محمدرضا؛ دلیر، حمید و احمدی موسوی، مهدی. (1401). علل اطالۀ دادرسی در امورکیفری؛ چرایی و راهکارها، فصلنامۀ علمی مطالعات فقه اقتصادی، 4، شمارۀ ویژه (ویژه‌نامۀ جستارهای نوین فقه و حقوق 1401)، 603-620.
24.      معین، محمد. (۱۳۷۱). فرهنگ فارسی معین، جلد اول، چاپ هشتم، تهران: سپهر.
25.      منصورآبادی، عباس و فروغی، فضل‌الله. (1396). آیین دادرسی کیفری 1، چاپ دوم، تهران: میزان.
26.      نجف‌آبادی، سعیدهادی و آیتی، سیدمحمدرضا. (۱۳۹۵). تبدیل و جایگزینی مجازات‌های اسلامی (حدود و تعزیرات) متناسب با مقتضیات زمان، پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، دورۀ 13، شمارۀ 46، ۸۹-۱۱۲.
27.      وحدت، مهدی؛ اسفندیار، ایمان و غلامی، حمید. (۱۴۰۰). بررسی اخف یا اشد بودن مجازات شلاق و جزای نقدی در بزه توهین در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، فصلنامۀ رأی (مطالعات آرای قضایی)، دورۀ 10، شمارۀ 35، 41-65.
28.  Assad, R. M. (2023). “Advancing Justice: the Significance of Changing Accusation in the First Instance under Criminal Procedure Law”, European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 3(07), 1-4.
29.      سامانۀ ملی آرای قضایی، آخرین بازدید 20/06/1404:
30.      دادنامۀ شمارۀ 9109970222200970، مورخ 09/08/1391، صادره از شعبۀ 22 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/1096
31.      دادنامۀ شمارۀ 9209970223900026، مورخ 31/01/1392، صادره از شعبۀ 39 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/3976
32.      دادنامۀ شمارۀ 9309982888101178، مورخ 24/01/1395، صادره از شعبۀ 19 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/29040
33.      دادنامۀ شمارۀ 9409982143400529، مورخ 29/08/1395، صادره از شعبۀ 31 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/33192
34.      دادنامۀ شمارۀ 9409982839100395، مورخ 17/06/1395، صادره از شعبۀ 38 دیوان عالی کشور، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/34692
35.      دادنامۀ شمارۀ 998، مورخ 20/11/1394، صادره از شعبۀ 1046 دادگاه کیفری دو تهران، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/33192
36.      دادنامۀ بدون شماره، مورخ 04/09/1396، صادره از شعبۀ نامعلوم دیوان عالی کشور، ‌دسترسی‌پذیر در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/38221
 
دوره 25، شماره 124
۱_۲۲۱
زمستان 1404

  • تاریخ دریافت 26 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 22 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 13 بهمن 1404