1
استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
2
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
چکیده
با رجوع به مواد قانون مدنی و بررسی مبانی قراردادها در نظام حقوقی ایران، واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران به معنی «تراضی الزام آور» می باشد؛ لذا محدود کردن معنای «تعهد» به عقود عهدی، دارای آثاری است که نظام حقوق قراردادی را در عمل با مشکل مواجه می سازد. با مطالعه در فقه اسلامی و ملاحظه دیدگاه فقها در خصوص واژه «تعهد» و واژگان معادل آن، مثل «الزام و التزام»، «تکلیف» و «ضمان»، ملاحظه می گردد که از واژه «تعهد» (که محصول فقه رومی است) در فقه اسلامی در محدوده معنی «الزام آور بودن توافق اشخاص» بحث شده است. با مراجعه به قوانین کشورهای اروپایی و سایر نظام های حقوقی و کنوانسیون های مربوطه در عرصه بین الملل، ملاحظه می گردد که آنچه در دنیای کنونی در بحث عقود و تعهدات، مورد پذیرش است الزام آور بودن توافق اشخاص در قالب عقود است؛ در واقع، توافق حاصله به هر طریق، برای اشخاص الزام آور بوده و جدای از شکل آن، اشخاص به دلیل این که با یکدیگر معامله کرده اند و این معامله (Bargain) برای آنها ایجاد الزام و تعهد قراردادی می نماید، آنها را به پیمان منعقده پای بند می سازد. تعارض دیدگاه نظام حقوقی سنتی ایران در قراردادها، با «حقوق تعهدات» در نظام حقوقی سنتی رومی موجب دیدگاه هایی شده است که همان دیدگاه ها خود در عمل موجب بروز مشکلات اساسی در نظام حقوق قراردادها شده است.
احمدی، محمدرضا؛ تأملی در مفهوم، مبانی و اقسام تعهد، مجله پژوهش حقوق و سیاست دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 26، سال یازدهم، 1388.
اخلاقی، بهروز و امامی، فرهاد؛ ترجمه و تحقیق در اصول قراردادهای تجاری بینالمللی، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، چاپ سوم، تهران،1393.
امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی، 6 جلدی، انتشارات اسلامیه، چاپ بیست و یکم، تهران، 1375.
انصاری، مرتضی؛ المکاسب، با ترجمه و تعلیق حضرت آیتالله گلپایگانی، جلد چهارم، دارالعلم، چاپ اول، قم، 1388.
پاشازاده، حسن؛ آثار قرارداد نسبت به اشخاص ثالث در حقوق ایران و انگلستان، انتشارات مؤسسه تحقیقات علوم اسلامی ـ انسانی تبریز(سه علامه تبریزی)، چاپ اول، تبریز، 1385.
پورعبدالله، حسن؛ ادعای ثالث نسبت به مبیع، انتشارات دادگستر، چاپ اول، تهران، 1392.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ دوره حقوق مدنی (حقوق تعهدات)، گنج دانش، چاپ چهارم، تهران، 1389.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ مجموعه محشای قانون مدنی، انتشارات گنج دانش، 1379.
دانشکیا، محمدحسین و دادمرزی، سیدمهدی؛ دوره حقوق تعهدات (ترجمه الوسیط فی الشرح القانون المدنی الجدید)، جلد اول (منابع تعهد)، انتشارات دانشگاه قم، چاپ اول، قم،1380.
شهیدی، مهدی؛ تشکیل قراردادها و تعهدات، جلد اول، انتشارت مجد، چاپ سوم، تهران،1380.
صغیری، اسماعیل؛ مفهوم و اقسام توافق در حقوق ایران و تفاوت آن با نهادهای مشابه، نشریه کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی، دوره جدید، شماره 8 و 7، سال سوم، پاییز و زمستان1386.
کاتبی، حسینقلی؛ فرهنگ حقوقی فرانسه ـ فارسی، گنج دانش، چاپ دوم، تهران، 1380.
کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد اول، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ ششم، تهران،1382.
معین، محمد؛ فرهنگ فارسی، تک جلدی، انتشارات راه رشد، چاپ دوم، تهران، 1384.
نوری، محمدعلی؛ از قانون مدنی فرانسه (مواد 1101 الی 1386)، گنج دانش، چاپ اول، تهران، 1380.
نوری، محمدعلی؛ ترجمه قانون مدنی آلمان، گنج دانش، چاپ دوم، تهران، 1392.
نوری، محمدعلی؛
نوری، محمدعلی؛ ترجمه قانون مدنی مصر، گنج دانش، چاپ اول، تهران، 1388.
واحدی، جواد؛ قانون تعهدات سوئیس، نشر میزان، چاپ اول، تهران، 1378.
ب) منابع خارجی
Black’s Law Dictionary, Garner A, Bryan: Editor in Chief ,8 Edition, Thomson west, 2004.
Bell, John & Sophie, Boyron & Whittaker, Simon, Principles of French Law, Oxford University Press, 1998.
پاشازاده,حسن و بابازاده,بابک . (1395). مطالعه تطبیقی واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران و سایر نظام های حقوقی معاصر. فصلنامه قضاوت, 16(85), 69-93.
MLA
پاشازاده,حسن , و بابازاده,بابک . "مطالعه تطبیقی واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران و سایر نظام های حقوقی معاصر", فصلنامه قضاوت, 16, 85, 1395, 69-93.
HARVARD
پاشازاده حسن, بابازاده بابک. (1395). 'مطالعه تطبیقی واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران و سایر نظام های حقوقی معاصر', فصلنامه قضاوت, 16(85), pp. 69-93.
CHICAGO
حسن پاشازاده و بابک بابازاده, "مطالعه تطبیقی واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران و سایر نظام های حقوقی معاصر," فصلنامه قضاوت, 16 85 (1395): 69-93,
VANCOUVER
پاشازاده حسن, بابازاده بابک. مطالعه تطبیقی واژه «تعهد» در ماده 183 قانون مدنی ایران و سایر نظام های حقوقی معاصر. قضاوت, 1395; 16(85): 69-93.