حقوق شرکت های ایران صرفاً سهامدار را به رسمیت می شناسد؛ امّا توجه به چگونگی پیدایش شخصیت حقوقی شرکت و ماهیت اجتماعی آن، نشان از آمیختگی این ماهیت با ثالث دارد. این ثالثان، در حقوق شرکت های نوین «ذینفعان» نام گرفته اند که به اشخاص تأثیرگذار بر شرکت یا تأثیرپذیر از آن اطلاق می گردد. در یک شرکت اصولاً خود سهامداران، کارکنان، مشتریان و تأمین کنندگان مالی، به عنوان گروه های ثابت ذینفعان به حساب می آیند و شمول برخی گروه ها نیز بستگی به موضوع فعالیت شرکت دارد. در حال حاضر، تمایل بسیاری نسبت به شناسایی گسترده ذینفعان وجود دارد، هرچند برای نظام های حقوقی همچون ایران (که به تازگی به شناخت ذینفعان روی آورده است) این شناسایی به صورت محدود خواهد بود. شناسایی ذینفعان و ضرورت آن بر کسی پوشیده نیست امّا این که چرا باید از ذینفع در شرکتی با سرمایه شخصی، حمایت کرد محل بررسی است. مبانی اقتصادی، اخلاقی و حقوقی، بنیان های تئوری ذینفعان را تشکیل می دهند. حلّ بحران نمایندگی، جلوگیری از تعارض منافع و حداکثرسازی ارزش اقتصادی نهایی، بنیادهای اقتصادی این تئوری می باشند. بنیان های حقوقی و اخلاقی آن نیز بیان می دارند که ذینفعان دارای ارزش ذاتی هستند؛ لذا می بایست حقوق آنها رعایت شود و محدودیت های مالکیت برای مالکان و مدیران یک ماهیت اجتماعی یعنی شرکت، اعمال گردد.
احمدی، نعمت؛ آیین دادرسی مدنی، اطلس، چاپ اول، تهران، 1376.
پیلوار، رحیم؛ نظریة کار به عنوان مبانی مالکیت در حقوق اسلام و فلسفه جان لاک، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال سوم، شماره 5، 1390، صص63-85.
حبیبنژاد، سید احمد؛ ماهیت نمایندگی با تکیه بر مفاهیم اسلامی- فقهی، مجله حقوق اسلامی(فقه و حقوق سابق)، شماره 8، 1385، صص125-148.
حسینی سیستانی، علی؛ قاعدة لاضرر و لاضرار، مکتب آیة الله العظمی السید السیستانی، قم، ۱۳۷۳.
خادمان، محمود؛ تقریرات درس متون حقوقی شرکتها، دانشگاه علوم قضایی، تهران، 1391.
خمینی، روح الله؛ البیع، مؤسسه اسماعیلیان، قم، 1368.
شمس، عبدالله؛ آیین دادرسی مدنی(دوره پیشرفته)، جلد1، چاپ بیست و دوم، انتشارات دراک، تهران، 1389.
صادقی، موسی؛ بررسی رابطه مسئولیت اجتماعی شرکت نفت در قبال ذینفعان(مطالعه موردی شرکت پخش و پالایش استان کرمانشاه)، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، 1394.
عبدیپورفرد، ابراهیم و جعفری خسروآبادی، نصرالله؛ خلط نظری ناشی از خطا در واژهشناسی(بازشناسی و تطبیق نسبت میان سه مفهوم دین، تعهد و حق شخصی)، حقوق خصوصی، دوره 11، شماره 1، 1393، صص81-108.
عضدی دیلمی، بهشاد و باقریمقدم، ناصر؛ تکنیکهای شناخت و تحلیل ذینفعان با رویکرد برنامهریزی استراتژیک در سازمانهای دولتی و غیرانتفاعی (مطالعه موردی در شرکت برق منطقهای گیلان)، بیست و سومین کنفرانس بینالمللی برق، تهران، 1387.
قاسمزاده، سید مرتضی؛ لزوم بازنگری در حقوق اشخاص ثالث(اهمیت توجه به حقوق اشخاص ثالث در قانونگذاری، تصمیمات قضایی، روابط قراردادی و بینالمللی)، فصلنامه دیدگاههای حقوقی قضایی، سال نوزدهم، شماره 65، 1393، صص11-14.
قدیریاصل، باقر؛ سیر اندیشه اقتصادی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1364.
کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، چاپ اول، انتشارات به نشر، تهران، 1366.
متین دفتری، احمد؛ آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد 1، مجد، چاپ اول، 1378.
مهاجری، علی؛ قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، فکرسازان، چاپ دوم، تهران، 1391.
واحدی، قدرت الله؛ آیین دادرسی مدنی با لحاظ قوانین جدید، جلد 1، میزان، چاپ اول، تهران، بهار 1377.
ب. منابع خارجی
Akman, Pinar, ‘Consumer’ versus ‘Customer’: The Devil in the Detail, Journal of Law and Society, Vol.37, No.2, 2010, pp.315-344.
Archer, Geoffrey.R, Six Good Reasons to Include Competitors as Stakeholders, 2006(Available at: https://papers.ssrn.com /sol3/papers.cfm?abstract_id=1437117).
Argandona, Antonio, Stakeholder Theory and Value Creation, 1st Interdisciplinary Conference On Stakeholders, Resources and Value Creation Barcelona, 2011.
Berman, Shawn.L & Wicks, Andrew.C & Kotha, Suresh & Jones, Thomas.M, Does Stakeholder Orientation Matter? The Relationship between Stakeholder Management Models and Firm Financial Performance, Academy of Management Journal, Vol.42, No.5, 1999, pp.488-506.
Blair, Margaret.M, For Whom Should Corporations Be Run?: An Economic Rationale for Stakeholder Management, Long Range Planning, Vol.31, No.2, 1998, pp.195-200.
Carleton Asher, Cheryl & Mahoney, James.M & Mahoney, Joseph.T, Towards a Property Rights Foundation for a Stakeholder Theory of the Firm, Journal of Management & Governance, Vol.9, No.1, 2005, pp.5-32.
Cheffins, Brian.R, Company Law: Theory, Structure and Operation, Oxford University Press, London, 1997.
Clark, Gordon.L & Wójcik, Dariusz, The Geography of Finance: Corporate Governance in the Global Marketplace, Oxford University Press, London, 2007.
Clarkson, Max.E, A Stakeholder Framework for Analyzing and Evaluating Corporate Social Performance, Academy of Management Review, Vol.20, No.1, 1995, pp.92-117.
Coase, Ronald Harry, The Problem of Social Cost, Journal of Law and Economics, Vol.3, No.1, 1960, pp.1-44.
Dean, Janice, Directing Public Companies: Company Law and the Stakeholder Society, Routledge, London, 2001.
Donaldson, Thomas & Preston, Lee.E, The Stakeholder Theory of the Corporation: Concepts, Evidence, and Implications, Academy of Management Review, Vol.20, No.1, 1995, pp.65-91.
Duesing, Robert.J, Integrating Market and Stakeholder Orientation Theory, International Journal of Business, Humanities and Technology, Vol.3, No.6, 2013, pp.26-33.
Evan, William.M & Freeman, R.Edward, A Stakeholder Theory of the Modern Corporation: Kantian Capitalism, Vol.3, Ethical Theory and Business, Printice Hall, Englewood Cliffs, 1988, pp.97-106.
Fisher, Irving, Elementary Principles of Economics, Cossimo Classics, New York, 2007.
Freeman, R.Edward, A Stakeholder Theory of the Modern Corporation, Perspectives in Business Ethics Sie, Vol.3, 2001, pp.38-48.
Freeman, R.Edward & Barry, Richard & Rogers, Joel, What Workers Want, Cornell University Press, Ithaca, 2006.
Freeman, R.Edward & Evan, William.M, Corporate Governance: A Stakeholder Interpretation, Journal of Behavioral Economics, Vol.19, No.4, 1991, pp.337-359.
Freeman, R.Edward & Gilbert, Daniel.R, "Managing Stakeholder Relationships." Business and society: Dimensions of conflict and cooperation, MA Lexington Books, 1987, pp.397-423.
Freeman, R.Edward, Strategic Management: A Stakeholder Approach, MA Pitman, Boston, 1984.
Hilb, Martin, New Corporate Governance: Successful Board Management Tools, Springer Science & Business Media, Germany, 2012.
Hill, Charles.W.L, & Jones, Thomas.M, Stakeholder-Agency Theory, Journal of Management Studies, Vol.29, No.2, 1992, pp.131-154.
Hosseini, Jamshid.C & Brenner, Steven.N, The Stakeholder Theory of the Firm: A Methodology to Generate Value Matrix Weights, Business Ethics Quarterly, Vol.2, No.02, 1992, pp.99-119.
Jones, Thomas.M, Instrumental Stakeholder Theory: A Synthesis of Ethics and Economics, Academy of Management Review, Vol.20, No.2, 1995, pp.404-437.
King, M.E, King Code of Governance for South Africa 2009, Institute of Directors in Southern Africa, Parklands, 2009.
Langtry, Bruce, Stakeholders and the Moral Responsibilities of Business, Business Ethics Quarterly, Vol.4, No.04, 1994, pp.431-443.
Lowitzsch, Jens, & Hashi, Iraj, The Promotion of Employee Ownership and Participation, European Union, 2014.
Mitchell, Ronald.K & Agle, Bradley.R & Wood, Donna.J, Toward a Theory of Stakeholder Identification and Salience: Defining the Principle of Who and What Really Counts, Academy of Management Review, Vol.22, No.4, 1997, pp.853-886.
Nam, Joongkwon, The Strategic Importance of the Stakeholder Approach in the Service Industry, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, 2012.
Okigbo, Martha Sophie, The Role of Employees as Stakeholders in Corporate Governance. Master dissertation (distinction) - LLM in International Corporate Governance, Financial Regulation and Economic Law (ICGFREL), Uninersity of London, 2012.
Olusegun Monsuru, Vincent, The Impact of Corporate Environmental Responsibility on Financial Performance: Perspective from the Multinational Extractive Sector, PhD Theses, Brunel University, Brunel Business School, Uxbridge, 2012.
Omojola, Oladokun, Media Stakeholders’ Perspectives and Policy Integrity." Journalism and Mass Communication, Vol.2, No.1, 2012, pp.304-316.
Pedersen, Thomas, Stakeholder Theory: Lessons from Denmark, MA thesis, Aarhus University, Aarhus, 2004.
pejovich, Svetozar, The Economics of Property Rights: Towards a Theory of Comparative Systems, Vol.22, Springer Science & Business Media, Germany, 1990.
Perrin, Irène, The Role of the Mass Media as Stakeholders in Conferring Corporate Legitimacy, Paper presented at the Proceedings of the International Association for Business and Society, 2007.
Phillips, Robert & Freeman, R.Edward & Wicks, Andrew.C, "What Stakeholder Theory is Not",Business Ethics Quarterly, 13, Issue.04, 2003, pp.479-502.
Rapp, Adam & Beitelspacher, Lauren Skinner & Grewal, Dhruv & Hughes, Douglas.E, Understanding Social Media Effects Across Seller, Retailer, and Consumer Interactions, Journal of the Academy of Marketing Science, Vol.41, No.5, 2013, pp.547-566.
Renaut, Jean-Philippe & Simon, Robert & Nadège, Tollari, Engage Your Community Stakeholders, 2012.
Shin, Kwang Yong, The Executor of Integrated Marketing Communications Strategy: Marcom Manager’s Working Model(The Object of Imc: Stakeholders), Springer, Germany, 2013, pp.25-41.
Svendsen, Ann, The Stakeholder Strategy: Profiting from Collaborative Business Relationships, Berrett-Koehler Publishers, 1998.
Tiras, Samuel.L & Ruf, Bernadette.M & Brown, Robert.M, The Relation between Stakeholders' Implicit Claims and Firm Value, 1998(Available at SSRN 141342, Retrieved June 27, 2015).
Visser, Wayne & Matten, Dirk & Pohl, Manfred & Tolhurst, Nick, The A to Z of Corporate Social Responsibility, John Wiley & Sons, Hoboken, 2010.
Werhane, P & Freeman, R.E, The Blackwell Encyclopedia of Management and Encyclopedic Dictionaries, The Blackwell Encyclopedic Dictionary of Business Ethics, Wiley, 1999.
Wu, Minyu, The Search for Sustainable Competitive Advantage: A Stakeholder Management Perspective, PhD Dissertation, Massey University, Auckland, 2010.
