فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

از جرم‌شناسی سبز تا اکوساید: تحلیل انتقادی یک مفهوم نوظهور در حقوق کیفری محیط‌زیست

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
وکیل پایه یک دادگستری و استاد مدعو دانشگاه دولتی قم
10.22034/judg.2026.2082008.1655
چکیده
تخریب گسترده و نظام‌مند محیط‌زیست به‌عنوان یکی از چالش‌های بنیادین جهان معاصر، ناکارآمدی سازوکارهای سنتی حقوقی در حمایت کیفری از محیط‌زیست را آشکار ساخته است. در این میان، مفهوم «اکوساید» به‌عنوان یک رویکرد نوین در حقوق کیفری و حقوق بین‌الملل، با هدف پاسخ‌گویی به اشکال شدید و فراگیر تخریب ‌محیط زیستی مطرح شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به بررسی امکان و ضرورت جرم‌انگاری اکوساید در سطوح ملی و بین‌المللی می‌پردازد.این مقاله ضمن تبیین مفهومی اکوساید و تمایز آن از جرایم ‌محیط زیستی متعارف، عناصر حقوقی این جرم را با اتکا به اصول بنیادین حقوق کیفری تحلیل می‌کند. همچنین، با بررسی اسناد و تحولات حقوق بین‌الملل، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های شناسایی اکوساید به‌عنوان یک جنایت مستقل مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جرم‌انگاری اکوساید، در صورت طراحی دقیق عناصر مادی و معنوی و رعایت اصول قانونی بودن و تناسب، نه‌تنها با مبانی حقوق کیفری تعارض ندارد، بلکه می‌تواند به تقویت حمایت کیفری مؤثر از محیط‌زیست منجر شود. در نهایت، مقاله استدلال می‌کند که اکوساید را باید به‌عنوان مفهومی تکمیلی در نظام حقوق کیفری معاصر و نه صرفاً یک شعار اخلاقی یا سیاسی تلقی کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 04 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 05 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 19 شهریور 1405