فصلنامه قضاوت

فصلنامه قضاوت

قواعد حقوق رقابت در ایران و تحولات آن در پرتو سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
2 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
چکیده
هنگامی که اقتصاد، از تصدّی ‌گری دولت‌ ها رها گردد،  نقش دولت‌ ها به عنوان ناظر بر رقابت صحیح در بازار و تنظیم ‌کننده رفتار بنگاه ‌ها متجلّی خواهد شد تا از رفتارهای ضد رقابتی برخی کنشگران بازار جلوگیری نماید و در این راستا مقررات حقوق رقابت به عنوان ابزار اصلی برای پیش بردن سیاست رقابتی دولت‌ ها در کنار ابزارهای دیگر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. در ایران نیز سرانجام با تأکید کارشناسان مبنی بر رقابتی کردن حوزه اقتصاد به عنوان اصلی ‌ترین شرط برای کارایی اقتصادی، با تغییر نگرش نسبت به اصل 44 قانون اساسی و ابلاغ سیاست‌ های کلّی این اصل، در اجرای بند (هـ) ماده 41 قانون برنامه چهارم، قانون «اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه و اجراء سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی» تصویب گردید که فصل نهم آن به قواعد حقوق رقابت اختصاص دارد که علی‌رغم نقاط مثبت آن، دارای نواقصی نیز می‌ باشد. این نوشتار بر آن است تا ضمن تبیین قواعد رقابت در ایران، چه قبل و چه بعد از تحولات ناشی از سیاست‌ های کلی اصل 44 قانون اساسی، با مطالعه تطبیقی این دسته از مقررات در برخی از کشورها، به بیان اجمالی خلأها و نقاط ضعف قواعد رقابت در فصل نهم قانون بپردازد.
کلیدواژه‌ها

  • اخوان، حامده؛ جهانی­سازی رقابت، پایان­نامه کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی دانشگاه شهید بهشتی، 1388.
  • باقری، محمود و سیدی، جواد؛ همگرایی و رقابت در بازارهای بورس: تعارض حقوق رقابت و حقوق بازار بورس، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 38، پاییز 1387.
  • جوانمرد، بهروز؛ مجموعه قوانین و مقررات مرتبط با جرایم اقتصادی، ضمیمه درس حقوق کیفری اقتصادی دکتر نجفی ابرندآبادی، دوره کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی، 1388.
  • حسینی، سید شمس­الدین و شفیعی، افسانه؛ اثر قانون رقابت بر تسهیل رقابت، رقابت­مندی و استاندارد زندگی، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 45، زمستان 1386.
  • خداداد کاشی، فرهاد و شهیکی­تاش، محمدنبی؛ حوزه و وسعت قانون رقابت با توجه به ساختار اقتصادی (مطالعه موردی ایران)، مجله پژوهش حقوق و سیاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 23، پاییز و زمستان 1386.
  • دادگر، یدالله؛ مالیه عمومی و اقتصاد دولت، نشر نور علم دانشگاه تربیت مدرس، 1386.
  • دفتر مطالعات اقتصادی معاونت برنامه­ریزی و بررسی­های اقتصادی وزارت بازرگانی؛ لایحه قانون رقابت: مبانی و تجربه کشورها، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ اول، تهران، شهریور 1384.
  • ربیعی، محمد؛ قیمت­گذاری در جمهوری اسلامی ایران در پرتو مفهوم و نظریه­های تنظیم اقتصاد، رساله دکتری حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی، 1391.
  • سماواتی، حشمت­الله؛ مقدمه­ای بر حقوق رقابت تجاری و نقش آن در سیاست­گذاری و تنظیم بازار، انتشارات فردوسی، چاپ اول، تهران، 1374.
  • علاءالدینی، امیرعباس؛ حقوق رقابت در آیینه تحولات تقنینی، مجد، چاپ اول، تهران، 1391.
  • غفاری فارسانی، بهنام؛ حقوق رقابت و نقش ضمانت­اجراهای مدنی، میزان، چاپ اول، تهران، 1393.
  • غمامی، سیدمحمدمهدی و اسماعیلی، محسن؛ مطالعه تطبیقی نظام حقوقی رقابت در ایران و فرانسه، پژوهش­نامه حقوق اسلامی، سال 11، شماره دوم، 1389.
  • قاسمی­حامد، عباس؛ جزوه درس حقوق خصوصی اقتصادی (1)، دوره کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی دانشگاه شهید بهشتی، 1385.
  • قدک، عبدالرسول؛ جزوه درس حقوق رقابت و توزیع، دوره کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی دانشگاه شهید بهشتی، 1386 و 1387.
  • گروه مطالعاتی بررسی قوانین و مقررات مانع توسعه (وابسته به سازمان برنامه و بودجه)؛ رقابت آزاد: تجربه چند کشور، جلد 2، سازمان برنامه و بودجه، 1374.
  • مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی؛ اظهارنظر کارشناسی درباره: لایحه مقررات تسهیل­کننده رقابت و ضوابط مربوط به کنترل و جلوگیری از شکل­گیری انحصارات، شماره مسلسل 8024 ، کد موضوعی 200، مهر 1385.
  • میرجلیلی، سیدحسین؛ قانون رقابت و سیاست رقابتی در ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383.
  • نوروزی، مشیت­الله؛ تبانی واحدهای اقتصادی از دیدگاه حقوق رقابت اتحادیه اروپایی و ایران، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 56 ، پاییز 1389.

ب. منابع انگلیسی

  • Dabbah, Mehr.M EC & UK, Competition Law, Comentary, Case and Materials, Cambridge University Press, 2004.
  • Doern & Wilks, Comparative Competition Policy, Oxford, 1996.
  • F, Marcos, Do Developing Countries Need Competiton law And Policy? Instituto de Empresa Business School,
  • Hoekman, Bemard & Holmes, Peter, Competition Policy in Developing Countries and WTO, Word Bank, Working Paper, Washing D.C, 1999.
  • Park, Donghyun, The Meaning of Competition :A Graphical Exposition, Journal of Economic Education, fall 1998.
  • Scherer, F.M & Ross, David, Industrial Market Structure & Economic Performance, Houghton, 3rd ed, New York, 1990.
  • Taggart, R, State and Price Regulation, Oxford University Press, 2004.
  • UNCTAD, Model Law on Competition, U.N, Geneva, 2002.
  • Van Den Berg, R.J & Camesasca, P.D, Eropean Competition Law & Economics Comparative Perpective, Erasmus University Rotterdam, 2006.
  • Whish, Richard & Bailery, David, Competition Law, London, Oxford University, 8th 2015.
  • WTO, Annual Report, Vol.1, Special Topic: Trade and Competition Policy, Geneva, 1997.

  • تاریخ دریافت 27 آبان 1395
  • تاریخ بازنگری 29 آذر 1395
  • تاریخ پذیرش 11 بهمن 1395