قضاوت از مناصب خطیری است که در فقه اسلامی، شروط متعددی برای تصدی آن در نظر گرفته شده تا زمینه تحقق عدالت اجتماعی و دفاع از حقوق فراهم گردد. پس از تصدی قضاوت، عوامل فردی مانند: بیماری از این‌‌‌نظر که امید به بهبودی باشد یا نه؟؛ نوسانات جسمی همچون نابینایی و ناشنوایی و اختلال در تکلم و...؛ و نیز نوسانات روحی، و عوامل غیرفردی مانند: کثرت شکایات مراجعین، مرگ و عزل حاکم و وجود أفضل براساس نظر فقهای مذاهب می‌تواند شایستگی و صلاحیت قاضی را برای رسیدگی به دعاوی تحت تأثیر قرار دهد. در بین فقهای امامیه، و اهل‌سنت و حقوق‌دانان در مورد میزان تأثیرگذاری عوامل مذکور بر صلاحیت قاضی اختلاف‌نظر‌هایی هرچند جزئی وجود دارد که با درنظر گرفتن اهمیت منصب قضا می‌تواند قابل‌توجه و تأمل باشد. پژوهش حاضر براساس روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به تطبیق و تحلیل آرای فقهای امامیه، و اهل‌سنت و حقوق‌دانان در مورد اسباب برکناری قاضی و میزان تأثیرگذاری آنها بر این امر پرداخته است. در نتیجه مطالب با جمع‌بندی و تحلیل آرای فقهی مذاهب می‌توان گفت غالب عوامل فردی که صلاحیت قاضی را برای رسیدگی به دعاوی تحت تأثیر قرار می‌دهد، موجب برکناری قاضی بدون نیاز به حکم حاکم می‌گردد؛ اما عوامل غیرفردی که تأثیری بر صلاحیت و شایستگی قاضی ندارد، را نمی‌توان به‌عنوان مبنایی برای برکناری قاضی به‌شمار آورد و نیازمند حکم حاکم است.