فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

شرط وجه عدم التزام به قرارداد

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه پیام نور تهران
چکیده
در کنار شرط وجه التزام و خیار شرط در قراردادها، شرط دیگری در معاملات درج می ‌شود که می‌ توان از آن با نام شرط وجه عدم التزام تعبیر کرد. شرط وجه عدم التزام، از یک سو با شروط مربوط به تعیین خسارت نظیر شرط وجه التزام، شرط تحدید مسؤولیت و شرط عدم مسؤولیت قرابت دارد و از سوی دیگر با شروط مربوط به فسخ. به موجب این شرط، متعهد می ‌تواند از اجرای تعهد امتناع کند و قرارداد را فسخ کند، امّا در مقابل باید مبلغی حسب مورد، پیش یا پس از فسخ به عنوان خسارت به طرف مقابل بپردازد. این شرط، از آن جهت با شرط وجه التزام متفاوت است که بر خلاف وجه التزام، هدف از درج آن ایجاد حق امتناع از اجرای تعهد و در واقع حق فسخ قرارداد است. به این ترتیب، شرط وجه عدم التزام حاوی نوعی خیار شرط هم می‌باشد و به همین علّت، مدّت آن باید مشخص باشد؛ البته تعیین مدّت می ‌تواند صریح باشد یا ضمنی. در این نوشتار، ابعاد مختلف چنین شرطی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
کلیدواژه‌ها

  • اسکینی، ربیعا؛ وجه التزام در قراردادهای تجاری بین­المللی، مجله حقوقی بین­المللی، شماره 9، پاییز و زمستان 1367.
  • امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی، جلد 1، کتابفروشی اسلامیه، چاپ چهاردهم، 1373.
  • جابری عربلو، محسن؛ فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامی، انتشارات امیرکبیر، تهران، 1362.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ دایره المعارف حقوق مدنی و تجارت، نشر بنیاد راستاد، تهران، 1357.
  • السنهوری، عبدالرزاق احمد؛ الوسیط فی قانون المدنی، جلد 2، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1986.
  • شاه عطاری، ناصر؛ قراردادهای راجع به مسئولیت مدنی، پایان­نامه دوره کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران، 1370.
  • الشرتونی، سعید الخوری؛ اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، جلد 2، انتشارات اسوه، تهران، 1385.
  • شهری، غلامرضا؛ حقوق ثبت اسناد و املاک، مؤسسه انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ پنجم، 1376.
  • شهیدی، مهدی؛ سقوط تعهدات، انتشارات مجد، چاپ هفتم، 1385.
  • صفایی، حسین؛ دوره مقدماتی حقوق مدنی، جلد 2 (قواعد عمومی قراردادها)، نشر میزان، چاپ دوازدهم، تهران، 1390.
  • قاسم­زاده، مرتضی؛ حقوق مدنی: مختصر قراردادها و تعهدات، مؤسسه انتشارات دادگستر، چاپ اول، تابستان 1388.
  • کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی: الزام­های خارج از قرارداد، جلد 1(ضمان قهری)، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 1384.
  • کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، جلد چهارم، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ چهارم، 1383.
  • کاتوزیان، ناصر؛ نظریه عمومی تعهدات، نشر میزان، چاپ سوم، بهار 1385.

کریمی، عباس؛ تقریرات درس مدنی یک پیشرفته دوره دکتری دانشگاه پیام نور مرکز تهران، نیمسال اوّل سال 1392.

  • تاریخ دریافت 03 آبان 1395
  • تاریخ بازنگری 13 دی 1395
  • تاریخ پذیرش 11 بهمن 1395